Tại Lào Cai, hoạt động xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong kết nối kinh tế giữa Việt Nam với thị trường Tây Nam Trung Quốc. Năm 2025, tổng giá trị hàng hóa xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu trên địa bàn tỉnh đạt 3,19 tỷ USD. Trong 3 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất nhập khẩu đạt gần 425 triệu USD, tăng 49% so với cùng kỳ năm 2025; trong đó xuất khẩu đạt trên 192,5 triệu USD. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, giá trị xuất khẩu qua các cửa khẩu đạt 636 triệu USD, tăng 62% so với cùng kỳ; nhóm hàng nông sản chiếm trên 90% lượng hàng hóa xuất khẩu qua địa bàn.
Việc duy trì các cơ chế tạo thuận lợi thương mại đã có tác động rõ đối với hoạt động xuất nhập khẩu. Lào Cai tiếp tục vận hành “Luồng ưu tiên” đối với hàng nông sản qua cặp cửa khẩu Kim Thành - Bắc Sơn; đồng thời đẩy mạnh phát triển mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của thị trường Trung Quốc. Cùng với đó, tỉnh đầu tư hoàn thiện hạ tầng khu vực cửa khẩu, tổ chức phân luồng phương tiện, cải cách thủ tục hành chính và ứng dụng công nghệ trong quản lý, kiểm soát hàng hóa.
Hiện năng lực thông quan tại Cửa khẩu Kim Thành đáp ứng khoảng 1.000 xe hàng xuất nhập khẩu mỗi ngày. Việc vận hành phương án phân luồng 5 làn, gồm 2 làn xuất và 3 làn nhập, cùng với nâng cấp tuyến đường gom và bãi đỗ xe xuất khẩu đã góp phần giảm áp lực tại khu vực cửa khẩu, tạo điều kiện cho doanh nghiệp chủ động hơn trong tổ chức vận chuyển hàng hóa.
Hợp tác đầu tư cũng có bước phát triển. Trên địa bàn Lào Cai hiện có 29 dự án của nhà đầu tư Trung Quốc với tổng vốn đăng ký 163,29 triệu USD, tập trung vào chế biến gỗ, khai khoáng, sản xuất công nghiệp và thương mại. Trong khi đó, tại Hà Nội, lũy kế đến ngày 17/8/2026, tổng vốn FDI của Trung Quốc đạt hơn 2,55 tỷ USD; riêng từ đầu năm 2026 đến thời điểm này đạt khoảng 1,44 tỷ USD. Những con số này cho thấy dư địa hợp tác đầu tư trong toàn tuyến còn lớn, nhất là khi các địa phương có điều kiện bổ trợ về thị trường, hạ tầng, cảng biển, logistics, công nghiệp và dịch vụ.
Điểm đáng chú ý trong giai đoạn vừa qua là hợp tác không chỉ tập trung vào trao đổi hàng hóa mà đã mở rộng sang kết nối hạ tầng và logistics. Các địa phương phối hợp thúc đẩy các dự án giao thông quan trọng, trong đó có tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; đồng thời nghiên cứu các giải pháp kết nối cửa khẩu, phát triển logistics và xây dựng cửa khẩu thông minh. Đây là điều kiện cần để giảm chi phí vận tải, nâng khả năng cạnh tranh của hàng hóa và khai thác hiệu quả hơn toàn bộ tuyến hành lang kinh tế.
Cùng với phát triển thương mại, đầu tư, các địa phương chú trọng quản lý thị trường và bảo đảm môi trường kinh doanh lành mạnh. Công tác phối hợp phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, gian lận xuất xứ, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; trao đổi thông tin về kiểm dịch, an toàn thực phẩm được tăng cường. Đây là yêu cầu quan trọng khi quy mô giao thương ngày càng lớn, nhất là đối với nhóm hàng nông sản, thực phẩm và hàng hóa có yêu cầu cao về truy xuất nguồn gốc.
Từ thực tế triển khai Biên bản Hội nghị lần thứ XI, có thể thấy hiệu quả của Hành lang kinh tế phụ thuộc nhiều vào khả năng kết nối đồng bộ giữa các địa phương. Nếu chỉ tập trung giải quyết tại từng cửa khẩu hoặc từng địa phương thì chưa thể khai thác hết lợi thế của toàn tuyến. Ngược lại, khi Lào Cai thực hiện tốt vai trò cửa ngõ, Hà Nội là trung tâm thị trường và dịch vụ, Hải Phòng có lợi thế về cảng biển và logistics, Quảng Ninh có hệ thống cửa khẩu, cảng biển và du lịch, còn Vân Nam là đầu mối kết nối với khu vực Tây Nam Trung Quốc, không gian hợp tác sẽ được mở rộng hơn.
Hội nghị hợp tác Hành lang kinh tế lần thứ XII tổ chức tại Sa Pa ngày 24/8/2026 đã thống nhất nhiều nội dung cho giai đoạn tiếp theo. Trọng tâm là tăng cường kết nối giao thông, cửa khẩu và tạo thuận lợi thông quan; tạo đột phá trong thương mại, đầu tư và logistics; thúc đẩy chuỗi cung ứng, chế biến nông sản và thương mại số. Các bên cũng đặt vấn đề thúc đẩy thí điểm cửa khẩu thông minh, vận tải không người lái qua biên giới và Khu hợp tác kinh tế qua biên giới.
Đối với Lào Cai, nhiệm vụ trước mắt là tiếp tục phát huy vai trò đầu mối của tỉnh trên tuyến hành lang, chủ động phối hợp với các địa phương và phía Vân Nam để tháo gỡ những vấn đề phát sinh trong hoạt động xuất nhập khẩu. Cùng với đầu tư hạ tầng cửa khẩu, cần nâng chất lượng dịch vụ logistics, mở rộng kho bãi, bảo quản và chế biến nông sản; đẩy nhanh số hóa quy trình kiểm tra, kiểm soát hàng hóa; nâng hiệu quả cơ chế “Luồng ưu tiên”.
Cùng với đó chuyển mạnh từ xuất khẩu hàng hóa thô sang phát triển các chuỗi sản xuất, chế biến và phân phối có giá trị gia tăng cao. Các doanh nghiệp cần được hỗ trợ tiếp cận thông tin thị trường, tiêu chuẩn kỹ thuật, quy định kiểm dịch và yêu cầu truy xuất nguồn gốc của Trung Quốc. Đồng thời, tỉnh cần tiếp tục thu hút các dự án có công nghệ, năng lực quản trị và khả năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng khu vực, hạn chế các dự án sử dụng công nghệ lạc hậu hoặc có nguy cơ tác động đến môi trường.
Đối với hợp tác giữa các địa phương trong toàn tuyến, cần xác định rõ từng lĩnh vực và từng dự án có khả năng triển khai, tránh dừng ở trao đổi, ký kết. Tăng cường kết nối doanh nghiệp, tổ chức các hoạt động xúc tiến thương mại theo nhóm ngành hàng; xây dựng các tuyến logistics liên kết từ Vân Nam qua Lào Cai đến Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh; đồng thời khai thác tốt hơn lợi thế cảng biển, cửa khẩu, đường bộ, đường sắt và đường hàng không.
Việc các địa phương thống nhất tiếp tục hợp tác trong thương mại, đầu tư, logistics, khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, kinh tế xanh và phát triển nguồn nhân lực tại Hội nghị lần thứ XII cho thấy Hành lang kinh tế đang bước vào giai đoạn phát triển mới. Mục tiêu không chỉ là tăng lượng hàng hóa qua cửa khẩu mà phải nâng hiệu quả của cả chuỗi từ sản xuất, vận chuyển, thông quan đến tiêu thụ.
Khi các nội dung đã thống nhất được cụ thể hóa thành chương trình, dự án và cơ chế phối hợp có đầu mối, thời hạn và trách nhiệm rõ ràng, Hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh sẽ có thêm điều kiện để phát huy vai trò kết nối Việt Nam với thị trường Tây Nam Trung Quốc, mở rộng không gian thương mại, thu hút đầu tư và tạo động lực phát triển kinh tế cho các địa phương trong toàn tuyến.
PV
