Ghi nhận tại Hà Nội và nhiều đô thị lớn, hệ thống ATM hoạt động ổn định nhưng vắng người giao dịch. Xu hướng này phản ánh rõ sự dịch chuyển mạnh mẽ trong thói quen thanh toán của người dân. Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), trong năm 2025, số lượng giao dịch qua ATM giảm hơn 17%, giá trị giao dịch giảm trên 6%. Ngược lại, thanh toán không dùng tiền mặt tiếp tục tăng trưởng bứt phá, với tổng giá trị giao dịch cao gấp khoảng 28 lần GDP.
Cụ thể, giao dịch qua Internet tăng gần 54%, qua điện thoại di động tăng xấp xỉ 37%. Đặc biệt, hình thức thanh toán bằng mã QR ghi nhận mức tăng trưởng “đột biến”, khi số lượng giao dịch tăng hơn 50% và giá trị giao dịch tăng tới 124% so với cùng kỳ. Những con số này cho thấy thanh toán số không còn là xu hướng thử nghiệm, mà đã trở thành phương thức chủ đạo trong đời sống kinh tế – xã hội.
Theo ông Nguyễn Hoàng Long, Phó Tổng Giám đốc NAPAS, trong giai đoạn 2020–2025, lượng rút tiền mặt qua hệ thống đã giảm hơn một nửa. Trái lại, giao dịch thanh toán điện tử tăng hơn 11 lần, đạt bình quân khoảng 40 triệu giao dịch mỗi ngày, với giá trị xấp xỉ 200 nghìn tỷ đồng. Điều này phản ánh sự thay đổi căn bản trong hành vi tiêu dùng, đặc biệt trong các dịp cao điểm như Tết Nguyên đán.
Tại nhiều ngân hàng thương mại lớn, chuyển đổi số đã đi vào chiều sâu. Đại diện MB và TPBank cho biết, tỷ lệ giao dịch thực hiện trên kênh số hiện đạt từ 99% đến 99,5%, cho thấy các hoạt động ngân hàng truyền thống đã được “số hóa” gần như toàn diện.
Trước bối cảnh nhu cầu thanh toán tăng mạnh dịp Tết, NHNN đã ban hành các văn bản chỉ đạo yêu cầu các tổ chức tín dụng điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa nhằm kiểm soát lạm phát và giữ ổn định kinh tế vĩ mô. Dòng vốn tín dụng được định hướng ưu tiên cho sản xuất – kinh doanh và các lĩnh vực tạo động lực tăng trưởng, đồng thời kiểm soát chặt tín dụng vào những lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro.
Cùng với đó, NHNN yêu cầu các ngân hàng tăng cường chuyển đổi số, đơn giản hóa thủ tục, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ tài chính. Công tác bảo đảm an ninh, an toàn hệ thống thanh toán điện tử, phòng chống gian lận và tội phạm công nghệ cao được đặt ra ở mức cao nhất.
Dự báo nhu cầu thanh toán số trong dịp Tết năm nay tăng khoảng 30–40%, song các chuyên gia nhận định, nguy cơ quá tải cục bộ là thấp nhờ hạ tầng công nghệ đã được đầu tư đồng bộ. Bên cạnh đó, NHNN các khu vực đang phối hợp với địa phương khuyến khích thanh toán QR tại lễ hội, cơ sở tín ngưỡng, góp phần minh bạch dòng tiền và từng bước hình thành thói quen tiêu dùng văn minh, an toàn trong dịp Tết cổ truyền.
Nam Sơn (t/h)
