Dòng vốn lớn đang được chuyển hóa thành động lực tăng trưởng
Theo số liệu cập nhật của Bộ Tài chính, đến hết ngày 20/8/2026, cả nước đã giải ngân 477.177,9 tỷ đồng vốn đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước, đạt 46,7% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.
Điểm đáng chú ý không nằm ở riêng con số lũy kế, mà ở sự cải thiện của tốc độ giải ngân trong tháng 8. Trong hai tuần từ ngày 6 đến 20/8, tổng số vốn được giải ngân thêm khoảng 43.724 tỷ đồng. Riêng tuần 6-13/8 đạt 30.079 tỷ đồng, trước khi tiếp tục bổ sung thêm 13.645 tỷ đồng trong tuần kế tiếp.
Nhịp giải ngân được cải thiện cho thấy việc theo dõi tiến độ theo tuần, gắn trách nhiệm cụ thể với từng bộ, ngành, địa phương đang tạo ra chuyển biến nhất định. Thay vì chờ đến cuối kỳ mới đánh giá kết quả, các đơn vị có thể sớm nhận diện dự án chậm tiến độ, nguồn vốn chưa có khả năng hấp thụ hoặc những thủ tục đang gây ách tắc để xử lý.
Một thay đổi đáng chú ý khác là nguồn vốn được điều hành linh hoạt hơn. Những dự án chưa thể triển khai hoặc chưa có nhu cầu sử dụng vốn ngay có thể được rà soát để điều chuyển sang các dự án có khả năng giải ngân tốt hơn. Cách làm này giúp hạn chế tình trạng vốn nằm chờ trong khi nhiều công trình lại thiếu nguồn lực để đẩy nhanh thi công.
Đến ngày 20/8, tổng kế hoạch đầu tư công vốn ngân sách nhà nước năm 2026 được giao khoảng 1.022.607 tỷ đồng. Nếu cộng thêm phần kế hoạch vốn cân đối ngân sách địa phương giao tăng, tổng nguồn vốn được giao lên tới hơn 1.037.300 tỷ đồng.
Quy mô nguồn lực rất lớn này đang đặt yêu cầu cao hơn đối với chất lượng giải ngân. Một dự án được giải ngân nhanh nhưng chậm hoàn thành, chi phí tăng hoặc hiệu quả khai thác thấp sẽ không tạo ra tác động tương xứng. Vì vậy, mục tiêu quan trọng hơn là biến vốn ngân sách thành công trình, hạ tầng và năng lực sản xuất mới.
Ở những địa bàn có quy mô đầu tư lớn, vai trò dẫn dắt càng rõ. Hà Nội đã giải ngân khoảng 81.600 tỷ đồng, TP. Hồ Chí Minh khoảng 67.000 tỷ đồng. Bộ Quốc phòng và Bộ Công an lần lượt đạt khoảng 45.600 tỷ đồng và 26.000 tỷ đồng. Một số địa phương khác như Hải Phòng, Tây Ninh, Hưng Yên, Đồng Nai cũng ghi nhận quy mô giải ngân hàng chục nghìn tỷ đồng.
Khi dòng vốn này được chuyển hóa thành các dự án giao thông, hạ tầng đô thị, logistics và công trình thiết yếu, tác động không dừng ở khu vực đầu tư công. Khối lượng xây dựng tăng sẽ kéo theo nhu cầu vật liệu, máy móc, vận tải, lao động và các dịch vụ liên quan, qua đó tạo thêm dư địa cho khu vực tư nhân.
“Chạy nước rút” nhưng phải tránh dồn vốn vào cuối năm
Đến ngày 20/8, cả nước vẫn còn khoảng 545.429 tỷ đồng cần giải ngân nếu muốn hoàn thành toàn bộ kế hoạch. Đây là áp lực rất lớn trong khoảng thời gian còn lại của năm, đồng thời đặt ra nguy cơ nếu các dự án không được chuẩn bị kỹ, việc chạy đua tỷ lệ giải ngân có thể khiến khối lượng công việc bị dồn vào những tháng cuối năm.
Do đó, trọng tâm điều hành cần chuyển từ “có vốn” sang “có khả năng hấp thụ vốn”. Những dự án đã sẵn sàng về mặt bằng, thiết kế, thủ tục và năng lực thi công cần được ưu tiên nguồn lực. Ngược lại, phần vốn tại các dự án chưa đủ điều kiện triển khai cần được xử lý sớm, tránh để nguồn lực bị đóng băng.
Hiện các bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã phân bổ chi tiết 1.007.199,3 tỷ đồng cho nhiệm vụ, dự án. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 30.117,3 tỷ đồng vốn ngân sách trung ương chưa được phân bổ chi tiết, thuộc 7 bộ, cơ quan trung ương và 26 địa phương.
Việc hoàn tất phân bổ số vốn này cần đi cùng với đánh giá thực chất khả năng triển khai. Không nên chỉ coi hoàn thành thủ tục phân bổ là một mục tiêu hành chính, mà phải gắn với câu hỏi dự án có thể tạo khối lượng và giải ngân bao nhiêu trong thời gian còn lại.
Cùng với đó, chuỗi từ thi công, nghiệm thu đến thanh toán cần được vận hành thông suốt. Khi công trình đã hoàn thành khối lượng, hồ sơ thanh toán cần được xử lý nhanh để dòng tiền tiếp tục quay vòng. Nếu khâu nghiệm thu, thanh toán chậm, tốc độ giải ngân sẽ bị ảnh hưởng dù năng lực thi công đã được cải thiện.
Đối với các dự án giao thông trọng điểm, yêu cầu bảo đảm mặt bằng và nguồn vật liệu càng có ý nghĩa quyết định. Một tuyến đường không thể tăng tốc nếu chỉ một mắt xích bị chậm. Vì vậy, địa phương cần chủ động giải quyết mặt bằng, phối hợp nguồn vật liệu và tháo gỡ vướng mắc trong quá trình thi công.
Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026 được đặt ở mức cao, đầu tư công được kỳ vọng đóng vai trò “mồi dẫn” để kích hoạt thêm các dòng vốn khác. Nhưng để thực hiện vai trò này, chất lượng đầu tư phải đi song hành với tiến độ.
Hơn 477.000 tỷ đồng đã giải ngân mới là một phần của chặng đường. Điều quan trọng trong những tháng cuối năm là làm sao để hơn 545.000 tỷ đồng còn lại không chỉ được ghi nhận trên sổ sách, mà thực sự trở thành những công trình, tuyến đường, hạ tầng và năng lực sản xuất mới.
Nếu làm được điều đó, đầu tư công sẽ không đơn thuần hoàn thành một chỉ tiêu ngân sách. Dòng vốn này có thể tạo hiệu ứng lan tỏa tới doanh nghiệp xây dựng, sản xuất vật liệu, logistics, dịch vụ và đầu tư tư nhân, qua đó góp phần mở rộng tổng cầu và tạo thêm nền tảng cho tăng trưởng những năm tiếp theo.
Minh Thành (t/h)
