Chuyển từ chạy theo tiến độ sang quản trị từng dự án
Đến hết ngày 29/7/2026, TP.HCM đã giải ngân 60.750,061 tỷ đồng trong tổng kế hoạch vốn 147.599,166 tỷ đồng. Nếu loại phần 5% vốn đầu tư công ngân sách địa phương, tương đương 7.203,9 tỷ đồng dự kiến tiết kiệm để đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tỷ lệ giải ngân đạt 43,3% trên số vốn còn lại.
Với quy mô giải ngân lớn, TP.HCM hiện nằm trong nhóm 20 địa phương có tỷ lệ giải ngân cao hơn mức bình quân cả nước, khi tỷ lệ chung tại thời điểm báo cáo là 38,5%.
Tuy nhiên, kết quả hiện tại mới là một phần của chặng đường. Thành phố đặt mục tiêu đến hết quý III giải ngân 70% và đến cuối năm hoàn thành 100% kế hoạch vốn được Thủ tướng giao.
Điểm đáng chú ý trong kế hoạch điều hành mới là TP.HCM không chỉ đặt ra một tỷ lệ giải ngân cuối kỳ mà yêu cầu các cơ quan, đơn vị phải xây dựng tiến độ cụ thể theo từng tháng. Đây được xem là cách chuyển từ quản lý theo kết quả cuối cùng sang kiểm soát tiến độ ngay trong quá trình thực hiện.
Theo UBND TP.HCM, giải ngân đầu tư công được xác định là nhiệm vụ chính trị quan trọng, có tác động trực tiếp tới tăng trưởng kinh tế. Thành phố yêu cầu quá trình triển khai phải bảo đảm nguyên tắc “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian và rõ kết quả.
Cách tiếp cận này cũng đặt trách nhiệm của người đứng đầu vào trung tâm. Lãnh đạo từng cơ quan, đơn vị phải trực tiếp phụ trách các dự án, thường xuyên kiểm tra tiến độ thủ tục đầu tư, thi công và thanh toán vốn, thay vì chỉ tổng hợp số liệu vào cuối kỳ.
Mỗi tháng, kết quả thực hiện sẽ được đối chiếu với kế hoạch vốn và tiến độ đã đăng ký. Những dự án chậm không chỉ được xác định về mặt con số mà phải làm rõ nguyên nhân thuộc khâu nào, cơ quan nào và trách nhiệm của cá nhân nào.
Gỡ điểm nghẽn từ mặt bằng đến vật liệu
Để đạt mục tiêu tăng tốc trong những tháng còn lại, TP.HCM xác định giải ngân không thể chỉ được thúc đẩy bằng mệnh lệnh hành chính mà phải xử lý những điểm nghẽn trực tiếp nằm trong quá trình triển khai dự án.
Một trong những nút thắt lớn là giải phóng mặt bằng. Các đơn vị được yêu cầu phối hợp với hệ thống chính trị tại địa phương vận động người dân, đẩy nhanh bàn giao mặt bằng và xử lý các vướng mắc liên quan đến bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao hướng dẫn việc xác định giá đất cụ thể, đồng thời tham mưu xử lý các vấn đề phát sinh trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng. Mục tiêu là hạn chế tình trạng dự án đã có vốn nhưng chưa thể triển khai do chưa có mặt bằng sạch.
Nguồn vật liệu cũng được đưa vào nhóm nhiệm vụ cần xử lý sớm. Thành phố yêu cầu rà soát công suất các mỏ đang hoạt động, đẩy nhanh thủ tục cấp phép và gia hạn khai thác theo thẩm quyền. Sở Xây dựng có trách nhiệm nghiên cứu phương án bảo đảm nguồn vật liệu cho các dự án lớn, đồng thời kiểm tra việc chấp hành quy định về giá vật liệu xây dựng.
Ở khâu quy hoạch và thủ tục đầu tư, Sở Quy hoạch - Kiến trúc được giao hướng dẫn điều chỉnh quy hoạch nhằm rút ngắn thời gian hoàn tất thủ tục phê duyệt chủ trương đầu tư.
Những yêu cầu này cho thấy thành phố đang chuyển trọng tâm từ “giải ngân bao nhiêu” sang “vì sao chưa giải ngân” và “điểm nghẽn nằm ở đâu”. Đây là yếu tố quan trọng bởi càng về cuối năm, áp lực giải ngân càng lớn, trong khi việc dồn khối lượng công việc vào những tháng cuối có thể ảnh hưởng đến chất lượng đầu tư và hiệu quả sử dụng vốn.
Cùng với đó, TP.HCM dự kiến tăng cường cơ chế đánh giá trách nhiệm. Sở Nội vụ được giao nghiên cứu cơ chế gắn kết quả giải ngân với đánh giá cán bộ, đồng thời xem xét áp dụng cơ chế cảnh báo “thẻ vàng”, “thẻ đỏ” đối với những cơ quan, đơn vị có tỷ lệ giải ngân thấp.
Nếu được triển khai thực chất, cơ chế này có thể tạo áp lực đủ lớn để các đơn vị chủ động xử lý vướng mắc thay vì chờ chỉ đạo. Quan trọng hơn, việc gắn trách nhiệm với từng dự án và từng mốc thời gian sẽ giúp thành phố nhận diện sớm nguy cơ không hoàn thành kế hoạch, từ đó điều chuyển nguồn lực hoặc thay đổi phương án xử lý khi cần thiết.
Với mục tiêu 70% vào cuối quý III và 100% vào cuối năm, chặng đường phía trước của TP.HCM không chỉ là cuộc đua về tỷ lệ giải ngân mà còn là bài kiểm tra năng lực tổ chức thực hiện, phối hợp liên ngành và trách nhiệm của từng cấp, từng đơn vị trong việc biến nguồn vốn đầu tư công thành công trình và năng lực tăng trưởng thực tế.
Minh Thành (t/h)
