Yêu cầu lớn hơn được đặt ra là phải hình thành những doanh nghiệp mạnh về nội lực, vững về quản trị và đủ sức tạo dựng thương hiệu trên thị trường khu vực cũng như toàn cầu. Trong hành trình đó, Chương trình Thương hiệu quốc gia đang được xem như một đòn bẩy quan trọng để chuẩn hóa năng lực doanh nghiệp và mở rộng dư địa tăng trưởng dài hạn.
Từ định hướng của Trung ương về phát triển kinh tế trong giai đoạn mới, tăng trưởng không thể tiếp tục dựa chủ yếu vào lao động giá rẻ, khai thác tài nguyên hay lợi thế chi phí thấp. Động lực mới phải đến từ đổi mới sáng tạo, công nghệ, năng suất lao động và sức mạnh nội sinh của khu vực doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp tư nhân. Đây là lực lượng được kỳ vọng đóng vai trò trung tâm trong việc kiến tạo chuỗi giá trị mới và nâng tầm vị thế kinh tế Việt Nam.
Theo Bộ Công Thương, những năm gần đây cộng đồng doanh nghiệp trong nước đã có bước chuyển đáng kể. Nhiều doanh nghiệp chủ động đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, ứng dụng công nghệ số, mở rộng thị trường xuất khẩu và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Các lĩnh vực như chế biến chế tạo, bán lẻ hiện đại, nông nghiệp công nghệ cao hay thương mại điện tử đang cho thấy khả năng thích ứng nhanh với xu hướng thị trường.
Chuẩn hóa nội lực để tạo sức bật dài hạn
Dữ liệu thị trường cho thấy thương hiệu đang trở thành thước đo quan trọng của năng lực cạnh tranh. Theo Brand Finance, tổng giá trị Top 100 thương hiệu Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 38,4 tỷ USD. Trong khi đó, giá trị thương hiệu quốc gia Việt Nam đạt gần 520 tỷ USD, xếp thứ 32 trong số 193 quốc gia và vùng lãnh thổ, tăng mạnh trong giai đoạn 2020–2025. Những con số này phản ánh hình ảnh Việt Nam trên trường quốc tế đang được cải thiện, đồng thời cho thấy nền kinh tế có nền tảng phát triển tích cực.
Tuy nhiên, sự phát triển chưa đồng đều giữa các nhóm doanh nghiệp vẫn là thách thức lớn. Nhiều doanh nghiệp có năng lực sản xuất nhưng yếu ở quản trị thương hiệu, thiếu chiến lược dài hạn hoặc chưa đầu tư bài bản cho đổi mới sáng tạo. Vì vậy, xây dựng thương hiệu không thể chỉ là hoạt động truyền thông, mà phải bắt đầu từ chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn vận hành, năng lực quản trị và trách nhiệm xã hội.
Theo bà Tạ Hoàng Lan, Phó Trưởng phòng Phát triển năng lực xúc tiến thương mại, Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), nội lực doanh nghiệp là tổng hòa của công nghệ, con người, chất lượng sản phẩm, khả năng đổi mới và cam kết với cộng đồng. Đây là phần gốc quyết định sức bền thương hiệu. Nếu gốc chưa vững, việc quảng bá bên ngoài khó tạo giá trị bền lâu.
Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã chuyển hướng đúng đắn. Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền không chỉ cung cấp sản phẩm mà phát triển các giải pháp canh tác toàn diện, lấy chất lượng, đổi mới và trách nhiệm cộng đồng làm trọng tâm. Trong khi đó, Tập đoàn Hoa Sen xây dựng vị thế dựa trên minh bạch, văn hóa doanh nghiệp và uy tín thị trường, qua đó mở rộng hiện diện tới hàng chục quốc gia.
Điểm chung của những mô hình này là không chỉ thích ứng với thị trường, mà chủ động nâng chuẩn để cạnh tranh. Đây cũng là con đường tất yếu để doanh nghiệp Việt thoát khỏi vị thế gia công, tiến lên những nấc thang giá trị cao hơn.
Thương hiệu mạnh cũng là sức mạnh quốc gia
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng dựa trên niềm tin và giá trị vô hình, thương hiệu doanh nghiệp không còn là câu chuyện riêng của từng đơn vị, mà trở thành một phần trong sức mạnh quốc gia. Khi nhiều doanh nghiệp Việt Nam có thương hiệu mạnh, đạt chuẩn quốc tế và chinh phục được các thị trường khó tính, hình ảnh Việt Nam cũng được nâng tầm.
Chương trình Thương hiệu quốc gia hiện định hướng doanh nghiệp theo ba giá trị cốt lõi gồm Chất lượng – Đổi mới sáng tạo – Tiên phong. Đây không chỉ là bộ tiêu chí tôn vinh, mà còn là khuôn khổ giúp doanh nghiệp tự rà soát, tái cấu trúc và nâng cao năng lực cạnh tranh. Thực tế, nhóm doanh nghiệp đạt Thương hiệu quốc gia hiện đóng góp tỷ trọng lớn trong tổng giá trị các thương hiệu mạnh nhất Việt Nam, với sự hiện diện của nhiều tên tuổi lớn trong lĩnh vực tài chính, công nghiệp, tiêu dùng và nông nghiệp.
Chính phủ cũng đặt mục tiêu đến năm 2030 xây dựng khoảng 1.000 doanh nghiệp có thương hiệu quốc gia, đủ sức đóng vai trò đầu tàu dẫn dắt nền kinh tế. Đây là chiến lược quan trọng nhằm tạo ra cộng đồng doanh nghiệp có khả năng cạnh tranh toàn cầu, đồng thời lan tỏa chuẩn mực quản trị và đổi mới cho toàn thị trường.
Theo chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong, muốn đạt tăng trưởng cao và bền vững, Việt Nam không chỉ cần những doanh nghiệp đơn lẻ thành công, mà cần một hệ sinh thái doanh nghiệp mạnh, có khả năng liên kết, chia sẻ tiêu chuẩn và cùng nâng chuẩn. Khi đó, mỗi doanh nghiệp sẽ là một mắt xích tạo nên sức mạnh tổng thể của nền kinh tế.
Tăng trưởng hai con số vì vậy không đơn thuần là chỉ tiêu kinh tế, mà là phép thử về năng lực nội sinh của quốc gia. Và hành trình ấy bắt đầu từ việc nâng tầm từng doanh nghiệp, xây dựng từng thương hiệu mạnh, để từ đó tạo nên vị thế mới cho kinh tế Việt Nam trên bản đồ thế giới.
Nam Sơn
