Vừa qua, tại buổi làm việc với địa phương, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến nhấn mạnh tinh thần “làm đến nơi đến chốn”, xử lý nghiêm tàu cá vi phạm để tạo tính răn đe. Theo ông, áp lực gỡ cảnh báo đã kéo dài 8 năm, không thể tiếp tục chậm trễ khi EC nhiều lần chỉ ra những hạn chế trong khâu thực thi.
Báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM cho thấy, từ đầu năm 2024 đến ngày 24/2/2026, thành phố đã xóa đăng ký 1.662 tàu cá hư hỏng, ngừng hoạt động hoặc không đủ điều kiện. Toàn bộ dữ liệu được cập nhật lên hệ thống giám sát để kịp thời phát hiện, ngăn chặn trường hợp tàu đã xóa đăng ký nhưng vẫn tham gia khai thác trái phép.
Đến cuối tháng 2/2026, thành phố có 4.455 tàu cá đã đăng ký; 100% thông tin được cập nhật trên cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase) và đồng bộ với dữ liệu dân cư. Trong số này, 4.305 tàu đủ điều kiện đã được cấp phép khai thác. Công tác đăng kiểm, đánh dấu tàu cá được rà soát thường xuyên, bảo đảm tàu hoạt động đúng quy định.
Với nhóm tàu có chiều dài từ 15 m trở lên, 2.204/2.227 tàu đã lắp thiết bị giám sát hành trình (VMS), đạt gần 99%. 23 tàu còn lại đang neo đậu, được quản lý chặt và không cho xuất bến khi chưa hoàn tất lắp đặt. Lực lượng chức năng duy trì trực giám sát 24/7, kịp thời xử lý tình huống mất kết nối, yêu cầu chủ tàu báo cáo vị trí để hạn chế nguy cơ vi phạm vùng biển nước ngoài.
Thành phố cũng lập danh sách 490 tàu chưa đủ điều kiện khai thác do hết hạn đăng kiểm, chưa lắp VMS hoặc chưa bảo đảm yêu cầu an toàn thực phẩm. Các trường hợp này được bàn giao cho địa phương quản lý 100%, kể cả khi tàu neo đậu ngoài địa bàn. 
Hiện TP.HCM có 9 cảng cá được công bố mở, trong đó 4 cảng đủ điều kiện xác nhận nguồn gốc thủy sản phục vụ xuất khẩu. Hệ thống truy xuất điện tử (eCDT), nhật ký khai thác điện tử được triển khai đồng bộ, nhân lực tại cảng được tăng cường để kiểm soát sản lượng qua cảng, đáp ứng yêu cầu thị trường, đặc biệt là EU.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Hoàng Nguyên Dinh kiến nghị các bộ, ngành và địa phương phối hợp quản lý tàu cá của TP.HCM khi neo đậu ngoài tỉnh; đồng thời đề xuất cập nhật kịp thời kết quả đăng kiểm lên hệ thống để tránh gián đoạn dữ liệu.
Thứ trưởng Phùng Đức Tiến đánh giá hệ thống pháp lý về thủy sản đã cơ bản hoàn thiện, song vấn đề cốt lõi nằm ở khâu tổ chức thực hiện. Ông yêu cầu thành phố tập trung cao độ trong giai đoạn “nước rút”, xử lý nghiêm trách nhiệm người đứng đầu nếu để xảy ra vi phạm kéo dài. Theo lãnh đạo Bộ, chỉ khi thực thi nghiêm minh, đồng bộ, TP.HCM mới có thể góp phần cùng cả nước sớm gỡ cảnh báo “thẻ vàng”, hướng tới nghề cá minh bạch và bền vững.
Nam Sơn (t/h)
