Chính sách giảm thuế được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ ngày 24/8/2026, áp dụng cho cá nhân cư trú và doanh nghiệp Việt Nam có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng trong các năm tính thuế 2026 và 2027.
Xét về độ phủ, đây là chính sách có phạm vi tác động khá rộng. Theo Chứng khoán Tiên Phong (TPS), hơn 99,8% hộ và cá nhân kinh doanh cùng hơn 81% doanh nghiệp thuộc nhóm đủ điều kiện hưởng lợi. Tuy nhiên, nếu nhìn từ góc độ thị trường chứng khoán, câu chuyện lại không lớn như quy mô đối tượng thụ hưởng.
TPS ước tính các doanh nghiệp có doanh thu dưới 10 tỷ đồng chỉ chiếm chưa đến 5% vốn hóa trên HOSE, HNX và UPCoM. Vì vậy, phần thuế được giảm khó tạo ra sự thay đổi đáng kể đối với lợi nhuận hoặc EPS của toàn thị trường.
Điều này cho thấy nhà đầu tư không nên kỳ vọng một làn sóng tăng trưởng lợi nhuận trực tiếp trên diện rộng từ chính sách giảm thuế. Thay vào đó, tác động đáng quan tâm hơn nằm ở quá trình dòng tiền được giải phóng và quay trở lại nền kinh tế.
Bán lẻ và tiêu dùng có thể đón lợi ích sớm hơn
Một trong những kênh truyền dẫn rõ nhất là sức mua trong nước.
Maybank Investment Bank đánh giá việc giảm thuế có thể giúp cải thiện dòng tiền của hộ kinh doanh, nâng thu nhập khả dụng và hỗ trợ tâm lý kinh doanh. Khi một phần nghĩa vụ thuế được giảm, các hộ gia đình và chủ hộ kinh doanh có thêm nguồn lực để duy trì hoạt động, đầu tư hoặc tăng chi tiêu.
Đây là yếu tố có thể tạo hiệu ứng tích cực đối với nhóm bán lẻ và tiêu dùng.
TPS cho rằng nhóm doanh nghiệp như MWG, PNJ, FRT và MSN có khả năng hưởng lợi gián tiếp khi nhu cầu tiêu dùng phục hồi. Khác với các doanh nghiệp thuộc diện được giảm thuế trực tiếp, những doanh nghiệp niêm yết lớn trong lĩnh vực này có thể hưởng lợi thông qua sự gia tăng doanh thu và sản lượng tiêu thụ.
Đáng chú ý, khu vực hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ được ước tính đóng góp khoảng 30-40% tổng mức bán lẻ. Vì vậy, nếu phần thu nhập được giữ lại thực sự chuyển hóa thành chi tiêu, tác động lan tỏa tới thị trường tiêu dùng có thể đáng kể hơn tác động trực tiếp từ khoản thuế được giảm.
Tuy nhiên, quá trình này khó diễn ra ngay trong một vài tuần. Theo TPS, tác động tích cực tới tiêu dùng có thể có độ trễ khoảng 1-2 quý, trước hết thể hiện tại bán lẻ, dịch vụ ăn uống và nhóm hàng tiêu dùng nhanh.
Điều này đồng nghĩa quý III và đặc biệt quý IV/2026 sẽ là giai đoạn quan trọng để kiểm chứng liệu chính sách có thực sự tạo thêm sức mua hay chỉ giúp cải thiện dòng tiền ngắn hạn của hộ kinh doanh.
Nếu doanh số bán lẻ tăng cùng với sự cải thiện niềm tin tiêu dùng, nhóm cổ phiếu bán lẻ có thể trở thành một trong những nơi phản ánh sớm nhất hiệu ứng của chính sách.
Ngân hàng hưởng lợi nếu dòng tiền chuyển thành tín dụng
Một kênh lan tỏa khác là tín dụng.
Khi hoạt động kinh doanh của hộ cá thể và doanh nghiệp nhỏ được cải thiện, nhu cầu vay vốn để bổ sung vốn lưu động, mở rộng cửa hàng, đầu tư thiết bị hoặc tăng quy mô kinh doanh cũng có thể tăng theo.
Theo TPS, nhóm ngân hàng tập trung vào khách hàng bán lẻ và SME như ACB, VPB, TCB và MBB có thể hưởng lợi từ xu hướng này.
Tuy nhiên, lợi ích đối với ngân hàng không đơn giản chỉ đến từ việc dư nợ tăng. Khả năng chuyển hóa nhu cầu tín dụng thành tăng trưởng lợi nhuận còn phụ thuộc vào chất lượng khoản vay, biên lãi ròng và khả năng kiểm soát nợ xấu.
Do đó, chính sách giảm thuế có thể tạo thêm “đầu vào” cho chu kỳ tín dụng, nhưng để trở thành động lực lợi nhuận thực sự, cần có thêm bằng chứng cho thấy doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh sẵn sàng vay vốn và sử dụng vốn hiệu quả.
Ở góc độ rộng hơn, chính sách mới cũng nằm trong quá trình chính thức hóa khu vực kinh doanh cá thể. Maybank cho rằng việc giảm gánh nặng thuế trong giai đoạn chuyển đổi có thể giúp hạn chế tác động tiêu cực tới việc làm, thu nhập và niềm tin kinh doanh, đồng thời tạo điều kiện để khu vực bán lẻ hiện đại tiếp tục mở rộng thị phần.
Đây là điểm có thể tạo ra thay đổi dài hơn so với lợi ích thuế trong hai năm. Khi hoạt động kinh doanh được chuẩn hóa và minh bạch hơn, các doanh nghiệp bán lẻ hiện đại có thêm cơ hội cạnh tranh với khu vực kinh doanh phân mảnh.
Dù vậy, chính sách hiện chỉ áp dụng trong hai năm 2026-2027. TPS đánh giá đây chủ yếu là biện pháp hỗ trợ mang tính ngắn hạn và theo chu kỳ, chưa phải một thay đổi mang tính cơ cấu đối với chính sách thuế.
Vì thế, thay vì nhìn vào số lượng đối tượng được giảm thuế để dự báo lợi nhuận doanh nghiệp, nhà đầu tư cần theo dõi dòng tiền sau giảm thuế đang đi đâu.
Nếu dòng tiền chủ yếu được dùng để củng cố tài chính, tác động tới thị trường chứng khoán có thể hạn chế. Nếu chuyển thành tiêu dùng, nhóm bán lẻ và tiêu dùng sẽ hưởng lợi trước. Nếu tiếp tục chuyển thành nhu cầu vay vốn, nhóm ngân hàng bán lẻ và SME có thể hưởng lợi ở giai đoạn tiếp theo.
Những dữ liệu về doanh số bán lẻ, sức mua và tín dụng SME trong quý III và quý IV/2026 vì thế sẽ quan trọng hơn bản thân con số giảm thuế. Đây mới là cơ sở để xác định chính sách đang tạo ra một cú hích thực sự cho nền kinh tế hay chỉ dừng lại ở việc giảm bớt áp lực tài chính trong ngắn hạn.
Với thị trường chứng khoán, câu chuyện không nằm ở việc doanh nghiệp nào được giảm thuế nhiều nhất, mà là doanh nghiệp nào có khả năng biến phần dòng tiền được giải phóng thành doanh thu, tín dụng và lợi nhuận.
Minh Thành (t/h)
