Từ một đơn hàng thử nghiệm đến thị trường xuất khẩu
Với doanh nghiệp Việt Nam, một trong những rào cản lớn khi ra nước ngoài lâu nay là chi phí để tìm kiếm khách hàng, xây dựng hệ thống phân phối và duy trì hiện diện tại thị trường đích. Thương mại điện tử xuyên biên giới đang làm thay đổi bài toán này khi cho phép doanh nghiệp tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng hoặc đối tác nước ngoài thông qua các nền tảng số.
Cách tiếp cận này đặc biệt có ý nghĩa với doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã và doanh nghiệp khởi nghiệp. Thay vì phải đầu tư ngay một hệ thống bán hàng quy mô lớn, doanh nghiệp có thể đưa sản phẩm lên nền tảng, theo dõi phản hồi của người mua, xác định thị trường có nhu cầu và điều chỉnh sản phẩm trước khi mở rộng quy mô.
Đằng sau một đơn hàng trực tuyến xuyên biên giới cũng là cả một chuỗi hoạt động xuất khẩu. Từ thanh toán, khai báo hải quan, đóng gói, vận chuyển, kho hàng, hoàn tất đơn hàng cho đến chăm sóc khách hàng, tất cả ngày càng được số hóa và liên kết chặt chẽ hơn.
Quy mô thị trường cho thấy xu hướng này không còn ở giai đoạn thử nghiệm. Theo Precedence Research, thương mại điện tử xuyên biên giới toàn cầu đạt khoảng 551,23 tỷ USD năm 2025 và có thể vượt 2.000 tỷ USD vào năm 2034. Business Research Insights cũng dự báo thị trường tiếp tục tăng mạnh trong những năm tới, với khu vực châu Á - Thái Bình Dương chiếm tỷ trọng đáng kể.
Dòng hàng hóa giá trị thấp qua biên giới tăng nhanh là một minh chứng khác. Tại EU, số kiện hàng dưới 150 euro nhập khẩu trong năm 2025 lên khoảng 5,8 tỷ kiện. Tại Mỹ, số kiện hàng nhỏ theo diện De Minimis trong năm tài chính 2024 vượt 1,36 tỷ kiện, cao gấp nhiều lần so với một thập kỷ trước.
Tuy nhiên, sự bùng nổ này cũng cho thấy một thực tế: xuất khẩu trực tuyến không thể tách khỏi yêu cầu tuân thủ. Khi lượng hàng hóa đi qua biên giới bằng thương mại điện tử tăng, các thị trường nhập khẩu cũng tăng cường kiểm soát về thuế, nguồn gốc, chất lượng, tiêu chuẩn sản phẩm, bảo vệ người tiêu dùng và trách nhiệm của nền tảng.
Do đó, lợi thế của xuất khẩu trực tuyến không chỉ nằm ở khả năng “bán được hàng”, mà ở việc doanh nghiệp có thể nhanh chóng học hỏi thị trường và xây dựng một quy trình xuất khẩu phù hợp với từng quốc gia.
Hàng Việt cần đi cùng năng lực số và chuỗi cung ứng
Sự phát triển của thương mại điện tử Trung Quốc cho thấy quy mô của xuất khẩu trực tuyến phụ thuộc rất lớn vào hệ sinh thái phía sau nền tảng. Năm 2025, thương mại điện tử xuyên biên giới của Trung Quốc đạt khoảng 2,75 nghìn tỷ RMB, trong đó xuất khẩu trực tuyến chiếm phần lớn. Hệ thống kho ngoại quan, logistics, nền tảng bán hàng, thanh toán và các trung tâm phân phối được kết nối thành một chuỗi tương đối hoàn chỉnh.
Đây cũng là hướng Việt Nam cần quan tâm nếu muốn biến xuất khẩu trực tuyến thành một động lực mới cho hàng hóa trong nước.
Hiện doanh nghiệp có thể lựa chọn nhiều mô hình. Với B2C, sản phẩm được bán trực tiếp đến người tiêu dùng thông qua các sàn quốc tế. Với B2B, nền tảng số giúp doanh nghiệp tìm kiếm nhà nhập khẩu, nhà phân phối và khách hàng doanh nghiệp. Một số mô hình khác kết hợp kho hàng tại thị trường đích để rút ngắn thời gian giao hàng.
Đáng chú ý, nội dung số cũng đang trở thành một phần của hoạt động xuất khẩu. Video ngắn, livestream, nội dung do nhà sáng tạo xây dựng và bán hàng trực tiếp giúp doanh nghiệp kể câu chuyện về sản phẩm trước khi khách hàng quyết định mua. Đây là cơ hội đáng kể đối với những mặt hàng có lợi thế về câu chuyện vùng miền, văn hóa, sản phẩm thủ công, thực phẩm chế biến hoặc nông sản đặc trưng.
Tại Việt Nam, chương trình thúc đẩy xuất khẩu trực tuyến “Beyond Vietnam - Hàng Việt Cất Cánh” đang được triển khai theo hướng hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường và hệ sinh thái thương mại điện tử xuyên biên giới. Theo bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, dư địa để doanh nghiệp Việt Nam khai thác thương mại điện tử nhằm tiếp cận người tiêu dùng quốc tế vẫn còn lớn.
Song, nền tảng số không thể thay thế chất lượng hàng hóa. Một sản phẩm có thể nhanh chóng xuất hiện trước hàng triệu người tiêu dùng nhưng để giữ được khách hàng, doanh nghiệp phải đáp ứng các yêu cầu về chất lượng, bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn kỹ thuật và dịch vụ sau bán hàng.
Các chương trình đào tạo, khảo sát và kết nối tại nước ngoài vì vậy đang được đặt trong một cách tiếp cận rộng hơn. Doanh nghiệp không chỉ được hướng dẫn cách mở gian hàng mà còn tìm hiểu hệ thống phân phối, logistics, kho ngoại quan, công xưởng livestream, quy định pháp lý và kết nối trực tiếp với các đối tác.
Đây là bước quan trọng để doanh nghiệp chuyển từ tư duy “bán thử trên sàn” sang xây dựng thị trường xuất khẩu. Khi hiểu được khách hàng cần gì, quy định của nước nhập khẩu ra sao và hàng hóa sẽ được vận chuyển, lưu kho, giao nhận thế nào, doanh nghiệp mới có thể tính toán được mô hình kinh doanh dài hạn.
Với hàng Việt, cơ hội từ thương mại điện tử xuyên biên giới vì thế không chỉ nằm ở việc mở thêm một cửa hàng trên môi trường số. Giá trị lớn hơn là khả năng rút ngắn khoảng cách giữa nhà sản xuất với người mua quốc tế, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp từng bước hình thành năng lực xuất khẩu dựa trên dữ liệu, công nghệ và chuỗi cung ứng.
Nếu tận dụng tốt, xuất khẩu trực tuyến có thể trở thành một “cánh cửa” mới để hàng Việt đi sâu hơn vào thị trường quốc tế, đặc biệt với những doanh nghiệp chưa đủ nguồn lực xây dựng mạng lưới phân phối truyền thống ở nước ngoài.
Minh Thành (t/h)
