Những năm gần đây, các chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, đặc biệt là IELTS, thường được xem như “tấm vé ưu thế” trong tuyển sinh đại học. Không ít trường cho phép quy đổi trực tiếp IELTS thành điểm 9 - 10 môn tiếng Anh, thậm chí vừa quy đổi điểm vừa cộng thêm điểm khuyến khích, khiến khoảng cách giữa thí sinh có và không có chứng chỉ ngày càng lớn.
Bước sang mùa tuyển sinh năm 2026, cách tiếp cận này đang dần thay đổi. Theo dự thảo Quy chế tuyển sinh trình độ đại học và tuyển sinh trình độ cao đẳng ngành Giáo dục mầm non do Bộ GD&ĐT công bố, chứng chỉ ngoại ngữ như IELTS vẫn được chấp nhận, nhưng mỗi cơ sở đào tạo chỉ được lựa chọn một trong hai hình thức: Quy đổi chứng chỉ thành điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển, hoặc dùng chứng chỉ để cộng điểm khuyến khích. Việc áp dụng đồng thời cả hai cách sẽ không còn được phép.
Trên thực tế, nhiều trường đại học đã sớm điều chỉnh phương án tuyển sinh theo tinh thần này. Trường Đại học Giao thông Vận tải dự kiến bỏ việc quy đổi IELTS sang điểm môn tiếng Anh, thay vào đó chỉ cộng điểm khuyến khích cho thí sinh có chứng chỉ từ 5.0 trở lên; mức cộng cụ thể sẽ được công bố sau.
Học viện Ngân hàng cũng lựa chọn hướng tương tự khi không quy đổi trực tiếp IELTS trong phương thức xét tuyển dựa trên điểm thi tốt nghiệp THPT. Trường Đại học Tài chính - Marketing dự kiến áp dụng mức cộng điểm tối đa không quá 1 điểm.
Một số cơ sở đào tạo vẫn duy trì việc quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ, song điều kiện và mức quy đổi được siết chặt hơn. Đại học Kinh tế Quốc dân chấp nhận thí sinh có IELTS từ 5.5 trở lên trong các phương thức xét tuyển kết hợp, với mức quy đổi từ 8 đến 10 điểm tùy loại chứng chỉ.
Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội tiếp tục cho phép sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ theo hình thức quy đổi hoặc cộng điểm, nhưng chỉ áp dụng trong những phương thức và với mức điểm cụ thể do từng trường quy định.
Ông Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD&ĐT) cho biết, việc sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ trong tuyển sinh xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, bởi ngoại ngữ là chuẩn đầu ra của phần lớn chương trình đào tạo và là kĩ năng quan trọng giúp sinh viên học tập hiệu quả, tiếp cận tri thức và mở rộng cơ hội nghề nghiệp sau tốt nghiệp.
Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Tiến Thảo, trong bối cảnh tuyển sinh ngày càng cạnh tranh và đa dạng phương thức, dự thảo Quy chế tuyển sinh lần này được điều chỉnh theo hướng chặt chẽ hơn để bảo đảm công bằng cho thí sinh. Thay vì coi chứng chỉ ngoại ngữ là lợi thế cộng dồn, dự thảo quy định rõ nguyên tắc sử dụng “một lần, một mục đích”.
Đáng chú ý, đối với các tổ hợp xét tuyển sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT, trọng số của môn ngoại ngữ không được vượt quá 1/3 tổng điểm. Mức điểm thưởng từ chứng chỉ ngoại ngữ (nếu có) cũng dự kiến không vượt quá 1,5 điểm.
Theo ông Nguyễn Tiến Thảo, cách làm này vừa ghi nhận năng lực ngoại ngữ của thí sinh, vừa tránh biến chứng chỉ thành “vé ưu tiên” làm xáo trộn thứ hạng xét tuyển.
Vì vậy, thí sinh khi đăng ký nguyện vọng trong mùa tuyển sinh 2026 cần cân nhắc kỹ, không nên quá phụ thuộc vào chứng chỉ ngoại ngữ mà bỏ qua kết quả học tập và điểm thi các môn còn lại trong tổ hợp xét tuyển.
PV (t/h)
