Về nguyên tắc cốt lõi của chính sách, Bộ Nội vụ làm rõ, theo các quy định hiện hành về bảo hiểm xã hội, mức hưởng lương hưu hằng tháng của người lao động được tính toán dựa trên cơ sở mức tiền lương tháng làm căn cứ đóng và tổng thời gian tham gia đóng bảo hiểm xã hội. Do đó, chỉ số lương hưu cao hay thấp phụ thuộc trực tiếp vào hai yếu tố định lượng này của người lao động trước thời điểm nghỉ hưu.
Hành trình thể chế hóa chính sách điều chỉnh lương hưu giai đoạn 2021-2024
Mặc dù mức hưởng tuân thủ nguyên tắc đóng hưởng, Đảng và Nhà nước luôn quan tâm, ban hành nhiều chính sách điều chỉnh nhằm bảo đảm an sinh xã hội cho nhóm đối tượng có mức lương hưu thấp, nghỉ hưu trước năm 1995. Tại Nghị quyết số 28-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội đã định biên rõ quy định lương hưu cơ bản được điều chỉnh chủ yếu dựa trên mức tăng của chỉ số giá tiêu dùng (CPI), sức cân đối của Quỹ bảo hiểm xã hội và ngân sách nhà nước. Đồng thời, văn kiện yêu cầu phải thực hiện điều chỉnh thỏa đáng đối với nhóm đối tượng có mức hưởng thấp, nghỉ hưu trước năm 1995 để thu hẹp khoảng cách chênh lệch giữa các thời kỳ.
Để thể chế hóa quan điểm chỉ đạo này, tính riêng trong giai đoạn từ năm 2021 đến năm 2024, Chính phủ đã có 3 lần thực hiện điều chỉnh tăng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng. Cơ chế điều chỉnh ở mức cao hơn đối với người nghỉ hưu trước năm 1995 có mức hưởng thấp đã được áp dụng cụ thể tại Nghị định số 108/2021/NĐ-CP, Nghị định số 42/2023/NĐ-CP và Nghị định số 75/2024/NĐ-CP.
Luật Bảo hiểm xã hội 2024 tiếp tục luật hóa quy định này khi xác định rõ lương hưu được điều chỉnh trên cơ sở mức tăng của chỉ số giá tiêu dùng, phù hợp với năng lực tài khóa của ngân sách nhà nước và quỹ bảo hiểm xã hội. Luật cũng giao Chính phủ thẩm quyền quy định chi tiết về thời điểm, đối tượng và mức điều chỉnh thỏa đáng đối với nhóm yếu thế để bảo đảm mục tiêu thu hẹp khoảng cách chênh lệch.
Cơ chế điều chỉnh "kép" theo Nghị định 162/2026 áp dụng từ ngày 1/7
Theo thông tin từ Bộ Nội vụ, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 162/2026/NĐ-CP quy định điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng. Kể từ ngày 1/7, chính sách mới chính thức áp dụng biên độ tăng trưởng chung là 8%.
Đặc biệt, nhằm tối ưu hóa đời sống cho nhóm đối tượng có mức hưởng thấp, nghị định thiết lập cơ chế điều chỉnh "kép" bổ sung đối với những người đang hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng trước ngày 1/1/1995 mà sau khi đã áp dụng mức tăng chung 8% vẫn có mức hưởng thấp hơn 3,8 triệu đồng một tháng. Các hạn mức điều chỉnh tăng thêm được quy định cụ thể:
Nhóm có mức hưởng từ 3,5 triệu đồng trở xuống: Thực hiện điều chỉnh tăng thêm 300.000 đồng một người một tháng.
Nhóm có mức hưởng từ trên 3,5 triệu đồng đến dưới 3,8 triệu đồng: Thực hiện điều chỉnh tăng bù để mức hưởng đạt bằng mốc 3,8 triệu đồng một người một tháng.
Bộ Nội vụ nhấn mạnh, các giải pháp điều chỉnh kỹ thuật và phân loại đối tượng được triển khai thời gian qua đã góp phần từng bước ổn định, nâng cao chất lượng đời sống thực tế của người hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, bù đắp một phần trượt giá và xử lý hiệu quả bài toán thu hẹp khoảng cách phân phối thu nhập giữa các thế hệ người lao động nghỉ hưu.
Tâm An (t/h)
