Món bún bò cay ra đời từ hai đầu bếp người Hoa xưa kia. Ban đầu, họ chế biến món này để giúp các vị quan chức tỉnh rượu sau những buổi tiệc kéo dài. Nhờ hương vị lạ miệng, tô bún nhanh chóng lan truyền khắp Bạc Liêu và trở thành món ăn quen thuộc. Đến nay, nhiều gia đình vẫn giữ công thức gia truyền, nổi bật nhất là quán Ánh Nguyệt với hơn 50 năm tuổi đời, nơi con dâu tiếp nối bí quyết từ bố chồng – người từng làm bếp cho lãnh đạo cấp cao trước năm 1975.
Cách chế biến đòi hỏi sự kiên trì và tỉ mỉ. Người nấu chọn thịt bò tươi gồm nạm, gân, gầu, cắt thành miếng vuông dày khoảng hai ngón tay. Thịt được ướp kỹ với sả, tỏi, gừng, bột quế, bột nghệ, hạt cà ri cùng dầu điều rồi để ngấm. Nước dùng ninh từ xương bò hoặc xương heo hòa lẫn nước dừa tươi, thêm hành tây, sả đập dập, quế, thảo quả, hầm lửa nhỏ vài tiếng cho ngọt thanh. Phần sa tế cay đặc trưng được làm riêng từ ớt sừng trâu chín đỏ, tôm khô, tỏi phi trong dầu điều đến khi sánh mịn và nổi váng đỏ đẹp mắt. Khi hoàn tất, người ta xào thịt bò với sa tế rồi chan nước dùng sánh đỏ lên tô bún tươi sợi nhỏ.
Khẩu vị của bún bò cay Bạc Liêu nằm ở sự cân bằng hoàn hảo. Vị cay đến từ ớt sừng trâu vừa đủ làm tê lưỡi chứ không gắt, hòa quyện cùng vị ngọt tự nhiên từ nước dừa, thơm nồng sả quế và béo ngậy từ lớp dầu ớt nổi trên mặt. Thịt bò mềm nhưng vẫn dai dai, gân giòn sần sật, tạo cảm giác thú vị khi nhai. Tô bún nóng hổi khiến thực khách vừa ăn vừa toát mồ hôi, nước mắt lưng tròng nhưng lại thấy sảng khoái lạ thường.
Để thưởng thức đúng điệu, thực khách trụng bún qua nước sôi rồi chan nước lèo xăm xắp. Vắt thêm lát chanh tươi, nhặt vài lá húng quế hoặc ngò gai, dùng đũa trộn đều. Phần thịt bò được gắp riêng chấm vào chén muối hạt giã nhuyễn với ớt tươi và chanh – đây chính là điểm nhấn khiến miếng thịt thêm đậm đà, béo ngậy. Món ăn kèm không thể thiếu là chiếc quẩy giòn tan, chấm nước dùng hoặc ăn riêng thay cho bánh mì. Một số quán còn dọn thêm giá sống để tăng độ giòn. 
Bún bò cay thường xuất hiện trong những buổi sum họp gia đình, tiệc tùng bạn bè hoặc khi tiếp khách phương xa. Nhờ công dụng giải rượu nổi tiếng từ thuở ban đầu, món ăn trở thành lựa chọn hàng đầu sau những bữa liên hoan, giúp mọi người tỉnh táo và tiếp tục câu chuyện. Vào mùa mưa se lạnh hay những ngày lễ hội địa phương, thực khách vẫn tìm đến tô bún nóng hổi để xua tan cái lạnh và nạp năng lượng.
Dù chỉ là tô bún dân dã, bún bò cay Bạc Liêu lại chứa đựng cả hồn cốt miền Tây sông nước: cay nồng, đậm đà và đầy sức sống. Lần tới ghé thăm xứ công tử, hãy dành thời gian ngồi lại một quán ven đường, húp ngụm nước lèo cay xé và cảm nhận trọn vẹn hương vị đặc sản khiến bao du khách phải quay lại lần nữa.
L.T(t/h)
