Khác với những giống nhãn được trồng phổ biến để phục vụ sản xuất hàng hóa, các giống nhãn đặc sản có những đặc điểm riêng về hình dáng, độ giòn, vị ngọt và hương thơm. Trong đó, nhãn đường phèn quả vuông được biết đến với quả đều, cùi giòn, róc hạt và vị ngọt đậm. Việc duy trì những giống cây này không chỉ giúp người dân có thêm một sản phẩm giá trị mà còn góp phần giữ lại nguồn gen bản địa của vùng đất Hưng Yên.
Tại xã Tân Hưng, một số hộ dân đã dành nhiều năm để bảo tồn cây nhãn đặc sản trong vườn nhà, đồng thời nhân giống để mở rộng diện tích. Đây cũng là cách những người trồng nhãn trao truyền kinh nghiệm và nguồn giống cho thế hệ sau, thay vì để những giống nhãn quý chỉ còn tồn tại ở một vài cây cổ thụ.
Hưng Yên có nhiều nguồn gen nhãn bản địa, trong đó một số giống đặc sản có diện tích trồng chưa lớn và đang có nguy cơ mai một. Một số hộ dân và hợp tác xã vì vậy đã chủ động mở rộng diện tích các giống nhãn quý nhằm vừa nâng cao thu nhập, vừa duy trì nguồn giống đặc trưng của địa phương.
Nhãn Hưng Yên thường bước vào mùa từ cuối tháng 7 đến hết tháng 9. Đây cũng là thời điểm du khách có thể cảm nhận rõ hơn một sản vật gắn với vùng đất Phố Hiến, từ những vườn nhãn đến các sản phẩm chế biến từ nhãn.
Việc bảo tồn giống vì thế không đơn thuần là câu chuyện của sản xuất nông nghiệp. Với Hưng Yên, giữ được những giống nhãn đặc sản cũng đồng nghĩa với việc giữ lại một phần hương vị địa phương, góp thêm giá trị cho ẩm thực và mở ra dư địa để phát triển các trải nghiệm du lịch gắn với nông sản bản địa. Hưng Yên hiện cũng định hướng khai thác các sản phẩm đặc sản, trong đó có nhãn lồng, để phát triển du lịch nông thôn và các trải nghiệm gắn với sản xuất địa phương
Hồng Vân
