Cuộc cạnh tranh xe điện vì thế đang dịch chuyển: quãng đường không còn là thước đo duy nhất, tốc độ nạp năng lượng ngày càng trở thành lợi thế then chốt.
Từ 5.000 lên 10.000 trạm trong chưa đầy 5 tháng
Ngày 28/8, BYD xác nhận mạng lưới Flash Charging tại Trung Quốc đã cán mốc 10.000 trạm, gấp đôi con số 5.000 trạm được ghi nhận vào ngày 1/4. Trước đó, đến cuối tháng 6, hãng đã vận hành 7.018 trạm.
Tính từ thời điểm công bố công nghệ mới vào ngày 5/3, BYD triển khai trung bình khoảng 55 trạm mỗi ngày. Tốc độ này cho thấy hãng không xem hạ tầng sạc là phần bổ trợ cho hoạt động bán xe, mà đang đưa lĩnh vực này trở thành một trụ cột trong chiến lược phát triển dài hạn.
Mạng lưới hiện trải rộng trên 325 thành phố, kéo dài từ Hulunbuir ở phía bắc xuống Tam Á ở phía nam, từ Kashgar ở phía tây đến Shuangyashan ở phía đông. Sự hiện diện trên một địa bàn rộng lớn giúp BYD từng bước thu hẹp khoảng cách giữa trải nghiệm sử dụng xe điện tại các đô thị lớn và những khu vực xa trung tâm.
Theo số liệu do hãng công bố, các trạm Flash Charging đã cung cấp tổng cộng 210 triệu kWh điện và ghi nhận hơn 1,83 triệu người đăng ký sử dụng. Gần một phần ba trong số này sở hữu xe của các thương hiệu khác.
Nếu áp dụng tỷ lệ 33%, mạng lưới của BYD đang phục vụ khoảng 600.000 người không sử dụng xe do hãng sản xuất. Con số ấy cho thấy tham vọng vượt ra ngoài phạm vi một hệ thống sạc nội bộ. BYD đang hướng đến mô hình hạ tầng mở, nơi trạm sạc có thể tiếp nhận nhiều thương hiệu và trở thành một phần của mạng lưới giao thông điện hóa nói chung.
Công suất 1.500 kW không đồng nghĩa mọi xe đều sạc nhanh như nhau
Con số 1.500 kW dễ tạo ấn tượng mạnh, nhưng đây là công suất cực đại của thiết bị, không phải mức mà mọi mẫu xe đều có thể tiếp nhận.
Tốc độ sạc thực tế phụ thuộc vào nhiều yếu tố: điện áp nền tảng, giới hạn dòng điện, thiết kế bộ pin, phần mềm quản lý pin, nhiệt độ môi trường và trạng thái dung lượng tại thời điểm cắm sạc. Một mẫu xe của thương hiệu khác từng chỉ đạt khoảng 430 kW khi kết nối với trạm Flash Charging của BYD, dù thiết bị có công suất danh định cao hơn nhiều.
Khoảng cách này cho thấy trạm sạc và chiếc xe là hai mắt xích riêng biệt. Hạ tầng có thể cung cấp năng lượng ở tốc độ rất cao, nhưng xe phải sở hữu bộ pin, hệ thống điện và khả năng kiểm soát nhiệt tương ứng mới khai thác được toàn bộ công suất.
Vì vậy, cuộc đua megawatt không đơn thuần là nâng thông số trên trụ sạc. Đó là bài toán đồng bộ từ nguồn điện, bộ lưu trữ, cáp sạc đến cấu trúc pin và phần mềm quản lý trên xe.
Áp lực tăng tốc lên 20.000 trạm
Sau mốc 10.000, BYD đặt mục tiêu nâng tổng số trạm Flash Charging tại Trung Quốc lên 20.000 vào cuối năm 2026. Theo kế hoạch, khoảng 18.000 trạm sẽ được bố trí tại đô thị và 2.000 trạm hiện diện trên các tuyến cao tốc.
Điều đó đồng nghĩa hãng phải hoàn thành thêm khoảng 10.000 trạm trong hơn bốn tháng cuối năm. Từ ngày 29/8 đến 31/12 còn khoảng 125 ngày, tương ứng tốc độ triển khai gần 80 trạm mỗi ngày – cao hơn đáng kể mức trung bình khoảng 55 trạm/ngày của giai đoạn trước.
Đây sẽ là phép thử lớn đối với khả năng cung ứng thiết bị, tìm kiếm mặt bằng, đấu nối điện và tổ chức vận hành. Khi quy mô tăng nhanh, yêu cầu không còn dừng ở số lượng trạm. Vị trí đặt trạm, độ ổn định của thiết bị, thời gian chờ và tỷ lệ sử dụng thực tế mới là những yếu tố định hình chất lượng mạng lưới.
BYD lựa chọn cách mở rộng thông qua hợp tác, thay vì tự xây dựng toàn bộ. Hãng đã bắt tay với Sinopec, PetroChina, CNOOC, TELD và JD.com để tận dụng mặt bằng, nguồn điện và mạng lưới dịch vụ sẵn có.
Riêng Sinopec sở hữu hơn 30.000 điểm dịch vụ trên khắp Trung Quốc. Việc chuyển đổi một phần các trạm nhiên liệu thành điểm sạc công suất cao có thể giúp BYD rút ngắn đáng kể thời gian tìm kiếm vị trí, đồng thời tiếp cận những khu vực vốn đã nằm trên các trục giao thông thuận tiện.
Blade Battery 2.0 đứng sau tốc độ sạc megawatt
Flash Charging được BYD giới thiệu cùng Blade Battery thế hệ thứ hai. Theo thông số của nhà sản xuất, hệ thống có thể đạt công suất tối đa 1.500 kW qua một đầu nối, giúp xe tương thích sạc từ 10% lên 70% trong khoảng 5 phút và đạt 97% sau 9 phút ở điều kiện tiêu chuẩn.
Trong môi trường có nhiệt độ xuống tới âm 30 độ C, BYD công bố thời gian sạc từ 20% lên 97% vào khoảng 12 phút. Nếu được duy trì ổn định trong sử dụng thực tế, tốc độ này có thể đưa trải nghiệm bổ sung năng lượng của xe điện tiến gần hơn đáng kể tới thời gian tiếp nhiên liệu của ô tô truyền thống.
Tuy nhiên, sức mạnh của Flash Charging không chỉ đến từ trụ sạc. Blade Battery 2.0 đã được thiết kế lại nhằm tăng khả năng dịch chuyển ion và giảm điện trở bên trong, qua đó hạn chế lượng nhiệt phát sinh khi dòng điện lớn đi vào bộ pin.
BYD cho biết mật độ năng lượng của pin tăng khoảng 5% so với thế hệ trước. Những điều chỉnh ở điện cực, chất điện phân và lớp SEI hướng đến việc cân bằng ba yêu cầu vốn thường xung đột với nhau: sạc nhanh, độ bền và an toàn.
Các mốc “5 phút” hay “9 phút” vẫn cần được nhìn nhận đúng bản chất. Đây là số liệu do nhà sản xuất công bố trong điều kiện thử nghiệm, với xe, bộ pin và trạm sạc tương thích. Công suất 1.500 kW cũng không được duy trì xuyên suốt chu kỳ sạc.
Khi dung lượng pin tăng cao, hệ thống thường chủ động hạ công suất để kiểm soát nhiệt độ và bảo vệ tuổi thọ. Bởi vậy, công suất cực đại của trạm không thể được xem là công suất sạc trung bình mà chiếc xe nhận được trong toàn bộ quá trình.
Pin lưu trữ giảm áp lực cho lưới điện
Một trạm sạc có khả năng cung cấp tới 1,5 MW đặt ra thách thức không nhỏ cho hệ thống điện. Nếu nhiều xe cùng sạc ở công suất cao, phụ tải tức thời có thể tăng rất mạnh, đặc biệt tại những khu vực hạ tầng điện chưa được nâng cấp tương ứng.
BYD xử lý bài toán này bằng bộ lưu trữ năng lượng tại chỗ. Pin lưu trữ có thể được nạp ở mức công suất thấp hơn trong thời gian vắng khách, sau đó xả nhanh khi xe cần lượng điện lớn. Nhờ vậy, trạm không nhất thiết phải lấy toàn bộ 1,5 MW trực tiếp từ lưới điện ở mọi thời điểm.
Giải pháp này giúp giảm áp lực tại điểm đấu nối, tăng khả năng triển khai ở những nơi lưới điện còn hạn chế và hỗ trợ cân bằng phụ tải. BYD gọi cấu trúc tích hợp giữa năng lượng mặt trời, lưu trữ và sạc xe là Solar-Storage-Charging.
Thiết kế trạm cũng được điều chỉnh để phù hợp với công suất lớn. Cáp sạc sử dụng hệ thống làm mát bằng chất lỏng và được treo trên ray hình chữ T, hạn chế tiếp xúc với mặt đất. Súng sạc có khối lượng khoảng 2 kg theo công bố của hãng, giúp người dùng thao tác dễ dàng hơn dù hệ thống phải truyền dòng điện rất lớn.
Từ mạng lưới nội địa đến hệ sinh thái toàn cầu
Công nghệ pin và sạc của BYD đang dần vượt ra ngoài phạm vi các mẫu xe mang thương hiệu của hãng. Liên doanh FAW-FinDreams đã được lựa chọn cung cấp Blade Battery thế hệ thứ hai cho nền tảng xe điện tiếp theo của Hongqi.
Nếu dự án tiến tới sản xuất hàng loạt, đây sẽ là bước chuyển quan trọng. Công nghệ từng được xem là lợi thế nội bộ của BYD có thể trở thành một giải pháp cung ứng cho các hãng xe khác, mở thêm nguồn doanh thu từ pin và hệ thống điện hóa.
Tại thị trường quốc tế, BYD cũng bắt đầu chuyển từ thử nghiệm sang triển khai thương mại. Hãng đặt kế hoạch xây dựng khoảng 6.000 trạm Flash Charging ngoài Trung Quốc, trong đó châu Âu dự kiến có 3.000 trạm. Denza Z9GT là một trong những mẫu xe đầu tiên đưa Blade Battery 2.0 và công nghệ Flash Charging đến khu vực này.
Mốc 10.000 trạm vì thế mang ý nghĩa lớn hơn một con số về quy mô. BYD đang nối liền các mắt xích từ pin, bộ công suất, lưu trữ năng lượng và trạm sạc đến phương tiện sử dụng cuối cùng. Khi toàn bộ chuỗi công nghệ cùng nằm trong một hệ sinh thái, hãng có thể kiểm soát sâu hơn chi phí, tốc độ phát triển và trải nghiệm của khách hàng.
Cuộc cạnh tranh xe điện đang bước sang một chặng mới. Dung lượng pin và quãng đường vẫn quan trọng, nhưng chưa đủ. Lợi thế sẽ ngày càng nghiêng về những doanh nghiệp có thể giúp người dùng nạp năng lượng nhanh, thuận tiện và ổn định trên một mạng lưới đủ rộng. Với BYD, 10.000 trạm mới chỉ là cột mốc đầu tiên của tham vọng ấy.
L.T (t/h)
