Theo đánh giá của địa phương, OCOP không chỉ giúp gia tăng số lượng sản phẩm mà còn mở rộng sự tham gia của các chủ thể sản xuất. Đến cuối năm 2025, toàn tỉnh có 330 sản phẩm được công nhận đạt chuẩn OCOP, trong đó có 2 sản phẩm đạt 5 sao, 74 sản phẩm đạt 4 sao và 254 sản phẩm đạt 3 sao. Sự tham gia của khoảng 150 chủ thể cho thấy sức lan tỏa của chương trình, dù phần lớn vẫn là các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, chiếm hơn một nửa tổng số.
Hiệu quả kinh tế từ OCOP được thể hiện khá rõ khi doanh thu từ tiêu thụ sản phẩm tăng trưởng trung bình 10–12% mỗi năm. Song song đó, hoạt động xúc tiến thương mại cũng có nhiều chuyển biến tích cực. Tỉnh đã xây dựng 19 điểm trưng bày, giới thiệu sản phẩm; hơn 100 sản phẩm đã có mặt trong hệ thống siêu thị, cửa hàng bán lẻ; gần 130 sản phẩm tham gia các nền tảng thương mại điện tử.
Một số mô hình đã bước đầu hình thành chuỗi giá trị theo hướng bền vững, gắn sản xuất với vùng nguyên liệu ổn định và yếu tố kinh tế tuần hoàn. Đây được xem là hướng đi phù hợp trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến sản phẩm xanh và truy xuất nguồn gốc.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, chương trình OCOP tại Cà Mau vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế. Cơ cấu sản phẩm chưa thực sự đa dạng, chủ yếu tập trung vào nhóm thực phẩm; năng lực xây dựng thương hiệu và câu chuyện sản phẩm còn yếu; nhiều sản phẩm chưa tạo được sự khác biệt rõ nét trên thị trường. Ngoài ra, việc phát triển ở một số địa phương còn mang tính dàn trải, thiếu định hướng dài hạn.
Những “điểm nghẽn” này cho thấy OCOP không thể tiếp tục phát triển theo cách cũ, mà cần được tái cấu trúc theo hướng nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng. Trọng tâm không chỉ là tăng số lượng sản phẩm đạt chuẩn, mà là xây dựng những sản phẩm có sức cạnh tranh thực sự, đáp ứng nhu cầu thị trường trong và ngoài nước.
Trong giai đoạn tới, Cà Mau đặt mục tiêu nâng tổng số sản phẩm OCOP lên 460 vào năm 2026, đồng thời chú trọng nâng hạng sản phẩm và cải thiện chất lượng. Xa hơn, đến năm 2030, tỉnh kỳ vọng phần lớn sản phẩm OCOP có thể tiêu thụ ổn định ngoài địa phương, doanh thu tăng trưởng hai chữ số và phần lớn sản phẩm được tích hợp truy xuất nguồn gốc.
Để đạt được mục tiêu này, định hướng phát triển sẽ tập trung vào chế biến sâu, nâng cao hàm lượng giá trị gia tăng thay vì chỉ tiêu thụ sản phẩm thô. Đồng thời, các chủ thể sản xuất cần đầu tư vào thiết kế bao bì, xây dựng thương hiệu và kể câu chuyện sản phẩm gắn với bản sắc văn hóa địa phương.
Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ số và thương mại điện tử cũng đóng vai trò quan trọng trong việc mở rộng thị trường. Minh bạch thông tin, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn hóa chất lượng sẽ là những yếu tố then chốt giúp sản phẩm OCOP tiếp cận hệ thống phân phối hiện đại và thị trường quốc tế.
Có thể thấy, OCOP tại Cà Mau đang đứng trước bước ngoặt quan trọng: từ một chương trình thúc đẩy sản xuất sang một nền tảng phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững. Nếu giải quyết được các “nút thắt” về chất lượng, thương hiệu và thị trường, OCOP không chỉ nâng cao giá trị sản phẩm địa phương mà còn trở thành động lực tăng trưởng mới cho khu vực nông thôn trong dài hạn.
Nam Sơn (t/h)
