Vịnh Hạ Long mỗi ngày có hàng trăm tàu du lịch cùng hàng nghìn du khách tham quan, vì vậy những cơn dông, lốc, sét bất ngờ luôn tiềm ẩn nguy cơ lớn đối với an toàn của con người và phương tiện. Sở NN&MT Quảng Ninh đã phối hợp với Đài Khí tượng Thủy văn Bắc Bộ xây dựng hệ thống cảnh báo dông, lốc trên vịnh Hạ Long, vịnh Bái Tử Long và khu vực lân cận. Hiện hệ thống được vận hành chính thức tại địa chỉ: https://halong.navy01.com/, cung cấp các bản tin cảnh báo, dự báo theo thời gian thực, phục vụ công tác quản lý, điều hành, cũng như bảo đảm an toàn cho hoạt động du lịch, vận tải và khai thác thủy sản trên biển.
Khác với các bản tin dự báo truyền thống có phạm vi rộng và chu kỳ cập nhật dài, hệ thống mới được thiết kế chuyên biệt cho vùng vịnh, liên tục cập nhật diễn biến thời tiết với tần suất cao. Dữ liệu được tổng hợp từ nhiều nguồn, như radar thời tiết, ảnh mây vệ tinh và hệ thống định vị sét, cho phép phát hiện sớm các ổ mây dông quy mô nhỏ - loại hình thời tiết thường hình thành rất nhanh và gây nguy hiểm lớn đối với tàu thuyền đang hoạt động trên biển.
Đặc biệt, hệ thống có khả năng đưa ra cảnh báo trước 10-15 phút đối với các hiện tượng dông, lốc, sét trên từng khu vực cụ thể. Khoảng thời gian tuy không dài, nhưng đủ để các lực lượng quản lý và thuyền trưởng chủ động điều chỉnh hành trình, đưa tàu vào khu vực an toàn, hoặc tạm dừng các hoạt động ngoài trời, qua đó giảm đáng kể nguy cơ xảy ra sự cố.
Một trong những điểm mới đáng chú ý là việc chia toàn bộ vịnh Hạ Long và vịnh Bái Tử Long thành 9 vùng cảnh báo riêng biệt. Thay vì áp dụng biện pháp tạm dừng hoạt động trên diện rộng như trước đây, cơ quan chức năng có thể xác định chính xác khu vực chịu ảnh hưởng của thời tiết nguy hiểm để đưa ra cảnh báo phù hợp.
Hiện toàn tỉnh có hơn 4.200 tàu cá cùng hàng trăm tàu du lịch hoạt động thường xuyên trên vịnh Hạ Long. Trong điều kiện thời tiết thay đổi nhanh, việc trang bị các thiết bị hàng hải hiện đại đã trở thành yêu cầu gần như bắt buộc. Nhiều doanh nghiệp du lịch chủ động đầu tư hệ thống định vị GPS, thiết bị nhận dạng tự động AIS và bộ đàm VHF để xác định chính xác vị trí tàu, duy trì liên lạc ngay cả khi mất sóng điện thoại và hỗ trợ lực lượng cứu hộ nhanh chóng tiếp cận khi xảy ra sự cố.
Bên cạnh đó, tỉnh đang tiếp tục đầu tư hạ tầng quan trắc khí tượng. Theo kế hoạch, radar thời tiết băng sóng X được điều chuyển từ Thanh Hóa về Quảng Ninh và hoàn thành lắp đặt trong tháng 7/2026. Đây là loại radar có khả năng quan sát chi tiết các hiện tượng thời tiết quy mô nhỏ, đặc biệt phù hợp với khu vực ven biển và hải đảo. Khi kết nối với hệ thống cảnh báo hiện có, radar băng sóng X tạo thành mạng lưới quan trắc đồng bộ, góp phần nâng cao độ chính xác của các bản tin dự báo dành riêng cho vịnh Hạ Long và vịnh Bái Tử Long. Các cơ quan chức năng cũng đang nghiên cứu phương án phối hợp với các nhà mạng viễn thông để gửi cảnh báo trực tiếp đến cơ quan quản lý, doanh nghiệp, người dân và du khách đang có mặt tại khu vực chịu ảnh hưởng của thời tiết nguy hiểm.
Để đảm bảo tối đa an toàn cho người dân và du khách, Ban Quản lý Di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử đang nghiên cứu ứng dụng nhiều giải pháp công nghệ hiện đại vào công tác quản lý và bảo đảm an toàn. Mới đây, đơn vị phối hợp với Công ty CP Viễn thông - Tin học Bưu điện (CTIN) và đối tác công nghệ NGA911 (Hoa Kỳ) tổ chức hội thảo giới thiệu mô hình Trung tâm điều hành và quản lý di sản toàn diện. Các chuyên gia đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm quốc tế trong ứng dụng bản đồ số, dữ liệu thời gian thực, trí tuệ nhân tạo (AI) và nền tảng điều hành hợp nhất để quản lý các khu vực có quy mô lớn, nhiều đối tượng tham gia như vịnh Hạ Long.
Hằng năm, các lực lượng chức năng trên địa bàn tỉnh cũng tổ chức tập huấn cứu nạn, cứu hộ; rà soát các phương án ứng phó với dông, lốc, tai nạn hàng hải và các tình huống khẩn cấp trong mùa mưa bão; tăng cường tàu tuần tra cỡ lớn, xuồng cơ động và duy trì tổ thường trực cứu nạn, cứu hộ 24/24h. Việc Quảng Ninh chủ động đầu tư các giải pháp cảnh báo sớm, quan trắc hiện đại và điều hành số không chỉ góp phần giảm thiểu rủi ro thiên tai mà còn tạo dựng niềm tin cho du khách, khẳng định hình ảnh một điểm đến an toàn, chuyên nghiệp và thích ứng hiệu quả với những thách thức của biến đổi khí hậu.
Trần Trang (t/h)
