Đặc điểm, tình hình mua bán ma túy tổng hợp Fentanyl
Theo thông tin từ cơ quan công an, Fentanyl là một loại ma túy tổng hợp thuộc nhóm Opioid. Trong y học, chất này được sử dụng hợp pháp với liều lượng cực nhỏ để làm thuốc giảm đau, với dược lực mạnh gấp 100 lần morphine và gấp 50 lần heroine. Mặc dù vậy, sự nguy hiểm tột độ xuất hiện khi Fentanyl bị điều chế và lạm dụng trái phép nhằm mục đích gây "phê", thay thế cho các loại ma túy truyền thống. Sự xuất hiện của độc chất này đã và đang gây ra tình trạng nghiện ngập nặng nề cùng những làn sóng tử vong hàng loạt tại nhiều quốc gia trên thế giới.
Thực tế tại Hoa Kỳ và Canada cho thấy, Fentanyl đã trở thành tác nhân hàng đầu gây ra các ca tử vong do lạm dụng ma túy. Theo số liệu ghi nhận từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ, trung bình mỗi năm quốc gia này có tới 75.000 ca tử vong liên quan đến Fentanyl. Đáng sợ hơn, chỉ cần 2 miligam Fentanyl, tương đương kích thước của một hạt muối, đã đủ sức gây tử vong cho một người trưởng thành. Độc tính của nó mạnh đến mức có thể tước đoạt mạng sống ngay cả khi nạn nhân chỉ vô tình tiếp xúc qua da hoặc hít phải trong không khí. Loại ma túy này thường được giới tội phạm ngụy trang tinh vi dưới dạng viên nén, dạng bột hoặc trộn lẫn cùng heroine, cocaine, khiến công tác phát hiện bằng mắt thường gặp vô vàn khó khăn.
Nguy cơ này không hề xa xôi khi ngay tại khu vực Đông Nam Á, hoạt động mua bán trái phép Fentanyl cùng các tiền chất liên quan đã bị phanh phui tại Myanmar, Thái Lan và Lào. Điển hình là việc giới chức Thái Lan từng thu giữ hơn 510 tấn Anilin, một lượng tiền chất khổng lồ đủ để sản xuất ra 85 tấn Fentanyl và có khả năng cướp đi sinh mạng của hàng trăm triệu người. Các băng đảng tội phạm xuyên quốc gia đang ngày càng chuyển hướng tập trung vào việc sản xuất ma túy tổng hợp, biến Fentanyl thành mục tiêu chiến lược nhờ biên độ lợi nhuận khổng lồ và đặc tính dễ dàng che giấu trong quá trình vận chuyển.
Với vị trí địa lý mang tính chiến lược, đóng vai trò là điểm trung chuyển giao thương giữa Trung Quốc, Lào, Campuchia cùng hệ thống cảng biển, cửa khẩu trải dài, Việt Nam đang đứng trước nguy cơ rất lớn trở thành địa bàn trung chuyển, tập kết và tiêu thụ loại ma túy chết người này. Bên cạnh yếu tố địa lý, thị trường ngầm trong nước cũng đang ghi nhận sự thay đổi khi người sử dụng có xu hướng tìm kiếm các loại ma túy tổng hợp thế hệ mới, có giá thành rẻ nhưng mang lại ảo giác cực mạnh.
Điều đáng lo ngại nhất hiện nay là sự thiếu hụt kiến thức và nhận thức đầy đủ về mức độ nguy hiểm tột độ của Fentanyl, không chỉ trong cộng đồng mà ngay cả với một bộ phận lực lượng thực thi pháp luật. Cùng với đó, một số loại tiền chất dùng để sản xuất Fentanyl hiện vẫn chưa được đưa vào danh mục kiểm soát nghiêm ngặt của các công ước quốc tế cũng như pháp luật Việt Nam. Khoảng trống này vô tình tạo ra kẽ hở nghiêm trọng, dễ dàng bị các đối tượng tội phạm lợi dụng nhập khẩu hóa chất để phục vụ mục đích điều chế ma túy trái phép. 
Siết chặt quản lý và nâng cao tinh thần cảnh giác
Trước diễn biến phức tạp đó, công tác quản lý nhà nước đối với loại độc chất này đang được siết chặt tối đa. Fentanyl cùng các chất tương tự đã chính thức được Chính phủ đưa vào danh mục chất ma túy và tiền chất cần kiểm soát nghiêm ngặt theo Nghị định số 28/2026/NĐ-CP ban hành ngày 19/01/2026. Đồng thời, chất này cũng chịu sự quản lý của Thông tư số 20/2017/TT-BYT do Bộ Y tế ban hành, quy định khắt khe về danh mục dược chất gây nghiện, hướng thần dùng làm thuốc. Theo đó, việc nhập khẩu, lưu thông và sử dụng Fentanyl trong y tế hiện được giám sát một cách gắt gao. Chỉ những cơ sở y tế được cấp phép mới có quyền sử dụng và bắt buộc phải tuân thủ tuyệt đối các quy định về kê đơn cũng như bảo quản.
Đứng trước mức độ tàn phá kinh hoàng của ma túy Fentanyl, Công an TP. Hà Nội khẩn thiết đề nghị mỗi cán bộ, chiến sĩ và toàn thể nhân dân cần nâng cao tối đa tinh thần cảnh giác. Mỗi cá nhân cần chủ động tìm hiểu thông tin, nhận diện rõ thủ đoạn của tội phạm và tuyệt đối không tiếp xúc, thử nghiệm hay sử dụng các sản phẩm nghi ngờ có chứa Fentanyl. Khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu mờ ám nào liên quan đến các hoạt động sản xuất, tàng trữ, vận chuyển hay mua bán hóa chất, tiền chất nghi là ma túy, người dân cần lập tức trình báo cho cơ quan Công an gần nhất.
Sự chung tay của toàn xã hội sẽ góp phần quan trọng nhằm ngăn chặn từ sớm, từ xa thảm họa mang tên Fentanyl lan rộng trong cộng đồng.
Thành Nam (t/h)
