Theo báo cáo của Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 389 TP.HCM, trong tháng 8/2026, thị trường trên địa bàn thành phố tương đối ổn định. Nguồn cung lương thực, thực phẩm và hàng hóa thiết yếu dồi dào, đa dạng; không xảy ra tình trạng găm hàng hoặc tăng giá bất hợp lý.
Tuy nhiên, hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ vẫn diễn biến phức tạp. Những nhóm hàng có nguy cơ vi phạm cao gồm thực phẩm, mỹ phẩm, thuốc chữa bệnh, sữa, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thuốc lá, hàng điện tử, vàng và hàng tiêu dùng.
Các lực lượng chức năng TP.HCM đã kiểm tra, xử lý 3.314 vụ việc trong tháng 8. Trong đó có 64 vụ liên quan hàng cấm, hàng nhập lậu; 2.947 vụ gian lận thương mại và 303 vụ sản xuất, kinh doanh hàng giả.
Qua xử lý, lực lượng chức năng thu nộp ngân sách hơn 613,4 tỷ đồng, gồm gần 206,83 tỷ đồng tiền phạt vi phạm hành chính, hơn 405,91 tỷ đồng truy thu thuế và gần 680 triệu đồng từ bán hàng hóa tịch thu. Cơ quan chức năng cũng khởi tố 6 vụ án với 12 đối tượng.
Hàng lậu theo đường bộ, hàng giả núp bóng thương mại điện tử
Ban Chỉ đạo 389 TP.HCM nhận định các đối tượng đang sử dụng phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, có tổ chức, mang tính liên tỉnh và xuyên quốc gia. Thương mại điện tử, mạng xã hội, dịch vụ chuyển phát nhanh, logistics và kho hàng trung chuyển bị lợi dụng để che giấu hàng hóa vi phạm.
Trên tuyến đường bộ, hàng hóa nhập lậu từ các tỉnh biên giới Tây Nam như Tây Ninh, An Giang, Đồng Tháp tiếp tục được vận chuyển về TP.HCM để tiêu thụ hoặc trung chuyển đến những địa phương khác. Các mặt hàng vi phạm chủ yếu là thuốc lá ngoại, đường cát, mỹ phẩm, thực phẩm, thiết bị điện tử, vàng, ngoại tệ và hàng tiêu dùng.
Một khó khăn đáng chú ý là nhiều vụ việc không đủ căn cứ xác định yếu tố vận chuyển qua biên giới, vì vậy chủ yếu mới được xử phạt hành chính, chưa đủ điều kiện xử lý hình sự.
Trên tuyến đường sắt Bắc - Nam, các đối tượng lợi dụng lợi thế vận chuyển số lượng lớn, chi phí thấp để cất giấu hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc. Hoạt động này thường gia tăng vào dịp lễ và các đợt cao điểm tiêu dùng, gây khó khăn cho việc kiểm tra, kiểm soát.
Tại các cảng biển, vi phạm tập trung vào hành vi khai sai tên hàng, chủng loại, mã số hoặc trị giá hàng hóa nhằm giảm số thuế phải nộp. Một số doanh nghiệp còn lợi dụng chính sách tạm nhập, tái xuất, gia công, sản xuất xuất khẩu và thủ tục hải quan điện tử để hợp thức hóa hàng hóa hoặc gian lận xuất xứ.
Đối với tuyến hàng không và bưu chính quốc tế, hàng hóa thường được chia nhỏ, cất giấu trong hành lý xách tay, hành lý ký gửi hoặc sử dụng thông tin người nhận không rõ ràng. Những mặt hàng có nguy cơ vi phạm cao gồm mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, thuốc tân dược, thiết bị điện tử và hàng hóa có giá trị lớn.
Đặc biệt, hoạt động sản xuất, buôn bán hàng giả và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đang có chiều hướng gia tăng. Các đối tượng thường thuê nhà xưởng nhỏ, kho hàng ở khu vực hẻo lánh hoặc sử dụng căn hộ chung cư làm nơi tập kết, đóng gói hàng hóa.
Việc giao dịch chủ yếu được thực hiện qua mạng xã hội, ứng dụng nhắn tin; khâu giao hàng được chuyển cho đơn vị vận chuyển trung gian. Thủ đoạn này khiến người tổ chức đường dây không trực tiếp xuất hiện trong quá trình sản xuất, đóng gói và giao nhận hàng hóa.
Khó xử lý khi chủ nhãn hiệu né tránh, hàng hóa liên tục “đổi vỏ”
Theo Ban Chỉ đạo 389 TP.HCM, công tác xử lý hàng giả mạo nhãn hiệu còn gặp nhiều trở ngại. Với những nhãn hiệu đã được bảo hộ nhưng chưa phổ biến, cơ quan chức năng khó xác định và liên hệ đơn vị đại diện để phân biệt hàng thật, hàng giả.
Một số chủ sở hữu nhãn hiệu còn e ngại việc công khai sản phẩm bị làm giả sẽ ảnh hưởng đến uy tín, doanh số nên né tránh hoặc không tích cực phối hợp với lực lượng chức năng. Trong một số trường hợp, kết quả giám định được cung cấp chậm, không bảo đảm thời hạn xử lý hồ sơ theo quy định.
Các quy định về xử lý hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ còn có nội dung chồng chéo, gây khó khăn khi xem xét trách nhiệm hình sự. Công tác định giá tang vật cũng phát sinh vướng mắc do giá niêm yết của hàng thật chênh lệch lớn so với giá giao dịch thực tế của hàng giả trên mạng xã hội.
Sự phát triển của dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh và kho vận bên thứ ba cũng tạo kẽ hở để các đối tượng chia nhỏ đơn hàng, sử dụng hóa đơn, chứng từ quay vòng và vận chuyển hàng hóa với số lượng nhỏ. Điều này gây trở ngại cho việc xác minh nguồn hàng và kiểm soát toàn bộ chuỗi phân phối từ kho tổng.
Đáng chú ý, dù từng bị xử phạt hành chính, một số đối tượng vẫn tái phạm vì lợi nhuận từ việc kinh doanh hàng giả, hàng nhập lậu và hàng không rõ nguồn gốc rất lớn.
Trong tháng 9/2026, TP.HCM sẽ tiếp tục tăng cường kiểm tra tại sân bay, cảng biển, tuyến đường bộ, đường sắt, đường thủy, bưu điện, bến xe, chợ đầu mối, trung tâm thương mại và những điểm tập kết hàng hóa.
Các lực lượng Công an, Quản lý thị trường, Hải quan, Thuế và đơn vị liên quan sẽ tập trung kiểm tra hoạt động kinh doanh trên sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến; kịp thời phát hiện, xử lý những đường dây sản xuất, buôn bán hàng giả quy mô lớn.
Ban Chỉ đạo 389 TP.HCM cũng kiến nghị các bộ, ngành rà soát, hoàn thiện quy định pháp luật; tăng chế tài và kiên quyết xem xét trách nhiệm hình sự đối với hành vi nghiêm trọng. Đồng thời, cần đào tạo chuyên sâu cho lực lượng thực thi về nhận diện hàng giả, đấu tranh với vi phạm trên thương mại điện tử và đầu tư thiết bị hiện đại phục vụ kiểm tra, giám định.
Trần Minh
