Theo Bộ Công Thương, đến nay chương trình đã được triển khai với gần 30 nhóm sản phẩm, phương tiện, thiết bị thuộc các lĩnh vực gia dụng, thương mại và công nghiệp. Hàng triệu sản phẩm trên thị trường đã được dán nhãn năng lượng, trong đó gần 95% thiết bị sử dụng năng lượng thuộc các nhóm ngành hàng chính đã được áp dụng quy định này.
Việc công khai thông tin về mức tiêu thụ điện và hiệu suất năng lượng thông qua nhãn năng lượng giúp người tiêu dùng có thêm cơ sở khi lựa chọn sản phẩm, đồng thời tạo áp lực cạnh tranh để doanh nghiệp đầu tư cải tiến công nghệ, nâng cao chất lượng và phát triển các dòng thiết bị tiết kiệm năng lượng hơn.
Chương trình được thực hiện theo lộ trình quản lý hiệu suất năng lượng tối thiểu và dán nhãn năng lượng đối với các nhóm sản phẩm có mức tiêu thụ điện lớn. Hiện danh mục sản phẩm thực hiện dán nhãn năng lượng được quy định tại Thông tư số 52/2025/TT-BCT của Bộ Công Thương, thay thế các quy định trước đây, nhằm phù hợp hơn với yêu cầu quản lý và xu hướng phát triển công nghệ mới.
Nhiều nhóm thiết bị phổ biến được cải thiện hiệu suất năng lượng
Một trong những lĩnh vực ghi nhận rõ hiệu quả của chương trình là chiếu sáng. Trong những năm qua, thị trường đèn LED tại Việt Nam phát triển mạnh với sản lượng tiêu thụ hàng năm đạt khoảng 180-210 triệu sản phẩm.
Thông qua các chương trình chuyển đổi thị trường, hàng chục triệu bóng đèn sợi đốt công suất lớn đã được thay thế bằng các sản phẩm chiếu sáng hiệu suất cao hơn. Việc loại bỏ khoảng 90 triệu bóng đèn sợi đốt công suất trên 60W đã góp phần tiết kiệm khoảng 4.500 MW công suất đặt, tương đương khoảng 4,5 tỷ kWh điện mỗi năm.
Không chỉ lĩnh vực chiếu sáng, hiệu suất năng lượng của nhiều nhóm thiết bị tiêu thụ điện phổ biến như máy biến áp, điều hòa không khí, nồi cơm điện, quạt điện, đèn huỳnh quang ống và đèn huỳnh quang compact cũng được cải thiện đáng kể.
Trong đó, điều hòa không khí gia dụng là nhóm sản phẩm có mức tiêu thụ điện lớn và nhận được sự quan tâm đặc biệt. Từ năm 2020 đến năm 2025, khoảng 600 model điều hòa đã được doanh nghiệp đăng ký dán nhãn năng lượng với Bộ Công Thương. Trong khi thị trường điều hòa gia dụng hiện đạt khoảng 2,1 triệu bộ mỗi năm, xu hướng tiêu dùng đang chuyển dịch mạnh sang các dòng máy có hiệu suất cao.
Các sản phẩm điều hòa sử dụng công nghệ Inverter hiện chiếm khoảng 80% thị phần và phần lớn thuộc nhóm hiệu suất năng lượng 4-5 sao. Trong khi đó, các dòng máy Non-Inverter chủ yếu tập trung ở nhóm hiệu suất thấp hơn.
Việc nâng cấp tiêu chuẩn hiệu suất năng lượng điều hòa không khí từ TCVN 7830:2015 lên TCVN 7830:2021 đã tạo ra bước chuyển đáng kể khi mức hiệu suất năng lượng của các sản phẩm đạt chuẩn 4 và 5 sao tăng khoảng 25-29% so với trước đây.
Theo đánh giá, việc áp dụng tiêu chuẩn mới có thể tạo ra tiềm năng tiết kiệm điện lớn, ước tính từ 7,79 TWh đến 20,79 TWh, tương đương khoảng 3-8% tổng sản lượng điện của Việt Nam năm 2021.
Mở rộng danh mục sản phẩm, thúc đẩy chuyển dịch sang nền kinh tế xanh
Bên cạnh những kết quả đạt được, Bộ Công Thương đang tiếp tục mở rộng phạm vi thực hiện dán nhãn năng lượng đối với các nhóm sản phẩm mới nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và đáp ứng yêu cầu tiết kiệm năng lượng trong giai đoạn mới.
Các sản phẩm đang được đưa vào lộ trình gồm lò vi sóng, bếp điện từ, bếp hồng ngoại, đèn LED chiếu sáng đường phố, máy tính để bàn và điều hòa không khí thương mại. Đây đều là những nhóm thiết bị có mức tiêu thụ năng lượng đáng kể và có tiềm năng tiết kiệm điện nếu được áp dụng các tiêu chuẩn hiệu suất phù hợp.
Việc mở rộng chương trình không chỉ hướng tới mục tiêu giảm tiêu thụ năng lượng mà còn góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi công nghệ trong cộng đồng doanh nghiệp. Những sản phẩm có hiệu suất cao, thân thiện với môi trường sẽ có nhiều lợi thế hơn trong cạnh tranh, đặc biệt trong bối cảnh các thị trường ngày càng quan tâm đến tiêu chí phát triển bền vững.
Theo Bộ Công Thương, chương trình dán nhãn năng lượng đã góp phần quan trọng vào việc thực hiện các mục tiêu của Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (VNEEP), đồng thời hỗ trợ Việt Nam trong quá trình thực hiện các cam kết về giảm phát thải khí nhà kính.
Trong thời gian tới, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục rà soát, cập nhật hệ thống tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) về hiệu suất năng lượng theo hướng tiệm cận các tiêu chuẩn tiên tiến của khu vực và quốc tế.
Việc nâng dần mức hiệu suất năng lượng tối thiểu đối với các nhóm thiết bị tiêu thụ điện lớn được kỳ vọng sẽ tạo động lực cho doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu, phát triển sản phẩm mới, đồng thời giúp thị trường từng bước loại bỏ các thiết bị tiêu hao nhiều năng lượng.
Trong bối cảnh nhu cầu sử dụng năng lượng của nền kinh tế tiếp tục tăng, chương trình dán nhãn năng lượng không chỉ là giải pháp quản lý kỹ thuật mà còn trở thành công cụ định hướng thị trường, góp phần xây dựng thói quen tiêu dùng xanh và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang mô hình phát triển bền vững.
Minh Thành (t/h)
