Số liệu của Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) cho thấy, 7 tháng năm 2026, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đạt hơn 38 tỷ USD, tăng gần 58% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, vốn đăng ký mới đạt 21,05 tỷ USD, tăng 109,7%; vốn điều chỉnh đạt 10,43 tỷ USD và góp vốn, mua cổ phần đạt 6,58 tỷ USD.
Đáng chú ý hơn, vốn FDI thực hiện đạt trên 15,2 tỷ USD, tăng 11,76% và là mức cao nhất trong 7 tháng của 5 năm gần đây. Điều này cho thấy dòng vốn đăng ký không chỉ nằm trên giấy mà đang tiếp tục được chuyển hóa thành năng lực sản xuất thực tế.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đánh giá thu hút FDI tiếp tục là một điểm sáng của nền kinh tế. Ngân hàng UOB cũng cho rằng triển vọng giải ngân FDI trong thời gian tới vẫn tích cực, mở ra khả năng năm 2026 trở thành năm kỷ lục về thu hút vốn đầu tư nước ngoài.
Nhưng đằng sau quy mô vốn là một câu hỏi lớn hơn: Việt Nam sẽ nhận được gì ngoài nguồn tiền?
Giá trị của FDI nằm ở phần Việt Nam hấp thụ được
Cơ cấu dòng vốn đang cho thấy một số tín hiệu đáng chú ý. Trong 7 tháng, lĩnh vực chế biến, chế tạo thu hút hơn 18,68 tỷ USD, chiếm khoảng 49% tổng vốn đăng ký. Các lĩnh vực như sản xuất, phân phối điện, thông tin và truyền thông, hoạt động chuyên môn, khoa học - công nghệ cũng tiếp tục thu hút dòng vốn đáng kể.
Đặc biệt, sự xuất hiện của các dự án quy mô lớn trong lĩnh vực bán dẫn cho thấy xu hướng đầu tư đang có sự thay đổi. Cuối tháng 7, LG Innotek được trao chứng nhận đăng ký đầu tư dự án bán dẫn trị giá 1 tỷ USD tại Hải Phòng. Dự án dự kiến khởi công trong quý III/2026 tại DEEP C và là cơ sở sản xuất bán dẫn đầu tiên của LG Innotek được xây dựng bên ngoài Hàn Quốc.
Không chỉ phản ánh sức hút của Việt Nam, những dự án như vậy còn đặt ra cơ hội để nền kinh tế tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.
Niềm tin của nhà đầu tư cũng được thể hiện qua Chỉ số Niềm tin kinh doanh (BCI) của doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam. Quý II/2026, chỉ số đạt 79,7 điểm, tăng 7 điểm so với quý trước và tiến sát mức cao nhất trong 7 năm qua.
Tuy nhiên, thu hút được các tập đoàn lớn mới chỉ là bước đầu. Giá trị thực sự của FDI phải được đo bằng mức độ lan tỏa sang nền kinh tế trong nước: bao nhiêu doanh nghiệp Việt Nam tham gia được chuỗi cung ứng, bao nhiêu công nghệ được chuyển giao, năng lực nghiên cứu - phát triển được nâng lên thế nào và năng suất lao động được cải thiện ra sao.
Đây chính là điểm khác biệt giữa thu hút FDI và hấp thụ FDI.
Theo định hướng của Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, Việt Nam đang chuyển từ tư duy coi vốn là trọng tâm sang thu hút tổng hợp công nghệ, đổi mới sáng tạo, giá trị gia tăng, năng lực nghiên cứu và khả năng liên kết với doanh nghiệp trong nước.
Trong khi đó, Nghị quyết số 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam đặt dòng vốn ngoại trong một yêu cầu rộng hơn: phục vụ quá trình nâng cấp mô hình tăng trưởng.
Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Bích Ngọc, vấn đề đặt ra không chỉ là thu hút nguồn lực nào, lựa chọn đối tác nào, mà quan trọng là làm thế nào chuyển hóa nguồn lực bên ngoài thành năng suất, năng lực công nghệ, sức cạnh tranh và nội lực của nền kinh tế.
Đây cũng là điều ông Phan Đức Hiếu, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, nhấn mạnh: mục tiêu cuối cùng không chỉ là thu hút dòng vốn FDI chất lượng mà còn phải hấp thụ được năng lực từ khu vực này để nâng cao năng lực nội tại của nền kinh tế.
Trong giai đoạn mới, vì vậy, Việt Nam cần nhìn FDI như một kênh dẫn truyền tri thức, công nghệ và năng lực cạnh tranh, thay vì chỉ là nguồn vốn bổ sung cho đầu tư.
Nếu làm được điều đó, mỗi dự án FDI không chỉ tạo thêm nhà máy, việc làm hay kim ngạch xuất khẩu, mà còn có thể trở thành một mắt xích giúp doanh nghiệp Việt Nam bước vào chuỗi giá trị cao hơn.
Thước đo quan trọng của FDI trong giai đoạn mới vì thế không còn đơn thuần là Việt Nam thu hút được bao nhiêu tỷ USD, mà là nền kinh tế có thể biến bao nhiêu phần trong dòng vốn đó thành năng suất, công nghệ và năng lực cạnh tranh của chính mình.
Minh Thành (t/h)
