Theo báo cáo kinh tế - xã hội quý II và 6 tháng đầu năm 2026 do Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố, CPI tháng 6 giảm 0,39% so với tháng trước. Đây là lần đầu tiên chỉ số giá tiêu dùng ghi nhận mức giảm sau nhiều tháng liên tục tăng.
Mặc dù vậy, nếu so với cuối năm 2025, CPI tháng 6 vẫn tăng 3,21%, còn so với cùng kỳ năm trước tăng 4,69%. Bình quân quý II, CPI cao hơn 5,25% so với cùng kỳ năm 2025.
Giá nhiên liệu giảm tạo lực kéo chính
Diễn biến tích cực của CPI trong tháng 6 chủ yếu đến từ sự sụt giảm của nhóm giao thông. Chỉ số giá của nhóm này giảm tới 4,85%, qua đó kéo CPI chung giảm khoảng 0,48 điểm phần trăm.
Nguyên nhân xuất phát từ các đợt điều chỉnh giảm giá bán lẻ xăng dầu trong nước theo diễn biến của thị trường năng lượng quốc tế. Giá xăng giảm hơn 10%, trong khi dầu diesel cũng giảm trên 10%, góp phần hạ chi phí đi lại và vận chuyển.
Giá nhiên liệu giảm cũng tạo hiệu ứng lan tỏa tới nhiều loại hình vận tải. Giá vé máy bay giảm hơn 11%, trong khi vận tải đường thủy và đường bộ cũng điều chỉnh giảm nhẹ.
Ngoài nhóm giao thông, giá cả tại một số nhóm hàng khác cũng đi xuống. Nhóm may mặc, mũ nón và giày dép giảm nhờ nguồn cung dồi dào cùng các chương trình giảm giá của doanh nghiệp.
Nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống giảm nhẹ khi nguồn cung lúa gạo, thịt lợn, gia cầm và thủy sản được cải thiện sau vụ đông xuân, góp phần kéo giá nhiều mặt hàng thực phẩm giảm.
Trong khi đó, giá vàng trong nước hạ nhiệt khiến giá đồ trang sức giảm mạnh, qua đó làm nhóm hàng hóa và dịch vụ khác giảm nhẹ so với tháng trước.
Du lịch hè và chi phí sinh hoạt vẫn tạo áp lực tăng giá
Ở chiều ngược lại, nhu cầu tiêu dùng trong mùa du lịch cùng với chi phí nguyên vật liệu và tỷ giá tăng tiếp tục đẩy giá nhiều nhóm hàng hóa, dịch vụ đi lên.
Nhóm văn hóa, giải trí và du lịch là nhóm tăng mạnh nhất trong tháng với mức tăng 0,66%. Mùa cao điểm nghỉ hè khiến giá tour du lịch, khách sạn và các dịch vụ lưu trú đồng loạt tăng.
Giá nhà ở, điện, nước và vật liệu xây dựng cũng tăng 0,46%. Thời tiết nắng nóng làm nhu cầu sử dụng điện và nước sinh hoạt tăng, trong khi giá thuê nhà cùng nhiều loại vật liệu xây dựng tiếp tục nhích lên do chi phí đầu vào và vận chuyển gia tăng.
Bên cạnh đó, nhóm thiết bị gia đình và nhóm đồ uống, thuốc lá cũng ghi nhận mức tăng khi chi phí sản xuất và nhu cầu tiêu dùng trong mùa hè đều cao hơn.
Đối với nhóm thuốc và dịch vụ y tế, mức tăng không lớn nhưng vẫn chịu tác động từ việc tỷ giá tăng, khiến giá nhập khẩu nguyên liệu sản xuất dược phẩm cao hơn.
Thực phẩm và nhà ở là hai yếu tố đẩy CPI nửa đầu năm tăng cao
Dù CPI tháng 6 giảm, bình quân 6 tháng đầu năm 2026 chỉ số giá tiêu dùng vẫn tăng 4,38% so với cùng kỳ năm trước.
Trong đó, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tiếp tục là yếu tố tác động lớn nhất đến lạm phát. Giá thịt lợn duy trì ở mức cao do nguồn cung chưa phục hồi hoàn toàn sau giai đoạn cao điểm lễ, Tết, trong khi chi phí ăn uống ngoài gia đình cũng tăng mạnh.
Nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng đứng thứ hai về mức đóng góp vào CPI chung. Giá vật liệu sửa chữa nhà ở, tiền điện sinh hoạt cùng nhiều chi phí liên quan đến nhà ở đều tăng đáng kể trong nửa đầu năm.
Riêng nhóm giao thông, mặc dù giảm trong tháng 6 nhưng tính chung 6 tháng vẫn tăng hơn 5% do ảnh hưởng từ các đợt tăng giá nhiên liệu trong những tháng đầu năm.
Lạm phát cơ bản vẫn được kiểm soát
Theo Cục Thống kê, lạm phát cơ bản tháng 6 tăng 0,14% so với tháng trước và tăng 4,5% so với cùng kỳ năm 2025.
Tính chung 6 tháng đầu năm, lạm phát cơ bản tăng 4,12%, thấp hơn mức tăng của CPI bình quân là 4,38%.
Khoảng cách này chủ yếu xuất phát từ việc các mặt hàng có biến động mạnh như xăng dầu, khí đốt và thực phẩm tươi sống được loại trừ khi tính lạm phát cơ bản. Điều đó cho thấy áp lực giá chủ yếu đến từ các yếu tố mang tính ngắn hạn của thị trường hàng hóa, trong khi xu hướng lạm phát nền tảng vẫn được duy trì ở mức tương đối ổn định.
Việc CPI giảm trong tháng 6 được đánh giá là tín hiệu tích cực đối với công tác điều hành giá trong những tháng cuối năm. Tuy nhiên, cơ quan thống kê cũng cho thấy áp lực từ chi phí đầu vào, nhu cầu tiêu dùng và biến động của thị trường năng lượng thế giới vẫn cần tiếp tục được theo dõi để kiểm soát lạm phát theo mục tiêu đã đề ra.
Nam Sơn (t/h)
