Ngày 1/10, Đoàn kiểm tra của Sở Tư pháp TP.HCM do bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM, làm Trưởng đoàn đã làm việc với UBND các phường Bến Thành, Bình Thạnh, Khánh Hội và Tân Mỹ nhằm kiểm tra công tác tư pháp năm 2026.
Tại buổi làm việc, ngoài kiểm tra hồ sơ, kết quả thực hiện nhiệm vụ, đoàn công tác tập trung ghi nhận những vướng mắc phát sinh từ thực tiễn khi các địa phương vận hành theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Phường Bến Thành giải quyết hơn 3.400 hồ sơ hộ tịch
Một trong những nội dung được các địa phương phản ánh là áp lực về nhân lực tư pháp - hộ tịch. Khối lượng công việc tăng trong khi một số công chức phải thực hiện nhiệm vụ kiêm nhiệm, chưa có nhiều kinh nghiệm với các phần việc mới sau sắp xếp tổ chức bộ máy.
Bên cạnh đó, việc vận hành các hệ thống công nghệ thông tin phục vụ giải quyết thủ tục hành chính cũng phát sinh nhiều vấn đề. Các phường phản ánh tình trạng đường truyền Internet quá tải, một số trục trặc trong quá trình thanh toán lệ phí, đối soát giao dịch và thực hiện thủ tục liên thông.
Riêng tại phường Bến Thành, có trường hợp người dân đã thanh toán lệ phí hộ tịch nhưng giao dịch chưa được hệ thống ghi nhận, dẫn đến phải thực hiện hoàn tiền thủ công. Một số thời điểm, thành phần hồ sơ trên hệ thống chưa hiển thị đầy đủ, gây khó khăn cho cán bộ tiếp nhận và xử lý.
Đoàn kiểm tra đã hướng dẫn các địa phương xử lý một số sự cố trên Hệ thống giải quyết thủ tục hành chính của Bộ Tư pháp, đồng thời trao đổi về quy trình thanh toán trực tuyến, thủ tục liên thông và cách xử lý các trường hợp thông tin giữa Cơ sở dữ liệu hộ tịch và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư chưa thống nhất.
Các vấn đề nghiệp vụ về hộ tịch, chứng thực, chứng thực điện tử, thủ tục được phân cấp và hồ sơ có yếu tố nước ngoài cũng được trao đổi trực tiếp tại buổi làm việc.
Đại diện các phường báo cáo tình hình thực hiện công tác tư pháp và nêu những khó khăn, vướng mắc.
Theo báo cáo của UBND phường Bến Thành, trong 7 tháng năm 2026, công tác tư pháp được địa phương triển khai trên nhiều lĩnh vực, gắn với yêu cầu quản lý nhà nước và phục vụ người dân.
Phường đã tổ chức triển khai các quy định về xây dựng, rà soát văn bản quy phạm pháp luật theo Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị; ban hành các kế hoạch về tuyên truyền, đổi mới công tác thi hành pháp luật và tổ chức tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đợt 1 nhằm bảo đảm tính thống nhất, minh bạch của hệ thống pháp luật.
Ông Huỳnh Hữu Tốt, Trưởng phòng Phổ biến, Giáo dục Pháp luật hướng dẫn nghiệp vụ, trao đổi và tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong công tác tư pháp tại cơ sở. (Ảnh: Trần Minh)
Trong lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính, Chủ tịch UBND phường đã ban hành 5 quyết định xử phạt liên quan đến các lĩnh vực đất đai, văn hóa, lao động và an toàn thực phẩm. Trong kỳ báo cáo, địa phương không phát sinh vụ việc liên quan đến trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.
Đáng chú ý, sau khi hoàn thành việc sáp nhập, tinh gọn tổ chức bộ máy và tiếp nhận, quản lý dữ liệu hộ tịch từ các đơn vị cũ, phường Bến Thành đã giải quyết 3.472 hồ sơ hộ tịch. Trong số này có 2.365 hồ sơ được thực hiện trực tuyến, với tổng số lệ phí thu hơn 62,1 triệu đồng.
Một mô hình được địa phương triển khai là “Tổ phản ứng nhanh nghĩa tình”, hỗ trợ người dân thực hiện tại nhà các thủ tục hành chính liên thông liên quan đến khai tử, xóa đăng ký thường trú, giải quyết chế độ mai táng phí và tử tuất.
Ở lĩnh vực chứng thực, phường đã tiếp nhận, xử lý 10.183 hồ sơ, thu phí hơn 121,6 triệu đồng.
Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cũng được phường đổi mới theo hướng tăng ứng dụng công nghệ. Địa phương triển khai Chatbot AI, Thư viện pháp luật trực tuyến, đồng thời sử dụng infographic và video clip để truyền tải thông tin pháp luật.
Hội thi “Tôi đi bầu cử - Trách nhiệm công dân, xây dựng chính quyền vững mạnh” thu hút 1.209 lượt người tham gia. Toàn phường hiện duy trì 27 tổ hòa giải với 81 hòa giải viên và 10 tập huấn viên nòng cốt.
Tuy nhiên, đại diện phường Bến Thành cho biết, quá trình thực hiện nhiệm vụ theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp vẫn còn nhiều áp lực. Một số công chức chưa có kinh nghiệm với nhiệm vụ mới, trong khi hệ thống giải quyết thủ tục hành chính liên thông còn phát sinh bất cập.
Địa phương kiến nghị Sở Tư pháp tổ chức thêm các lớp tập huấn chuyên sâu về tổ chức thi hành các bản án hành chính, xử lý vi phạm hành chính, chứng thực hồ sơ có yếu tố nước ngoài và kỹ năng nhận diện hồ sơ giả mạo. Phường cũng đề nghị tiếp tục được hỗ trợ trong việc xử lý các lỗi liên quan đến thanh toán lệ phí hộ tịch, đối soát giao dịch và liên thông hồ sơ khai sinh, khai tử.
Tại buổi làm việc, phường Khánh Hội, Tân Mỹ và Bình Thạnh cũng nêu các khó khăn tương tự, tập trung vào nhân lực tư pháp - hộ tịch, hạ tầng mạng, kinh phí phục vụ công tác hòa giải ở cơ sở và tình trạng đường truyền Internet quá tải khi thực hiện hồ sơ liên thông.
Tăng hỗ trợ trực tiếp cho cơ sở
Qua kiểm tra hồ sơ, Đoàn công tác Sở Tư pháp ghi nhận các phường đã chủ động xây dựng kế hoạch, tổ chức tự kiểm tra và tập huấn cán bộ. Tuy nhiên, một số đơn vị vẫn cần cải thiện việc kiểm tra, đánh giá thực tế; đồng thời tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, minh chứng và căn cứ pháp lý theo quy định.
Phát biểu tại buổi làm việc, bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM cho biết, cơ bản thống nhất với những đánh giá và kiến nghị của các địa phương.
Giám đốc Sở Tư pháp đề nghị các phường chủ động nghiên cứu Nghị quyết số 190/2025/QH15 của Quốc hội cùng các văn bản hướng dẫn liên quan, qua đó bảo đảm tính liên tục trong quá trình thực hiện nhiệm vụ sau sắp xếp đơn vị hành chính.
Theo bà Hạnh, công tác tập huấn trong thời gian tới cần được đổi mới theo hướng có trọng tâm, trọng điểm, sát với từng nhóm đối tượng và những vấn đề thực tế đang phát sinh tại cơ sở. Các phòng chuyên môn thuộc Sở Tư pháp được đề nghị tăng cường xuống địa phương, trực tiếp hướng dẫn và cùng cơ sở tháo gỡ những hồ sơ, vụ việc cụ thể thay vì chỉ hướng dẫn chung.
Lãnh đạo Sở Tư pháp cũng đề nghị các phường chủ động tham gia góp ý trong quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, nhất là về tính khả thi của quy trình, thủ tục hành chính, nguồn lực thực hiện, thẩm quyền và các điều khoản tổ chức thực hiện.
Theo Sở Tư pháp, những phản ánh từ cơ sở là nguồn thông tin quan trọng giúp cơ quan soạn thảo nhìn nhận rõ hơn những vấn đề phát sinh trong thực tế, từ đó hoàn thiện chính sách, pháp luật.
Để giảm áp lực công việc cho đội ngũ cán bộ, các địa phương được khuyến khích nghiên cứu, tận dụng những cơ chế mới, trong đó có cơ chế hợp đồng làm chuyên môn, xã hội hóa một số dịch vụ hỗ trợ thủ tục hành chính và khai thác hiệu quả chế định Luật sư công.
Ông Nguyễn Thành Băng, Trưởng phòng Bổ trợ tư pháp và bà Trần Thị Thúy Hường, Trưởng phòng Hộ tịch - Quốc tịch, Sở Tư pháp TP.HCM, trao đổi, hướng dẫn nghiệp vụ cho các địa phương. (Ảnh: Trần Minh)
Đối với những bất cập về công nghệ thông tin, chuyển đổi số, Sở Tư pháp sẽ tổng hợp các khó khăn của cơ sở để kiến nghị TP.HCM xem xét, xử lý.
Về nhiệm vụ những tháng cuối năm 2026, các phường được yêu cầu tập trung hoàn thành kế hoạch thi hành pháp luật, chú trọng các nội dung liên ngành về an toàn thực phẩm và chính sách đối với quân đội.
Đồng thời, các địa phương cần tăng cường tập huấn nghiệp vụ xử lý vi phạm hành chính và tuyên truyền Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, nhất là những quy định mới có hiệu lực từ ngày 1/1/2027.
Trần Minh
