Quảng bá hàng giả, hàng nhái: “Tôi chỉ nhận quảng cáo” có vô can?

Không gian mạng đang trở thành một phần không thể tách rời của đời sống xã hội, nơi thông tin được tạo lập, lan truyền với tốc độ rất lớn và có khả năng tác động trực tiếp đến nhận thức, hành vi của cộng đồng. Cùng với những giá trị tích cực, các nội dung phản cảm, sai lệch, kích động hoặc được tạo ra nhằm câu kéo tương tác cũng ngày càng đặt ra nhiều vấn đề về trách nhiệm pháp lý.

Tại Talkshow “Cấp thiết ngăn chặn nội dung lệch chuẩn trên không gian mạng” do Tạp chí Thương hiệu và Công luận tổ chức, ThS-LS Lê Nguyên Hòa, Giám đốc điều hành Công ty Luật TNHH LH Legal đã phân tích một khía cạnh đáng chú ý: Trách nhiệm không chỉ thuộc về người trực tiếp tạo ra nội dung mà còn có thể phát sinh đối với người đăng tải, chia sẻ, phát tán, quảng bá hoặc hưởng lợi từ nội dung đó.

“Tôi chỉ đăng lại” không phải là căn cứ để loại trừ trách nhiệm

Theo ThS-LS Lê Nguyên Hòa, trước khi xác định một chủ thể có phải chịu trách nhiệm pháp lý hay không, cần nhìn vào nghĩa vụ mà pháp luật đặt ra đối với chủ thể đó.

Luật sư chia các nghĩa vụ cơ bản của người tham gia tạo lập, đăng tải, chia sẻ và lan truyền thông tin trên không gian mạng thành ba nhóm.

Thứ nhất, nội dung được đăng tải, chia sẻ phải bảo đảm tính đúng đắn. Người sử dụng không gian mạng không thể xem việc mình chỉ là người “chia sẻ lại” như một lý do để bỏ qua trách nhiệm kiểm chứng thông tin.

Thứ hai, việc sử dụng, phát tán thông tin không được xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức khác, trong đó có danh dự, nhân phẩm, uy tín.

Thứ ba, người sử dụng phải tuân thủ các quy định của pháp luật, bao gồm việc thực hiện đúng quyền, nghĩa vụ của mình và không thực hiện những hành vi bị pháp luật nghiêm cấm.

Từ cách tiếp cận này, theo luật sư Hòa, một người dù không trực tiếp sản xuất ra nội dung nhưng nếu tham gia vào quá trình phát tán, quảng bá hoặc khai thác lợi ích từ nội dung vi phạm thì vẫn phải xem xét trách nhiệm của chính mình.

Đây cũng là điểm cần được nhận thức rõ trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh. Một nội dung khi được đăng tải lần đầu có thể chỉ tiếp cận một nhóm người nhất định, nhưng sau hàng loạt lượt chia sẻ, bình luận, cắt ghép hoặc quảng bá, phạm vi lan truyền có thể tăng lên rất nhanh. Khi đó, hành vi của những người tham gia vào quá trình khuếch đại nội dung không còn đơn thuần là một thao tác kỹ thuật trên nền tảng số.

Theo luật sư, tùy tính chất, mức độ và hậu quả, trách nhiệm pháp lý có thể được xem xét ở nhiều phương diện, gồm dân sự, hành chính hoặc hình sự.

Ở góc độ dân sự, nếu hành vi đăng tải, chia sẻ thông tin xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người khác, gây thiệt hại, người vi phạm có thể phải thực hiện các nghĩa vụ khắc phục như gỡ bỏ, xóa thông tin, cải chính, xin lỗi hoặc bồi thường thiệt hại theo quy định.

Ở góc độ hành chính, những hành vi vi phạm quy định pháp luật trong lĩnh vực thông tin, an ninh mạng, quảng cáo hoặc các lĩnh vực liên quan có thể bị xử phạt và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả tương ứng. Nghiêm trọng hơn, nếu hành vi có đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm, người thực hiện có thể phải chịu trách nhiệm hình sự.

Luật sư Hòa cho rằng, điều quan trọng ở đây là phải nhìn nhận trách nhiệm theo hành vi cụ thể và mức độ tham gia của từng chủ thể, thay vì chỉ đặt câu hỏi ai là người tạo ra nội dung đầu tiên.

Đáng chú ý, từ ngày 19/8/2026, Nghị định 327/2026 của Chính phủ có hiệu lực, quy định về phòng ngừa, xử lý thông tin và hành vi sử dụng công nghệ thông tin, mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội trên không gian mạng. Cùng thời điểm, Chính phủ cũng ban hành Nghị định 328/2026/NĐ-CP về phòng, chống tin giả, tin sai sự thật và Nghị định 330/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Như vậy, cùng với sự phát triển của không gian số, hệ thống pháp luật cũng đang từng bước cụ thể hóa trách nhiệm của các chủ thể tham gia vào môi trường này.

Người có sức ảnh hưởng: Càng nhiều người theo dõi, trách nhiệm càng lớn

Một nội dung khác được ThS-LS Lê Nguyên Hòa đặc biệt nhấn mạnh là trách nhiệm của những người có danh tiếng, có lượng người theo dõi lớn khi sử dụng sức ảnh hưởng của mình để quảng bá sản phẩm.

Theo luật sư, người có sức ảnh hưởng có một lợi thế đặc biệt: Thông tin họ đưa ra có khả năng lan truyền nhanh và tác động đến một cộng đồng người dùng lớn. Chính vì vậy, trách nhiệm đi kèm cũng không thể được nhìn nhận giống hoàn toàn với một người dùng thông thường.

Luật Quảng cáo sửa đổi năm 2025 đã bổ sung Điều 15a về quyền và nghĩa vụ của “người chuyển tải sản phẩm quảng cáo”. Trong đó, người chuyển tải sản phẩm quảng cáo phải tuân thủ quy định về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và các quy định pháp luật liên quan; cung cấp tài liệu về nội dung quảng cáo khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu và chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu nội dung quảng cáo không đáp ứng yêu cầu.

Đáng chú ý, đối với người có ảnh hưởng, pháp luật còn đặt ra yêu cầu cao hơn. Người có ảnh hưởng khi chuyển tải sản phẩm quảng cáo có nghĩa vụ xác minh độ tin cậy của người quảng cáo, kiểm tra tài liệu liên quan đến sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ; nếu chưa sử dụng hoặc chưa hiểu rõ sản phẩm thì không được giới thiệu về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đó.

Đây là điểm có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh hoạt động bán hàng, livestream, tiếp thị và quảng bá sản phẩm thông qua người nổi tiếng, người có lượng theo dõi lớn ngày càng phổ biến.

Theo phân tích của luật sư Hòa, không thể chỉ đơn giản lập luận rằng “tôi nhận quảng cáo” hoặc “tôi chỉ giới thiệu sản phẩm” để mặc nhiên loại trừ trách nhiệm. Khi một người sử dụng danh tiếng, hình ảnh và lượng người theo dõi của mình để đưa một sản phẩm đến với người tiêu dùng, họ phải thực hiện những nghĩa vụ tương ứng mà pháp luật đặt ra.

Vấn đề càng trở nên đáng chú ý nếu sản phẩm được quảng bá là hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật.

Theo luật sư, yếu tố nhận thức của người quảng bá có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định trách nhiệm. Nếu một người biết rõ sản phẩm là hàng giả nhưng vẫn cố ý quảng bá, hành vi có thể được xem xét ở mức độ nghiêm trọng hơn tùy vào tính chất, vai trò và các dấu hiệu pháp lý cụ thể của vụ việc.

Ngược lại, việc một người cho rằng mình “không biết” cũng không đồng nghĩa đương nhiên được miễn trách nhiệm. Đặc biệt, với người có nghĩa vụ phải kiểm tra, xác minh thông tin trước khi quảng cáo, cơ quan có thẩm quyền sẽ phải xem xét toàn bộ hành vi, tài liệu, nhận thức và hoàn cảnh cụ thể để xác định trách nhiệm.

Nói cách khác, “không biết” không phải là một chiếc lá chắn pháp lý tuyệt đối.

Trách nhiệm không chỉ nằm ở người dùng mà còn đặt ra với nền tảng

Từ câu chuyện của người sáng tạo và người chia sẻ nội dung, vấn đề được mở rộng tới trách nhiệm của các nền tảng mạng xã hội.

Theo ThS-LS Lê Nguyên Hòa, các nền tảng cung cấp dịch vụ trên không gian mạng cũng có những nghĩa vụ nhất định trong việc xác thực, bảo đảm an toàn thông tin, phòng ngừa và phối hợp xử lý hành vi vi phạm pháp luật.

Luật An ninh mạng năm 2025 quy định doanh nghiệp trong nước và nước ngoài cung cấp dịch vụ trên mạng viễn thông, Internet và dịch vụ gia tăng trên không gian mạng tại Việt Nam có trách nhiệm xác thực thông tin khi người dùng đăng ký tài khoản số; bảo mật thông tin; cung cấp thông tin người dùng khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền; đồng thời ngăn chặn việc chia sẻ, xóa bỏ thông tin hoặc gỡ bỏ dịch vụ, ứng dụng có nội dung vi phạm trong thời hạn luật định.

Theo quy định mới, trong trường hợp thông thường, việc cung cấp thông tin hoặc ngăn chặn, xóa bỏ nội dung theo yêu cầu của lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng thuộc Bộ Công an được đặt trong thời hạn chậm nhất 24 giờ; đối với trường hợp khẩn cấp liên quan đến nguy cơ xâm hại an ninh quốc gia hoặc tính mạng con người, thời hạn được rút ngắn hơn.

Điều này cho thấy việc kiểm soát nội dung lệch chuẩn không thể chỉ trông chờ vào ý thức của người dùng.

Đó là một chuỗi trách nhiệm, từ người tạo nội dung, người đăng tải, người chia sẻ, người quảng bá, nền tảng cung cấp dịch vụ cho tới các cơ quan có thẩm quyền.

Trần Minh