Cục An ninh quốc gia Mỹ (NSA) tiếp tục làm căng thẳng mối quan hệ đồng minh Mỹ - Đức sau khi Berlin mới đây tuyên bố bắt giữ một “gián điệp hai mang” tình nghi hoạt động cho NSA. Thủ tướng Đức Angela Merkel cảnh báo, nếu thông tin trên là sự thật thì đây là một vụ việc nghiêm trọng và đi ngược lại những gì mà một mối quan hệ đáng tin cậy cần phải có.

Hàng loạt báo lớn của Đức như Der Spiegel, The Bild, Suddeutsche Zeitung… đồng loạt đưa tin Tổng công tố Liên bang Đức ngày 2/7 đã ra lệnh bắt giữ một nhân viên 31 tuổi của Cục Tình báo liên bang Đức (BND) vì nghi ngờ người này hoạt động “gián điệp hai mang” cho NSA, trong khi vẫn phục vụ BND. Theo Der Spiegel, người bị bắt giữ là một nhân viên làm công việc văn thư cho BND. Từ năm 2012 đến thời điểm trước khi bị bắt, người này đã thu thập 218 tài liệu mật từ máy chủ nội bộ và lưu chúng vào một thẻ nhớ USB, sau đó bán cho tình báo Mỹ với giá hàng chục nghìn Euro.

Vụ bắt giữ được công bố một ngày sau khi William Binney, một cựu nhân viên đã làm việc hơn 30 năm cho NSA, tiết lộ với Ủy ban điều tra của QH Đức về hoạt động do thám của NSA. William Binney từng là Giám đốc kỹ thuật của NSA, đã nghỉ việc cuối năm 2001 để phản đối việc thu thập dữ liệu bất hợp pháp, vi phạm quyền công dân của cơ quan này. Theo ông Binney, NSA “muốn có tất cả thông tin nhằm mục đích kiểm soát con người”. Sau sự kiện khủng bố ngày 11/9/2001 ở Mỹ, NSA tăng cường thu thập dữ liệu không chỉ của những đối tượng tình nghi là khủng bố hay tội phạm mà cả những dữ liệu cá nhân của hàng tỷ người. Hiện chưa rõ Binney có phải là người đã tiết lộ danh tính của “gián điệp hai mang” nói trên hay không.

Giới lãnh đạo Đức lập tức có những phản ứng quyết liệt về vụ việc này. Trong cuộc trả lời phỏng vấn kênh truyền hình ZDF ngày 7/7, Tổng thống Đức Joachim Gauck tuyên bố ông sẽ phản ứng mạnh mẽ nếu những cáo buộc về hoạt động gián điệp của Mỹ được chứng minh. Trong khi đó, một thành viên trong Chính phủ Đức đã yêu cầu phía Mỹ phải nhanh chóng đưa ra lời giải thích “rõ ràng và hợp lý”. Trên một trang mạng xã hội, Bộ trưởng Ngoại giao Đức Frank Walter Strinmeier khẳng định Berlin sẽ không dễ dàng bỏ qua nếu những báo cáo trên là đúng sự thật. Trong khi đó, Bộ trưởng Nội vụ Đức Thomas de Maiziere đã gọi đây là “vụ việc cực kỳ nghiêm trọng” và cần được điều tra đầy đủ để đánh giá đúng quy mô do thám.

Hiện cả Nhà trắng và Bộ Ngoại giao Mỹ đều từ chối bình luận về vụ việc, dù phía Đức cho biết nhân viên tình báo Đức bị bắt thừa nhận đã chuyển các tài liệu cho một đầu mối liên lạc của Mỹ. Hiện giới chức Đức cũng đang điều tra một sỹ quan quân đội nước này tình nghi hoạt động gián điệp. Giới quan sát cho rằng, vụ “gián điệp hai mang” tiếp tục làm xấu đi mối quan hệ giữa Đức và Mỹ, trong bối cảnh Berlin vẫn chưa nguôi ngoai bức xúc sau khi chương trình do thám điện thoại và thu thập dữ liệu bất hợp pháp trên quy mô toàn cầu của NSA bị phanh phui theo tiết lộ “động trời” của cựu nhân viên Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) Edward Snowden, trong đó đề cập hoạt động nghe lén điện thoại của Thủ tướng Đức Angela Merkel.

Sau “sự kiện Snowden”, Berlin đã đề xuất với Washington về một thỏa thuận ràng buộc không do thám lẫn nhau. Tuy nhiên, Washington từ chối đề xuất và khẳng định Mỹ sẽ không ký với bất kỳ đối tác nào một thỏa thận như vậy, kể cả với Đức – một trong những đồng minh và bạn bè thân thiết hàng đầu của Mỹ ở châu Âu. Quan điểm trên chứng tỏ Mỹ và Đức đang trở thành những đối tác thiếu lòng tin vào nhau.

Theo nhận định của các nhà phân tích, vụ việc lần này không chỉ gây tổn hại đến quan hệ ngoại giao song phương Đức – Mỹ, mà còn có thể khiến hai quốc gia này khó bắt tay nhau trong việc giải quyết hàng loạt vấn đề gai góc như cuộc khủng hoảng ở Ukraine, đối phó khủng bố ở Trung Đông – Bắc Phi, kiểm soát chương trình hạt nhân của Iran, CHDCND Triều Tiên hay hợp tác phát triển kinh tế - thương mại.

Theo Thời Nay