OCOP Lâm Đồng: Tăng trưởng về lượng, nâng tầm về chất
Đến cuối năm 2025, toàn tỉnh ghi nhận 946 sản phẩm OCOP, trong đó có 80 sản phẩm đạt 4 sao và 858 sản phẩm đạt 3 sao. Lâm Đồng cũng đã đề xuất 8 sản phẩm tham gia đánh giá cấp quốc gia (5 sao).
Các sản phẩm OCOP ngày càng mở rộng thị trường, hiện diện tại hệ thống siêu thị, cửa hàng đặc sản, hội chợ trong và ngoài tỉnh, đồng thời từng bước tiếp cận xuất khẩu. Nhóm sản phẩm chủ lực tập trung vào nông sản đặc trưng cao nguyên như cà phê, trà, hồng treo gió, dâu tây, mắc ca, rau – hoa công nghệ cao, dược liệu và sản phẩm chế biến sâu.
HTX - trung tâm liên kết chuỗi giá trị nông nghiệp thành “điểm đến trải nghiệm”
Toàn tỉnh hiện có 182 chuỗi liên kết sản xuất gắn tiêu thụ, với sự tham gia của 142 doanh nghiệp, 75 HTX và hơn 18.386 hộ nông dân, tạo ra sản lượng gần 520.000 tấn nông sản. Đáng chú ý, 75 chuỗi đã đạt chứng nhận chất lượng trong nước và quốc tế.
Các HTX đang vận hành theo hướng chuỗi giá trị khép kín, từ sản xuất – sơ chế – chế biến – tiêu thụ. Nhiều mô hình tiêu biểu như HTX An Phú, HTX Sunfood Đà Lạt, HTX Tân Tiến, HTX Tiến Huy… đã chứng minh hiệu quả khi gắn sản xuất với công nghệ cao và thị trường xuất khẩu.
Riêng 51 HTX nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đang canh tác trên diện tích gần 800 ha, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và thu nhập cho thành viên.
Một xu hướng nổi bật là sự chuyển dịch từ “sản xuất thuần túy” sang “kinh tế đa giá trị”. Nhiều HTX đã phát triển mô hình nông nghiệp gắn với du lịch trải nghiệm, cho phép du khách tham gia thu hoạch, thưởng thức nông sản tại chỗ và tìm hiểu quy trình canh tác.
Cách tiếp cận này không chỉ gia tăng giá trị sản phẩm mà còn biến nông nghiệp thành một phần của hành trình trải nghiệm – góp phần quảng bá thương hiệu OCOP Lâm Đồng.
Những năm gần đây, ứng dụng khoa học – công nghệ và chuyển đổi số trong HTX có bước tiến rõ rệt. Nhiều đơn vị tiên phong như HTX Thủy canh Việt, HTX Thiện An, HTX Hòa Lệ, HTX Sen Núi… đã tích hợp công nghệ vào sản xuất, truy xuất nguồn gốc và thương mại điện tử.
Mục tiêu đến năm 2030, ít nhất 15% HTX ứng dụng công nghệ cao và chuyển đổi số, mỗi năm xây dựng tối thiểu 3 mô hình HTX kiểu mẫu gắn với chuỗi giá trị sản phẩm chủ lực.
Xây dựng mô hình HTX kiểu mới - động lực phát triển nông nghiệp xanh, bền vững
Thực hiện đề án của Chính phủ giai đoạn 2021–2025, Lâm Đồng đã lựa chọn 5 HTX tiêu biểu để hoàn thiện mô hình kiểu mới, gồm: HTX An Phú – phát triển chuỗi giá trị nông sản khép kín; HTX Song Vũ – OCOP gắn du lịch nông thôn; HTX Vườn Nhà Đà Lạt – liên kết doanh nghiệp và HTX thành viên; HTX Quản lý chợ Đà Loan – mô hình dịch vụ cộng đồng; HTX Vận tải Hòa Bình – ứng dụng công nghệ trong vận tải.
Các HTX này được hỗ trợ về hạ tầng, thiết bị, đào tạo nhân lực, xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường, hướng tới trở thành hình mẫu để nhân rộng.
Không chỉ nâng cao hiệu quả sản xuất, HTX còn đóng vai trò “người giữ chuẩn” trong nông nghiệp xanh: Chuẩn hóa quy trình sản xuất, giảm đầu vào, giảm phát thải. Kiểm soát chất lượng, đảm bảo an toàn thực phẩm. Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và tiếp cận tín chỉ carbon.
Thực tế cho thấy, khi tham gia HTX, nông dân chuyển từ sản xuất manh mún sang tư duy kinh tế, nâng cao năng lực quản trị và hội nhập thị trường.
Thách thức và hướng đi giai đoạn 2026-2030
Dù đạt nhiều kết quả tích cực, OCOP Lâm Đồng vẫn đối mặt với các hạn chế: Quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ. Thiếu doanh nghiệp đầu tàu dẫn dắt. Hạn chế về vốn và năng lực quản trị. Chính sách hỗ trợ chưa đồng bộ.
Trong giai đoạn tới, tỉnh xác định các giải pháp trọng tâm: Mở rộng hệ thống phân phối, nhất là vùng sâu, vùng xa. Tăng cường xúc tiến thương mại trong và ngoài nước. Thu hút đầu tư hạ tầng thương mại. Đẩy mạnh chuyển đổi số và thương mại điện tử. Hỗ trợ HTX tiếp cận vốn và công nghệ. Khẳng định vị thế HTX trong hệ sinh thái “tam nông”.
Từ thực tiễn phát triển, có thể thấy HTX đang trở thành trung tâm kết nối nông dân – doanh nghiệp – thị trường, góp phần tái cấu trúc nông nghiệp theo hướng hiện đại, minh bạch và bền vững.
Khi được trao đủ nguồn lực và vận hành hiệu quả, HTX không chỉ nâng cao giá trị nông sản mà còn kiến tạo nông thôn đáng sống, nông dân chuyên nghiệp và nền nông nghiệp xanh hội nhập – đúng với định hướng phát triển lâu dài của Lâm Đồng và cả nước.
Hoàng Phương
