Theo đó, kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vẫn được triển khai trên nền tảng chương trình mới, song cách thức tổ chức sẽ có những điều chỉnh nhằm phù hợp với mô hình quản lý mới, đồng thời đáp ứng yêu cầu đổi mới đánh giá năng lực học sinh trong bối cảnh chuyển đổi số.
GS.TS Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng giáo dục (Bộ GD&ĐT) khẳng định, đề thi và phương thức đánh giá về cơ bản giữ ổn định như năm 2025. Tuy nhiên, kỳ thi năm nay sẽ có một số điều chỉnh về quy trình, giấy tờ và tổ chức nhằm phù hợp với việc sắp xếp lại đơn vị hành chính cấp tỉnh, đồng thời tiếp tục đẩy mạnh mục tiêu đánh giá năng lực người học một cách thực chất nhất..
Thay đổi đầu tiên được đánh giá là có tác động trực tiếp tới thí sinh nằm ở việc đơn giản hóa thủ tục hành chính. Trên cơ sở mô hình chính quyền địa phương hai cấp và việc sắp xếp, tinh gọn các đơn vị hành chính cấp tỉnh, Bộ GD&ĐT sẽ tiến hành tích hợp nhiều loại giấy tờ để giảm bớt hồ sơ, thủ tục cho cả thí sinh và nhà trường.
Cụ thể, Giấy báo dự thi và Thẻ dự thi sẽ được gộp lại thành một loại giấy tờ duy nhất với tên gọi “Giấy báo dự thi”.
Không chỉ vậy, Giấy chứng nhận tốt nghiệp tạm thời và Giấy chứng nhận kết quả thi cũng được hợp nhất. Việc tích hợp này giúp thí sinh thuận lợi hơn trong quá trình sử dụng hồ sơ xét tuyển đại học, cao đẳng.
Theo quy định mới, toàn bộ các giấy tờ liên quan đến kỳ thi sẽ do trường phổ thông nơi thí sinh trực tiếp nộp hồ sơ chịu trách nhiệm cấp phát và lưu trữ, thay vì phải qua nhiều khâu trung gian như trước.
Cùng với đó, công tác thanh tra, giám sát kỳ thi cũng có sự điều chỉnh khi lực lượng thanh tra giáo dục được chuyển giao về Thanh tra Chính phủ và thanh tra cấp tỉnh, nhằm tăng cường tính độc lập, khách quan và bảo đảm việc tổ chức kỳ thi được kiểm soát chặt chẽ hơn.
Ở khía cạnh chuyên môn, năm 2026 là năm đầu tiên Bộ GD&ĐT chỉ tổ chức kỳ thi theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Những thí sinh tự do từng học theo chương trình cũ (2006) sẽ không còn kỳ thi riêng, mà phải chủ động ôn tập, làm quen với cấu trúc đề thi được xây dựng theo định hướng đánh giá năng lực.
Đề thi tiếp tục được thiết kế theo hướng mở, chú trọng khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn đời sống, khoa học và các vấn đề xã hội, thay cho cách kiểm tra nặng về ghi nhớ kiến thức thuần túy.
Riêng môn Ngữ văn - môn thi tự luận duy nhất tiếp tục sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa. Cách ra đề này nhằm hình thành tư duy độc lập cho học sinh và khắc phục triệt để tình trạng học thuộc, làm bài theo văn mẫu.
Ma trận đề thi cũng được phân hóa rõ nét với tỷ lệ câu hỏi ở mức độ Biết và Hiểu chiếm khoảng 70% phục vụ mục tiêu xét tốt nghiệp, trong khi các câu hỏi ở mức độ Hiểu và Vận dụng chiếm tới 60% để tạo sự phân hóa mạnh mẽ, giúp các trường đại học tự chủ trong tuyển sinh.
Điểm mới đáng chú ý và cũng được nhiều thí sinh quan tâm nhất là lộ trình tổ chức thi trên máy tính.
Theo ông Huỳnh Văn Chương, trong năm 2026, Bộ GD&ĐT sẽ triển khai thử nghiệm câu hỏi thi trên máy tính với quy mô lên tới 100.000 thí sinh. Đây là đợt tổng duyệt quan trọng để xây dựng ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa và rà soát hạ tầng công nghệ thông tin trên phạm vi toàn quốc trước khi chính thức triển khai rộng rãi vào năm 2027.
Theo định hướng của Bộ GD&ĐT, mỗi đơn vị hành chính mới sẽ từng bước hình thành các điểm thi trên máy tính riêng biệt, vừa đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa, vừa góp phần nâng cao độ chính xác và mức độ bảo mật của kỳ thi.
PV (t/h)
