Lào Cai là tỉnh miền núi, biên giới, có nhiều cửa khẩu, lưu lượng người và hàng hóa qua lại lớn. Tại một số vùng đồng bào dân tộc thiểu số, khu vực nông thôn, miền núi, tình trạng sử dụng thuốc lá, thuốc lào vẫn còn phổ biến, trong khi nhận thức của một bộ phận người dân về tác hại thuốc lá và việc tuân thủ pháp luật chưa đồng đều. Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu phải triển khai công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá một cách quyết liệt, bài bản và lâu dài, trong đó ngành y tế giữ vai trò nòng cốt.
Những năm qua, UBND tỉnh Lào Cai đã ban hành nhiều kế hoạch, văn bản chỉ đạo tăng cường thực thi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá và triển khai Chiến lược quốc gia đến năm 2030. Tỉnh đồng thời kiện toàn Tiểu ban Phòng, chống tác hại của rượu, bia - thuốc lá, bảo đảm cơ chế phối hợp liên ngành hiệu quả. Các cơ quan, đơn vị, địa phương chủ động ban hành nội quy cấm hút thuốc tại nơi làm việc, treo biển “Cấm hút thuốc” tại các địa điểm theo quy định.
Đáng chú ý, công tác tuyên truyền được triển khai đa dạng, phù hợp với đặc thù địa phương và được xem là giải pháp trọng tâm. Với sự hỗ trợ của Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế), trong giai đoạn 2023–2025, toàn tỉnh đã tổ chức hàng trăm buổi truyền thông trực tiếp tại cộng đồng, trường học, chợ phiên, cơ sở sản xuất; tổ chức tập huấn cho cán bộ y tế, nhân viên y tế thôn bản. Đồng thời, nhiều phóng sự, tọa đàm, bài viết được đăng tải trên các phương tiện thông tin đại chúng và nền tảng số, góp phần lan tỏa thông điệp về tác hại của thuốc lá và lợi ích của môi trường không khói thuốc.
Cùng với tuyên truyền, công tác xây dựng môi trường không khói thuốc được triển khai đồng bộ tại cơ sở y tế, trường học, cơ quan hành chính, cơ sở lưu trú và điểm du lịch. Nhiều mô hình hiệu quả được duy trì và nhân rộng như “Cơ sở y tế không khói thuốc”, “Trường học không khói thuốc”, “Khách sạn - nhà hàng không khói thuốc”, đặc biệt tại các địa bàn du lịch trọng điểm như Sa Pa, Bắc Hà. Việc đưa quy định cấm hút thuốc vào hương ước, quy ước thôn bản đã góp phần thay đổi hành vi của người dân, nhất là tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, trong đó tuyên truyền giữ vai trò then chốt, tỷ lệ hút thuốc lá trên địa bàn tỉnh đã giảm rõ rệt. Kết quả điều tra năm 2024 cho thấy tỷ lệ hút thuốc ở người trưởng thành giảm từ 23,2% năm 2020 xuống còn 16,8%; tỷ lệ hút thuốc hằng ngày giảm từ 18,7% xuống còn 13,6%. Tỷ lệ trẻ em, vị thành niên bắt đầu hút thuốc cũng giảm mạnh; tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử và tỷ lệ phơi nhiễm khói thuốc tại nhà, nơi làm việc và địa điểm công cộng đều giảm đáng kể.
Bên cạnh kết quả đạt được, công tác phòng, chống tác hại thuốc lá vẫn còn một số khó khăn như tình trạng hút thuốc tại nơi công cộng vẫn xảy ra, việc kiểm tra, xử phạt chưa thường xuyên, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng được quảng bá tinh vi trên mạng xã hội, gây khó khăn cho công tác quản lý. Tập quán sử dụng thuốc lá, thuốc lào trong sinh hoạt của một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số cũng là rào cản trong thay đổi hành vi lâu dài.
Trong thời gian tới, tỉnh Lào Cai tiếp tục xác định tuyên truyền là nhiệm vụ trọng tâm, đẩy mạnh phổ biến pháp luật với nhiều hình thức đa dạng, chú trọng nhóm thanh thiếu niên và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm; nâng cao trách nhiệm người đứng đầu cơ quan, đơn vị; phát huy vai trò của ngành y tế trong tư vấn, hỗ trợ cai nghiện thuốc lá tại cộng đồng và tuyến y tế cơ sở.
H.M
Thời gian qua, thực hiện Luật Phòng chống tác hại của t
