Từ vườn cà phê đến yêu cầu của thị trường EU
Tại phường Xuân Hương - Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Tổ chức Phát triển Hà Lan SNV và Viện Nghiên cứu Quản lý phát triển bền vững (MSD) tổ chức hội nghị kỹ thuật dự án “Nâng cao giá trị và phát triển bền vững ngành cà phê Việt Nam” (SCE).
Hội nghị có sự tham dự của đại diện Phái đoàn EU, Tổng Lãnh sự quán Vương quốc Hà Lan, các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, HTX và tổ chức phát triển quốc tế. Dự án được triển khai trong giai đoạn 2026 - 2029, hướng đến hỗ trợ ngành cà phê nâng cao năng lực sản xuất, thực hành ESG và tiếp cận nguồn vốn phục vụ phát triển bền vững.
Cà phê từ lâu là một trong những ngành hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, mang về nguồn thu gần 9 tỉ USD và tạo sinh kế cho hàng triệu hộ dân. Tuy nhiên, để tiếp tục hiện diện tại những thị trường giá trị cao như EU, sản phẩm không chỉ cần đạt yêu cầu về chất lượng mà còn phải chứng minh nguồn gốc, quá trình sản xuất và trách nhiệm với môi trường.
Trong bối cảnh đó, EUDR đang trở thành một trong những yêu cầu quan trọng đối với các doanh nghiệp xuất khẩu cà phê vào EU. Các vùng nguyên liệu cần bảo đảm khả năng truy xuất, minh bạch thông tin và đáp ứng các yêu cầu liên quan đến chống mất rừng.
Với Lâm Đồng, đây vừa là thách thức vừa là cơ hội để thay đổi phương thức sản xuất.
Theo các chuyên gia tại hội nghị, quá trình chuyển đổi cần bắt đầu từ chính vườn cà phê. Người dân được khuyến khích giảm sử dụng phân bón hóa học, tiết kiệm nước, bảo vệ thảm thực vật và tăng sử dụng các loại phân bón thân thiện với môi trường.
Những thay đổi này không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu xuất khẩu mà còn giúp giảm chi phí sản xuất, cải thiện chất lượng đất và nâng cao hiệu quả kinh tế lâu dài.
Đáng chú ý, việc số hóa dữ liệu vùng nguyên liệu được xem là mắt xích quan trọng. Nhật ký sản xuất điện tử, mã số vùng trồng, thông tin về sản lượng, chi phí và dòng tiền sẽ giúp minh bạch hóa quá trình sản xuất, đồng thời tạo cơ sở để doanh nghiệp và các tổ chức tài chính đánh giá vùng nguyên liệu.
ESG mở cửa cho dòng vốn xanh
Không chỉ là câu chuyện về môi trường, ESG còn đặt ra yêu cầu thay đổi trong quản trị và tiếp cận tài chính. Các HTX cần chuyển từ tư duy “cần vốn để sản xuất” sang xây dựng phương án kinh doanh cụ thể, chứng minh khả năng hoàn vốn và hiệu quả kinh tế - xã hội của dự án.
Đây cũng là một trong những mục tiêu của dự án SCE khi hỗ trợ 65 doanh nghiệp, HTX và tổ chức xã hội tại Lâm Đồng, Sơn La; xây dựng Trung tâm Tài nguyên ESG trực tuyến, tổ chức 12 diễn đàn đa bên và các hoạt động kết nối đầu tư.
Theo hướng này, ESG không còn được xem đơn thuần là khoản chi phí mà trở thành một khoản đầu tư cho năng lực cạnh tranh. Khi vùng nguyên liệu được chuẩn hóa, dữ liệu được minh bạch và quy trình sản xuất đáp ứng yêu cầu bền vững, cà phê Lâm Đồng không chỉ có thêm cơ hội giữ thị trường EU mà còn có thể tiếp cận các nguồn vốn xanh và những phân khúc khách hàng có giá trị cao.
“Tấm vé vào EU” vì thế không chỉ nằm ở một chứng nhận hay một bộ tiêu chuẩn. Đó là cả quá trình thay đổi từ cách trồng, cách quản lý vùng nguyên liệu đến cách doanh nghiệp chứng minh nguồn gốc và trách nhiệm của sản phẩm.
Với Lâm Đồng, chủ động thực hành ESG chính là cách biến những rào cản mới của thị trường thành động lực nâng chất lượng, gia tăng giá trị và xây dựng thương hiệu cà phê bền vững. Khi mỗi vườn cây được sản xuất có trách nhiệm và mỗi lô hàng có thể truy xuất minh bạch, hạt cà phê Lâm Đồng sẽ có thêm cơ hội giữ vững “tấm vé” bước vào thị trường EU.
Hoàng Phương
