Hành trình phát triển của thị trường bán lẻ Việt Nam giai đoạn 2015-2025 đã ghi nhận những bước tiến vượt bậc về cả quy mô lẫn phương thức vận hành. Số liệu cho thấy, doanh thu bán lẻ hàng hóa luôn chiếm tỷ trọng áp đảo trong tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng, với doanh thu năm 2025 đạt khoảng 7.009 nghìn tỷ đồng. Thị trường cũng chứng kiến sự chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình chợ truyền thống sang các hình thức hiện đại như siêu thị và chuỗi cửa hàng tiện lợi, cùng sự bùng nổ của thương mại điện tử và thanh toán số.
Những thách thức cản trở sức cạnh tranh của doanh nghiệp nội
Dù có tiềm năng lớn nhưng mục tiêu tăng trưởng hai con số vẫn là một thách thức không nhỏ, do năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp phân phối trong nước còn nhiều hạn chế. Phần lớn các đơn vị này vẫn gặp khó khăn về nguồn vốn và công nghệ, cũng như thiếu hụt đội ngũ nhân lực chất lượng cao để vận hành các hệ thống hiện đại. Bên cạnh đó, khu vực hộ kinh doanh nhỏ lẻ vẫn chiếm tỷ lệ rất lớn, đặc biệt là tại vùng nông thôn khiến hoạt động thương mại còn manh mún và thiếu tính chuyên nghiệp.
Hệ thống hạ tầng thương mại và logistics lạc hậu cũng là một điểm nghẽn lớn, khi làm tăng chi phí lưu thông và trực tiếp giảm sức cạnh tranh của hàng Việt trước các đối thủ ngoại. Hiện nay, các tập đoàn bán lẻ nước ngoài với tiềm lực tài chính mạnh và chiến lược bài bản đang tạo ra áp lực cạnh tranh cực kỳ gay gắt trên sân nhà. Trong khi đó, việc xây dựng hệ thống hàng rào kỹ thuật để bảo vệ thị trường nội địa vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.
Chiến lược phát triển dài hạn và lực đẩy từ chính sách
Để tháo gỡ những nút thắt này, Chính phủ ban hành Quyết định số 2326/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược phát triển thị trường bán lẻ Việt Nam đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050. Chiến lược này đề ra nhiều định hướng quan trọng như đa dạng hóa loại hình bán lẻ và đổi mới phương thức kinh doanh trên nền tảng số. Mục tiêu cụ thể là đưa tổng mức bán lẻ tăng trưởng bình quân khoảng 10,5 đến 11,5 phần trăm mỗi năm từ nay đến năm 2030 thông qua việc đẩy mạnh giao dịch điện tử gắn với địa phương và thu hút đầu tư vào hạ tầng hiện đại.
Cộng đồng doanh nghiệp và các hiệp hội ngành hàng rất kỳ vọng vào chiến lược mới này, và coi đây là cơ sở pháp lý quan trọng để bán lẻ phát triển nhanh và mạnh hơn. Tuy nhiên, để hiện thực hóa các mục tiêu trên thì cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước và doanh nghiệp. Trong đó, Nhà nước đóng vai trò dẫn dắt bằng việc cải cách thủ tục hành chính và đầu tư hạ tầng logistics. Ngược lại, các doanh nghiệp phải chủ động thực hiện chuyển đổi số và nâng cao năng lực quản trị để tăng cường liên kết chuỗi. Sự quyết liệt trong hành động sẽ là yếu tố quyết định để biến thị trường bán lẻ thành động lực thực sự cho ổn định và tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế.
Tâm An
