Theo hồ sơ thẩm định dự thảo Nghị định do Bộ Tư pháp công bố, hiện các quy định liên quan đến truy xuất nguồn gốc và xác thực hàng hóa còn rải rác ở nhiều văn bản khác nhau, chưa có sự thống nhất về tiêu chuẩn công nghệ, dữ liệu cũng như cơ chế xác thực điện tử. Trong khi đó, thực tế thị trường cho thấy tình trạng hàng giả, hàng nhái, hàng không rõ nguồn gốc ngày càng phức tạp, với hàng chục nghìn vụ vi phạm bị phát hiện mỗi năm.
Đáng chú ý, các hành vi làm giả xuất xứ, tem truy xuất, mã QR trùng lặp hoặc không liên kết dữ liệu thật đang gia tăng. Điều này gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng, đặc biệt trong các lĩnh vực như dược phẩm, thực phẩm và hàng tiêu dùng, đồng thời làm suy giảm niềm tin thị trường và uy tín thương hiệu Việt.
Trước thực trạng đó, Bộ Công an đề xuất thiết lập một hệ thống định danh thống nhất, trong đó mỗi sản phẩm sẽ được cấp một mã định danh duy nhất (UID). Mã này cho phép nhận diện đến từng đơn vị sản phẩm hoặc theo lô sản xuất, kinh doanh.
UID sẽ được thể hiện thông qua mã QR hoặc các phương thức mang dữ liệu phù hợp với tiêu chuẩn kỹ thuật của Việt Nam và quốc tế, đảm bảo khả năng thu thập, chia sẻ và xác minh thông tin trong môi trường số cũng như toàn bộ chuỗi cung ứng.
Ngoài ra, mỗi tổ chức, cá nhân tham gia hệ thống sẽ được cấp một mã định danh số (DID) cùng với khóa bảo mật để thực hiện xác thực điện tử và truy xuất nguồn gốc theo cơ chế phi tập trung.
Người dân có thể tra cứu thông tin sản phẩm thông qua hai phương thức: sử dụng ứng dụng di động tích hợp hoặc truy cập vào cổng thông tin quốc gia. Việc tra cứu được thực hiện đơn giản bằng cách quét mã QR hoặc nhập mã UID.
Thông qua hệ thống này, người tiêu dùng có thể kiểm tra các thông tin quan trọng như nguồn gốc, xuất xứ, chất lượng, hạn sử dụng và toàn bộ quá trình lưu thông của sản phẩm trước khi quyết định mua hàng.
Hoàng Phương (t/h)
