Đòn bẩy cho nông nghiệp công nghệ cao
Trong tiến trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới, nguồn nhân lực chất lượng cao chính là yếu tố mở đường. Đây không chỉ là nền tảng để phát triển nông nghiệp công nghệ cao, mà còn giúp nâng cao giá trị gia tăng và khả năng cạnh tranh trên thị trường trong và ngoài nước.
Đội ngũ cán bộ khoa học, kỹ thuật và quản lý kinh tế hoạt động tại các vùng nông thôn, miền núi, biên giới, hải đảo giữ vai trò nòng cốt trong việc lan tỏa tri thức và thúc đẩy xây dựng nông thôn mới. Trong khi đó, mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang đặt ra yêu cầu cao hơn đối với năng lực của đội ngũ cán bộ: không chỉ giỏi chuyên môn mà còn phải có tư duy quản trị hiện đại, khả năng đổi mới sáng tạo và làm chủ công nghệ số.
Theo định hướng Chương trình chuyển đổi số quốc gia đến năm 2030, nông nghiệp là một trong những lĩnh vực ưu tiên. Tuy nhiên, việc triển khai công nghệ số trong ngành vẫn còn nhiều hạn chế, đòi hỏi các giải pháp đồng bộ, trong đó đào tạo nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt.
Đào tạo nhân lực gắn với công nghệ và thị trường
Nhận thức rõ vai trò của giáo dục – đào tạo, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách quan trọng nhằm đổi mới toàn diện lĩnh vực này, tiêu biểu như Nghị quyết 29-NQ/TW (2013) và Nghị quyết 19-NQ/TW (2022). Các chính sách đều nhấn mạnh việc tăng cường liên kết giữa nhà trường, doanh nghiệp, hợp tác xã và người nông dân nhằm nâng cao kỹ năng nghề, đáp ứng yêu cầu chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp.
Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất và quản lý trong nông nghiệp. Các công nghệ như tự động hóa, dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain… ngày càng được ứng dụng rộng rãi từ sản xuất đến truy xuất nguồn gốc và phân phối sản phẩm. Điều này đòi hỏi hệ thống đào tạo phải đổi mới chương trình, phát triển các ngành học mới như cơ điện tử, tự động hóa, logistics, thương mại điện tử hay kinh doanh nông nghiệp.
Đồng thời, mô hình hợp tác giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp cũng được đẩy mạnh, góp phần nâng cao tính thực tiễn trong đào tạo và tạo cơ hội việc làm cho sinh viên.
Khoa học – công nghệ thúc đẩy tăng trưởng đột phá
Trong bối cảnh chuyển đổi số trở thành yêu cầu sống còn, nhân lực chất lượng cao chính là “chìa khóa” để khai thác hiệu quả “đòn bẩy” công nghệ. Thực tế cho thấy, ngành nông nghiệp Việt Nam đã đạt nhiều kết quả ấn tượng.
Kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 70,09 tỷ USD, tăng 12% so với năm trước, vượt mục tiêu đề ra. Nhiều mặt hàng chủ lực ghi nhận tăng trưởng mạnh: cà phê đạt 8,57 tỷ USD (tăng hơn 52%), rau quả đạt 8,56 tỷ USD, hạt điều đạt 5,19 tỷ USD, hồ tiêu đạt 1,64 tỷ USD dù sản lượng giảm.
Những con số này cho thấy sự chuyển dịch rõ rệt từ sản xuất số lượng sang chú trọng chất lượng, thương hiệu và giá trị gia tăng. Đồng thời, mô hình sản xuất cũng đang chuyển từ nhỏ lẻ sang tập trung, thông qua sự phát triển mạnh của các hợp tác xã và liên hiệp hợp tác xã. 
Song song đó, khoa học – công nghệ đã góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất. Nhiều giống cây trồng, vật nuôi mới được ứng dụng; các mô hình nông nghiệp công nghệ cao phát triển mạnh, gắn với bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.
Chuyển đổi số – động lực của nông nghiệp hiện đại
Chuyển đổi số hiện không còn là công cụ hỗ trợ mà đã trở thành động lực chính thúc đẩy phát triển nông nghiệp. Nhờ đó, chuỗi giá trị nông nghiệp được hiện đại hóa, khả năng truy xuất nguồn gốc và kết nối thị trường được nâng cao, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển bền vững.
Trước những thách thức như biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên và yêu cầu hội nhập, ngành nông nghiệp xác định tiếp tục tái cơ cấu theo hướng gia tăng giá trị và phát triển bền vững. Trong đó, khoa học – công nghệ là một trong những đột phá chiến lược.
Định hướng phát triển và mục tiêu năm 2026
Trong thời gian tới, ngành nông nghiệp sẽ tập trung hoàn thiện hệ thống chính sách, tiêu chuẩn chất lượng phù hợp với quốc tế; đẩy mạnh cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Đồng thời, ngành sẽ phát triển mạnh công nghiệp chế biến, bảo quản và cơ giới hóa; tăng tỷ trọng chế biến sâu để nâng cao giá trị sản phẩm. Các mô hình sản xuất gắn với kinh tế số, chuyển đổi số cũng sẽ tiếp tục được mở rộng.
Về xuất khẩu, mục tiêu là duy trì vị thế trong nhóm 15 quốc gia xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới, nâng tỷ lệ sản phẩm chế biến lên khoảng 40% và mở rộng thị trường thông qua các hiệp định thương mại tự do (FTA).
Năm 2026, ngành nông nghiệp xác định tiếp tục đẩy mạnh tái cơ cấu gắn với kinh tế tuần hoàn, lấy khoa học – công nghệ làm động lực đột phá, hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững cho toàn nền kinh tế.
Hoàng Phương
