Nhưng phía sau những chuyến xe ấy còn câu hỏi quan trọng hơn số lượng tang vật: Hàng được nhận từ đâu, ai thuê vận chuyển, ai nhận và thị trường cuối cùng ở đâu?
Những chuyến hàng hàng chục nghìn bao
Ngày 22/1/2025, tại bãi đất trống ở thôn Vĩnh Đại, xã Cam Hiếu, huyện Cam Lộ, Công an huyện Cam Lộ phát hiện một ô tô bán tải vừa dỡ nhiều thùng hàng gần xe tải biển kiểm soát 29H-821.63 rồi rời khỏi hiện trường.
Lực lượng công an khống chế hai người đang bốc dỡ hàng. Kiểm tra xe tải 29H-821.63, cơ quan chức năng phát hiện 48.250 bao thuốc lá ngoại nhãn hiệu JET, ESSE cùng 4 hộp pháo.
Hai người bị bắt khai nhận vận chuyển thuê số hàng trên vào Khánh Hòa để nhận tiền công.
Những thông tin được công bố cho thấy một số mắt xích của chuyến hàng: Có điểm tập kết, hoạt động bốc dỡ, phương tiện rời hiện trường và những người khai vận chuyển thuê hàng vào Khánh Hòa.
Nhưng nguồn thông tin công khai tại thời điểm vụ việc được công bố chưa cho biết số thuốc lá này được đưa đến bãi đất từ đâu, ai giao hàng, ai thuê vận chuyển và người nhận cuối cùng là ai?
Đến tối 4/6/2025, thuốc lá ngoại tiếp tục được phát hiện liên tiếp trên Quốc lộ 9 qua Cam Hiếu. Khoảng 20 giờ 10 phút, tại Km9, đoạn nút giao giữa cao tốc Cam Lộ - La Sơn với Quốc lộ 9, lực lượng chức năng kiểm tra xe ô tô biển kiểm soát 29D-234.20, phát hiện 6.000 bao thuốc lá điếu ESSE cùng 99 chai rượu ngoại không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ. Người điều khiển phương tiện bỏ trốn khỏi hiện trường.
Khoảng 20 giờ 20 phút, tại Km10 Quốc lộ 9, lực lượng chức năng tiếp tục kiểm tra xe ô tô biển kiểm soát 74D-002.01, phát hiện 1.500 bao thuốc lá điếu JET cùng rượu ngoại và 6 bộ điều hòa Panasonic không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ.
Đến khoảng 20 giờ 30 phút, một xe ô tô khác, biển kiểm soát 43D-007.39, tiếp tục bị kiểm tra; trên xe có 3.000 bao thuốc lá điếu JET cùng rượu và bia không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ. Như vậy, chỉ trong khoảng 20 phút, lực lượng chức năng liên tiếp phát hiện ba vụ vận chuyển hàng cấm, hàng nhập lậu trên cùng tuyến Quốc lộ 9. Xác minh ban đầu được nguồn tin dẫn từ Công an tỉnh Quảng Trị cho biết, số hàng được vận chuyển từ hướng Lao Bảo về Đông Hà. Tuy nhiên, dữ kiện này không đủ để xác định ba chuyến hàng có chung nguồn cung, thuộc cùng một đường dây hoặc đã đi qua Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo.
Sau tay lái còn những ai?
Đầu năm 2026, những vụ vận chuyển với số lượng lớn tiếp tục được phát hiện tại tỉnh Quảng Trị.
Ngày 4/1, trên Quốc lộ 1A đoạn qua Ái Tử, lực lượng Công an kiểm tra xe tải biển kiểm soát 89C-053.25, phát hiện 12.500 bao thuốc lá điếu nhãn hiệu JET FILTER KINGS CIGARETTES không có hóa đơn, chứng từ hợp pháp. Vụ việc tiếp tục được điều tra, làm rõ.
Chưa đầy ba tuần sau, quy mô tang vật của một vụ việc tăng lên hơn một trăm nghìn bao.
Khoảng 20 giờ 30 phút ngày 21/1/2026, tại Km77 đường Hồ Chí Minh nhánh Đông thuộc xã Hiếu Giang, Phòng Cảnh sát kinh tế chủ trì, phối hợp Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Quảng Trị kiểm tra xe tải biển kiểm soát 29K-020.13.
Khi lực lượng chức năng đón dừng, người điều khiển tăng ga, lạng lách bỏ chạy. Sau khoảng 2 km truy đuổi và chốt chặn, phương tiện mới dừng lại.
Kiểm tra thùng xe, lực lượng chức năng phát hiện 148 kiện hàng, chứa tổng cộng 111.190 bao thuốc lá điếu các loại do nước ngoài sản xuất, không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ, trị giá ước tính trên 6 tỷ đồng.
Bộ Công an cho biết, đây là vụ vận chuyển thuốc lá ngoại nhập lậu có số lượng lớn nhất được phát hiện trên địa bàn tỉnh Quảng Trị tính đến thời điểm công bố. Cơ quan chức năng tiếp tục điều tra làm rõ.
Một chiếc xe bị phát hiện mới chỉ cho thấy một đoạn của hành trình.
Người điều khiển phương tiện có phải chủ hàng hay chỉ là người vận chuyển? Hàng được nhận ở đâu? Ai giao? Ai thuê vận chuyển? Người nhận tiếp theo là ai?
Những câu hỏi ấy không thể trả lời bằng cách suy ngược từ tuyến đường chiếc xe đang chạy.
Thực tế ở những địa phương khác cho thấy, khi việc xác minh đi sâu thêm một bước, những mắt xích phía sau chuyến xe có thể dần xuất hiện.
Ngày 6/9/2026, lực lượng chức năng tại Đồng Nai kiểm tra một xe bán tải trên Quốc lộ 13, phát hiện 1.490 bao thuốc lá điếu JET và HERO do nước ngoài sản xuất, không có nhãn phụ tiếng Việt, không dán tem nhập khẩu; người liên quan không xuất trình được hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc hợp pháp.
Đáng chú ý, một phụ nữ đi cùng khai nhận số thuốc lá là của mình, mua đem về TP.HCM để bán lại kiếm lời.
Trong vụ này, thông tin ban đầu đã đi xa hơn việc xác định chiếc xe và người cầm lái: Đã xuất hiện người nhận hàng là của mình và mục đích đưa hàng về một thị trường khác để bán lại.
Một vụ khác tại Quảng Ngãi còn cho thấy rõ hơn điểm đến của hàng hóa.
Ngày 8/8/2026, Công an xã Vạn Tường phối hợp Phòng Cảnh sát kinh tế phát hiện một xe tải có biểu hiện vận chuyển thuốc lá điếu nhập lậu để bán cho các cửa hàng tạp hóa trên địa bàn.
Khi chiếc xe dừng tại một cửa hàng tạp hóa ở thôn Tân Hy, lực lượng chức năng kiểm tra, phát hiện 2.160 bao thuốc lá điếu do nước ngoài sản xuất, không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ. Khám xét tiếp kho hàng và hai xe tải khác tại nhà người liên quan, Công an thu giữ thêm 48.330 bao.
Tổng cộng, vụ việc thu giữ 50.490 bao thuốc lá điếu, trị giá trên 2 tỷ đồng.
Ở đây, đường đi của hàng hóa đã hiện rõ thêm một mắt xích: Từ phương tiện vận chuyển đến cửa hàng tạp hóa.
Nguồn hàng và thị trường vẫn là câu hỏi
Những vụ việc ở Quảng Trị, Đồng Nai và Quảng Ngãi là các vụ độc lập, không có căn cứ để ghép thành một đường dây. Nhưng đặt cạnh nhau, chúng cho thấy mức độ thông tin có thể khác nhau rất xa sau mỗi vụ bắt giữ.
Có vụ mới xác định được phương tiện và tang vật.
Có vụ xuất hiện điểm tập kết và người vận chuyển thuê.
Có vụ người liên quan nhận là chủ hàng và khai mục đích đưa về TP.HCM bán lại.
Và có vụ lực lượng chức năng phát hiện phương tiện ngay tại cửa hàng tạp hóa, sau đó tiếp tục thu giữ hàng trong kho và trên các phương tiện khác.
Ngày 3/9/2026 tại Vĩnh Long còn xuất hiện một tình huống khác: 5.400 bao JET và SCOTT được phát hiện tập kết trong 11 túi tại một chòi lá dưới chân cầu Ông Hiếu, xã Mỏ Cày. Tại thời điểm kiểm tra, không cá nhân hay tổ chức nào nhận là chủ sở hữu số hàng. Một điểm tập kết đã được phát hiện, nhưng người đưa hàng tới và người sẽ nhận hàng vẫn phải tiếp tục xác minh.
Những vụ việc này cho thấy không thể mặc nhiên nối nơi phát hiện → nguồn hàng → điểm vượt biên → thị trường tiêu thụ bằng suy luận.
Việc một xe chở thuốc lá nhập lậu xuất hiện trên Quốc lộ 9 không đồng nghĩa hàng đã đi qua Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo. Việc một phương tiện bị phát hiện trên đường Hồ Chí Minh nhánh Đông cũng không đủ để xác định nơi hàng vượt biên.
Muốn dựng được hành trình của một lô thuốc lá nhập lậu phải có chứng cứ cho từng mắt xích: Nơi nhận hàng – người giao – người thuê vận chuyển – chủ hàng – phương tiện trung chuyển – điểm giao – người nhận – thị trường tiêu thụ.
Vì vậy, phía sau những con số 48.250, 12.500 hay 111.190 bao còn một vấn đề quan trọng hơn số lượng tang vật: Sau khi một chuyến thuốc lá nhập lậu bị chặn lại, những người và những mắt xích đứng phía sau chuyến hàng đã được lần đến đâu?
Và nếu tại Quảng Ngãi, lực lượng chức năng đã phát hiện một chuyến thuốc lá nhập lậu ngay khi phương tiện dừng tại cửa hàng tạp hóa, thì câu hỏi tiếp theo đối với những chuyến hàng quy mô lớn bị phát hiện trên đường là không thể bỏ qua: Nếu không bị chặn lại, chúng sẽ đi và đến đâu đâu?
Hoàng Hữu Quyết - Đình Lương
