Cam kết về cuộc chiến tổng lực của một số quốc gia Tây Phi và châu Âu thể hiện quyết tâm tiêu diệt nhóm phiến quân Hồi giáo cực đoan Boko Haram. Một giải pháp quân sự có thể cần thiết, nhưng chưa đủ để xóa bỏ nỗi ám ảnh bạo lực tại quốc gia Tây Phi này.

Qua hơn một thập kỷ tồn tại, Boko Haram được xếp vào nhóm phiến quân đặc biệt nguy hiểm tại Nigeria và một số quốc qua châu Phi khác. Ngày 20/5 vừa qua, Boko Haram bị nghi ngờ đứng sau vụ tiến công kép tại khu chợ ở TP. Jos, miền Trung Nigeria, khiến ít nhất 118 người chết và hơn 60 người khác bị thương. Đây được coi là hành động khiêu khích quân đội Chính phủ Nigeria, cũng như thách thức nỗ lực thiết lập ổn định và hòa bình của cộng đồng quốc tế. Trước đó, vụ bắt cóc 276 nữ sinh do nhóm này tiến hành ở đông bắc Nigeria giữa tháng 4 đã bị cả thế giới lên án.

Được xem là thủ phạm của hàng loạt vụ khủng bố đẫm máu nhằm vào dân thường, đánh bom trường học, nhà thờ, khu dân cư đông người, bắt cóc khách du lịch nước ngoài…, Boko Haram thật sự trở thành nỗi kinh hoàng đối với người dân Nigeria. Tính riêng năm 2014, ít nhất 2.000 người đã thiệt mạng trong cacsc vụ tiến công, đánh bom tự sát nhằm vào dân thường.

Được thành lập từ năm 2000, Boko Haram trỗi dậy nhằm áp đặt luật Hồi giáo Sharia hà khắc, truyền bá tư tưởng chống đối phương Tây, đòi thành lập một nhà nước Hồi giáo ở khu vực miền bắc Nigeria. Lợi dụng thái đội bất mãn về tình trạng đói nghèo và bất công xã hội của người dân ở khu vực này, Boko Haram tăng cường tuyển thêm quân, mở rộng vùng kiểm soát. Tư hoạt động chủ yếu tại một số bang miền đông bắc là Yoba, Adamawa và Borno, nhóm phiến quân này bắt đầu vươn xa tới một số thành phố phía nam.

Trước sự lộng hành của Boko Haram, Chính phủ Nigeria đã gửi đơn lên Hội đồng Bảo an LHQ đề nghị xếp mức độ nguy hiểm của nhóm khủng bố này chỉ sau Al-Qaeda và Taliban. Boko Haram cũng từng bị cáo buộc có liên hệ với Al-Qaeda và bị Mỹ liệt vào danh sách các tổ chức khủng bố. Tháng 11/2013, Mỹ treo thưởng 7 triệu USD cho người nào cung cấp thông tin dẫn đến việc bắt giữ hoặc tiêu diệt thủ lĩnh Boko Haram Abubakar Shekau.

Trước đó, tại Hội nghị an ninh khu vực Tây Phi được tổ chức tại Thủ đô Paris (Pháp) ngày 17/5 theo đề xuất của Tổng thống Pháp Francois Hollande, các nhà lãnh đạo Tây Phi và phương Tây đã nhất trí tiến hành “cuộc chiến toàn diện” với Boko Haram.

Hiện Cameroon, CH Chad, CH Niger, Benin… đã nhất trí phối hợp tuần tra và hoạt động giải cứu, chia sẻ thông tin tình báo, thiết lập cơ chế ngăn chặn hành vi buôn bán vũ khí và giám sát biên giới. Cho rằng Boko Haram là mối đe dọa cực kỳ nguy hiểm, giới lãnh đạo Mỹ, Pháp và Anh khẳng định sẵn sàng tiến hành các hoạt động trợ giúp Chính phủ Nigeria, đồng thời đề nghị đưa thêm lực lượng tình báo và cố vấn quân sự hỗ trợ quân đội nước châu Phi này.

Nhiều năm qua, Chính phủ Nigeria đã tổ chức không ít chiến dịch tiêu diệt Boko Haram. Tuy nhiên, những nỗ lực trấn áp nhóm phiến quân này không làm giảm các vụ bạo lực. Trái lại, các chiến dịch truy quét mạnh tay do lực lượng an ninh tiến hành ở miền đông bắc càng khiến nhóm vũ trang này đẩy mạnh hoạt động chống đối. Không ít thanh niên tại khu vực phía bắc, do bất mãn với tình trạng đói nghèo, đã gia nhập phiến quân với hy vọng đổi đời dù cho phải trả giá bằng mạng sống.

Thực tế cho thấy, những chiến dịch thanh trừng Boko Haram chưa phát huy tác dụng do lực lượng này phân bổ ở nhiều khu vực tại Tây Phi. Một số ý kiến cho rằng, bên cạnh các biện pháp cứng rắn, chính quyền Nigeria cần thực hiện những chính sách giảm khoảng cách giàu nghèo giữa các vùng miền, tăng cường xây dựng cơ sở hạ tầng, cải thiện hệ thống giáo dục… vốn là những giải pháp cơ bản giúp ổn định xã hội, nhằm từng bước loại bỏ tận gốc mầm mống bạo lực đang có xu hướng lan nhanh tại nước này.

Theo Thời Nay