Bằng phương pháp phân tích hóa học không định hướng trên 113 mẫu sản phẩm thuộc 12 nhóm mặt hàng thu thập tại thị trường Mỹ trong giai đoạn 2021-2022, các nhà khoa học đã ghi nhận tới 3.141 tín hiệu hóa học, xác định được 303 hợp chất cụ thể. Kết quả cho thấy 98% sản phẩm kiểm tra có chứa các chất không hề được liệt kê trên bao bì. Đáng chú ý, khoảng 85% sản phẩm chứa ít nhất một hóa chất tiềm ẩn hoặc bị nghi ngờ gây hại cho sức khỏe con người, thuộc các nhóm chất làm mềm dẻo phthalate, chất bảo quản paraben, hợp chất hương liệu tổng hợp và siloxane. Các nhóm chất này từ lâu đã được giới độc chất học cảnh báo về nguy cơ gây rối loạn nội tiết, ảnh hưởng hệ thần kinh, hệ sinh sản, sự phát triển của trẻ nhỏ và làm tăng nguy cơ ung thư. Trung bình mỗi sản phẩm chỉ công bố 16 thành phần trên bao bì, nhưng qua phân tích thực tế lại chứa tới 51 hóa chất khác nhau, tức gấp hơn ba lần thông tin công khai.
Bên cạnh tình trạng giấu thành phần, nghiên cứu còn vạch trần việc quảng cáo sai lệch khi có tới 26% mẫu thử nghiệm chứa những chất đi ngược lại hoàn toàn cam kết của nhà sản xuất. Nhiều sản phẩm gắn mác "100% tự nhiên" nhưng vẫn chứa hóa chất tổng hợp, sản phẩm ghi "không chứa phthalate" lại bị phát hiện có tồn dư chất này, hay sản phẩm khẳng định "không gây kích ứng" lại chứa các chất gây mẫn cảm mạnh. Trong số 27 mặt hàng từng được nhóm chuyên gia xếp vào nhóm an toàn dựa trên nhãn mác ban đầu, có tới 59% mẫu đã trượt tiêu chuẩn sau khi đưa vào máy xét nghiệm.
Tác giả nghiên cứu Jenna Hua cùng chuyên gia Kristen Knox từ tổ chức Silent Spring cho rằng người tiêu dùng bình thường hoàn toàn không có điều kiện tiếp cận phòng thí nghiệm để kiểm chứng và rất dễ bị đánh lừa bởi những thông tin quảng bá bên ngoài vỏ hộp. Các nhà khoa học lý giải nguồn gốc của những hóa chất không công bố có thể xuất phát từ tạp chất trong nguyên liệu thô, quá trình pha chế, biến đổi hóa học khi bảo quản, thôi nhiễm từ vỏ chai nhựa, hoặc bị nhà sản xuất gom chung vào tên gọi chung chung là hương liệu.
Dù kết quả phân tích mới dừng lại ở việc nhận diện các mối nguy tiềm ẩn của hóa chất chứ chưa đánh giá trực tiếp liều lượng gây bệnh trên cơ thể người, các chuyên gia khuyến cáo các cơ quan quản lý cần siết chặt việc kiểm nghiệm thành phẩm trước khi lưu thông. Đối với người tiêu dùng, giải pháp giảm thiểu rủi ro phơi nhiễm hiệu quả nhất hiện nay là chủ động hạn chế các sản phẩm ghi hương liệu mập mờ, ưu tiên lựa chọn những sản phẩm có bảng thành phần tối giản và cắt giảm bớt những loại mỹ phẩm không thực sự cần thiết trong sinh hoạt mỗi ngày.
Tâm An
