Lập chốt, lắp “mắt thần”
Tại tổ dân phố Thọ Đơn (phường Bắc Gianh), tình trạng khai thác cát trái phép thời gian qua vẫn diễn biến phức tạp. Một số đối tượng lợi dụng thời điểm vắng người, nhất là đêm khuya, sáng sớm ngày nghỉ cuối tuần để đưa phương tiện vào khai thác, vận chuyển cát trái phép, gây không ít khó khăn cho công tác phát hiện và xử lý.
Trước thực tế đó, chính quyền địa phương đã tăng cường các biện pháp quản lý, với phương châm chủ động nắm tình hình, phát hiện vi phạm từ sớm và xử lý nghiêm ngay khi vụ việc phát sinh.
Từ ngày 1/7/2025 đến nay, phường Bắc Gianh đã phát hiện, xử lý 24 vụ với 36 đối tượng khai thác cát trái phép. Các lực lượng chức năng đã xử phạt với tổng mức phạt hơn 100 triệu đồng, đồng thời tịch thu 1 máy đào, 1 ô tô tải, 2 máy xúc và 1.109 m³ cát. Tổng số tiền xử phạt, cùng giá trị cát và phương tiện bị tịch thu hơn 800 triệu đồng được nộp vào ngân sách.
Ông Nguyễn Văn Tình, Chủ tịch UBND phường Bắc Gianh cho biết: "Chúng tôi đã chỉ đạo Công an phường, Ban Chỉ huy Quân sự phường phối hợp với Đồn Biên phòng Cửa khẩu Cảng Gianh, các phòng, đơn vị chuyên môn và tổ dân phố tăng cường phối hợp, chủ động nắm địa bàn.
Tại các khu vực trọng điểm, cùng vớ tổ chức tuần tra, phường đã lập 2 chốt kiểm soát hoạt động 24/24 giờ. Các phương tiện ra vào địa bàn, nhất là tại những khu vực có nguy cơ xảy ra khai thác khoáng sản trái phép, được kiểm tra chặt chẽ.
Cùng với đó, địa phương đã cắm biển bảo vệ khoáng sản và lắp đặt hệ thống camera tầm cao để tăng cường giám sát. Đây được xem là giải pháp phù hợp trong bối cảnh các đối tượng vi phạm ngày càng có nhiều thủ đoạn nhằm né tránh sự kiểm tra của lực lượng chức năng.
Khi “mắt thần” được đặt tại những khu vực trọng điểm, việc theo dõi địa bàn trở nên chủ động hơn. Cùng với đó, các lực lượng được yêu cầu bám sát cơ sở, nắm chắc tình hình, kịp thời xử lý ngay từ khi vụ việc mới phát sinh, không để vi phạm kéo dài hoặc tái diễn".
Kiểm soát việc mua bán cát trái phép
Không chỉ ở Bắc Gianh, tại xã Quảng Ninh, tình trạng tự ý san gạt, khai thác cát trái phép cũng được địa phương đặc biệt quan tâm.
Trên địa bàn xã Quảng Ninh hiện có nhiều khu vực đồi cát phân bố tại các thôn Võ Ninh, Võ Xá và Hà Thiệp. Đây là nguồn tài nguyên có giá trị, có thể đáp ứng một phần nhu cầu vật liệu xây dựng, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Chính vì vậy, việc bảo vệ, quản lý và khai thác nguồn tài nguyên này cần được đặt trong khuôn khổ quy hoạch, pháp luật; đồng thời gắn với yêu cầu bảo vệ môi trường và cảnh quan.
Thời gian qua, một số trường hợp đã lợi dụng đêm khuya, sáng sớm để tự ý san gạt, đào xúc cát. Hoạt động này không chỉ làm thất thoát tài nguyên mà còn có nguy cơ làm biến đổi hiện trạng đất, ảnh hưởng đến cảnh quan và gây khó khăn cho công tác quản lý, sử dụng đất về lâu dài.
Qua kiểm tra tại khu vực khoảnh 2, tiểu khu 361, thuộc thôn Võ Ninh, cơ quan chức năng xác định diện tích khai thác cát trái phép khoảng 301 m². Việc khai thác chủ yếu diễn ra vào thời điểm đêm khuya, sáng sớm nên công tác phát hiện, ngăn chặn gặp nhiều khó khăn.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND xã Quảng Ninh Lê Anh Tuấn cho biết, trước tình hình trên, địa phương đang phối hợp với các lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, tuần tra tại những khu vực có nguy cơ xảy ra khai thác khoáng sản trái phép.
Các tổ trinh sát được chủ động bố trí nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi khai thác, tập kết, vận chuyển, mua bán cát trái phép. Cùng với đó, địa phương tiếp tục rà soát các khu vực đồi cát, nắm chắc hiện trạng để có biện pháp quản lý phù hợp.
Việc kiểm soát không chỉ dừng ở nơi khai thác mà được mở rộng đến các khâu vận chuyển, tập kết và mua bán. Bởi trên thực tế, để một hoạt động khai thác trái phép có thể diễn ra, thường cần có sự tham gia hoặc tiếp tay của nhiều khâu. Vì vậy, kiểm soát đồng bộ sẽ giúp thu hẹp “đường sống” của hoạt động khai thác khoáng sản trái phép.
Cùng người dân bảo vệ nguồn tài nguyên
Bên cạnh kiểm tra, xử lý, chính quyền các địa phương cũng xác định tuyên truyền, vận động người dân là giải pháp quan trọng để ngăn chặn vi phạm từ cơ sở.
Tại xã Quảng Ninh, người dân và doanh nghiệp được tuyên truyền, vận động chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về khoáng sản; không tham gia, tiếp tay cho hoạt động khai thác, thu mua, vận chuyển, tập kết cát trái phép.
Người dân cũng được khuyến khích nâng cao ý thức tự giác, chủ động phát hiện, tố giác những hành vi vi phạm. Khi cộng đồng cùng tham gia giám sát, những khu vực rộng lớn, nằm xa khu dân cư sẽ không còn là “khoảng trống” để các đối tượng lợi dụng.
Tại phường Bắc Gianh, tinh thần này cũng được thể hiện trong cách địa phương tổ chức chốt canh với lực lượng gồm công an, quân sự, biên phòng, các đơn vị chuyên môn và tổ dân phố. Mỗi lực lượng một nhiệm vụ, cùng hướng đến mục tiêu chung là bảo vệ tài nguyên và giữ gìn an ninh trật tự trên địa bàn.
Sự kiên quyết trong xử lý cùng cách làm chủ động của phường Bắc Gianh và xã Quảng Ninh được kỳ vọng sẽ góp phần lập lại trật tự trong khai thác khoáng sản, để những đồi cát bên bờ biển tiếp tục giữ được dáng vẻ vốn có, phục vụ đúng mục đích và mang lại những giá trị cho cộng đồng.
Xuân Thi
