Chuyển đổi số mạnh mẽ lễ hội nhưng lơi lỏng trong quản lý thị trường hàng hóa
Lễ hội chùa Hương năm 2026 diễn ra từ ngày 18/2 đến hết ngày 11/5/2026 (tương đương từ mùng 2 tháng Giêng đến ngày 25/3 năm Bính Ngọ), trong đó ngày khai hội chính thức được tổ chức vào mùng 6 tháng Giêng (tức ngày 22/2/2026) tại khu di tích danh thắng Hương Sơn, thành phố Hà Nội.
Ghi nhận thực tế từ phóng viên cho thấy, mùa lễ hội năm nay đã mang một diện mạo hoàn toàn mới mẻ, bài bản và quy củ hơn. Chính quyền địa phương đã triển khai đồng bộ các giải pháp với trọng tâm là tăng cường kỷ cương, xây dựng môi trường văn minh lễ hội, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông và vệ sinh môi trường. Nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho nhân dân và du khách thập phương đến tham quan, chiêm bái, xã Hương Sơn đã tập trung rà soát, tháo dỡ và giải tỏa triệt để các điểm kinh doanh dịch vụ không còn phù hợp, qua đó trả lại không gian văn hóa, tâm linh trang nghiêm, thanh tịnh cho khu di tích.
Điểm nhấn mang tính đột phá trong công tác tổ chức lễ hội năm nay chính là tiến trình chuyển đổi số toàn diện. Ban tổ chức đã áp dụng phương thức bán vé điện tử, vé trực tuyến kết hợp với hệ thống trạm soát vé tự động sử dụng công nghệ quét mã QR. Hệ thống camera tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) cũng được lắp đặt tại các nút giao thông trọng điểm nhằm phân tích dữ liệu và chủ động lên phương án phân luồng, hạn chế tối đa tình trạng ùn tắc kéo dài.
Thêm vào đó, một tổ phản ứng nhanh đã được thành lập, hoạt động thường trực thông qua đường dây nóng 19001207 để tiếp nhận và xử lý kịp thời mọi phản ánh của người dân. Đặc biệt, chính sách miễn phí hoàn toàn dịch vụ trông giữ phương tiện cho du khách là một điểm cộng rất lớn, góp phần xóa bỏ nạn "chặt chém" bến bãi từng gây bức xúc trong nhiều năm trước.
Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực mang tính hệ thống nêu trên, thực trạng kinh doanh hàng hóa nhỏ lẻ bên trong không gian lễ hội lại đang bộc lộ những lỗ hổng quản lý đáng lo ngại.
Ghi nhận tại các ki-ốt dọc tuyến đường hành hương cho thấy, đan xen với các mặt hàng đặc sản địa phương là hàng loạt sạp hàng bày bán tràn lan các loại đồ chơi trẻ em đa dạng về chủng loại, màu sắc và được niêm yết đồng giá 39.000 đồng/sản phẩm. Đáng chú ý, qua quá trình quan sát nhận thấy đa số các sản phẩm này đều vi phạm quy định về nhãn mác. Trên bao bì sản phẩm chỉ in thông tin bằng ngôn ngữ Trung Quốc, hoàn toàn không được dán tem nhãn phụ bằng tiếng Việt theo quy định. Người tiêu dùng không thể tìm thấy bất kỳ thông tin pháp lý bắt buộc nào liên quan đến đơn vị nhập khẩu, nguồn gốc xuất xứ hàng hóa, doanh nghiệp chịu trách nhiệm chất lượng hay các chứng nhận kiểm định mức độ an toàn của sản phẩm.
Tình trạng này không chỉ dừng lại ở nhóm hàng đồ chơi trẻ em. Khi tiến sâu vào khu vực chùa Thiên Trù, du khách dễ dàng bắt gặp các sạp hàng kinh doanh những sản phẩm được người bán trực tiếp giới thiệu là "thuốc nam" gia truyền chữa bệnh. Những gói dược liệu này được đóng gói hết sức sơ sài, trên bao bì tuyệt nhiên không có thông tin về nhà sản xuất, thành phần dược lý, hướng dẫn sử dụng hay số giấy phép lưu hành của cơ quan y tế. Thậm chí, nhiều sản phẩm hoàn toàn không thể hiện bất kỳ thông tin cơ bản nào, tiềm ẩn rủi ro khôn lường đối với sức khỏe của những người dân mua về sử dụng. 
Trả lời phỏng vấn về trách nhiệm quản lý hàng hóa tại khu vực diễn ra sự kiện, ông Tạ Đình Dũng, người phát ngôn của Ban Quản lý Khu di tích và danh thắng Hương Sơn, đưa ra quan điểm: “Ban tổ chức lễ hội đã có thành lập các Tiểu ban, có các đơn vị chức năng của xã tham gia. Còn về công tác quản lý sản phẩm mặt hàng trên địa bàn thì có lực lượng của Thành phố giám sát, trong đó có lực lượng Quản lý thị trường, Ngành Công Thương, thanh tra các lực lượng theo đúng chức năng nhiệm vụ. Họ đã thường xuyên tổ chức các đoàn thanh kiểm tra xử lý vi phạm nếu có. Phải nói với các anh chị là Ban tổ chức không có chức năng xử phạt. Tuy nhiên dưới góc độ của Ban quản lý trên địa bàn, Ban quản lý sẽ kiểm tra nếu có phát hiện sẽ nhắc nhở và báo cáo với các cơ quan chức năng phù hợp, để cho các cơ quan chức năng sẽ có các biện pháp ngăn chặn các vi phạm pháp luật.”
Dưới góc độ pháp lý, hệ thống quy phạm pháp luật hiện hành đã quy định rất rõ ràng về tiêu chuẩn lưu thông hàng hóa. Cụ thể, đối với đồ chơi trẻ em, sản phẩm phải thể hiện rõ tên hàng hóa, xuất xứ, tên và địa chỉ của tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về chất lượng. Nếu là hàng nhập khẩu, bắt buộc phải có thông tin của nhà nhập khẩu. Căn cứ Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 3:2019/BKHCN, đồ chơi trẻ em thuộc danh mục phải công bố hợp quy, gắn dấu hợp quy (dấu CR) và ghi nhãn đầy đủ trước khi phân phối ra thị trường. Đồng thời, hàng nhập khẩu phải đăng ký kiểm tra nhà nước về chất lượng theo Thông tư số 27/2012/TT-BKHCN và Thông tư số 07/2017/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ. Việc để lọt khối lượng lớn hàng hóa vi phạm quy định vào khu vực lễ hội chứng tỏ công tác thanh tra, giám sát của lực lượng chuyên ngành vẫn chưa thực sự phát huy hiệu quả tối đa.
Nguy cơ mất an toàn giao thông đường thủy nội địa
Không chỉ tồn tại những bất cập trong quản lý thương mại, công tác bảo đảm an toàn giao thông đường thủy trên tuyến suối Yến cũng là một vấn đề cần được quan tâm. Suối Yến vốn là tuyến giao thông huyết mạch, chuyên chở hàng vạn lượt khách mỗi ngày trong mùa cao điểm. Thế nhưng, trong vai người hành hương, phóng viên ghi nhận tình trạng vi phạm các quy định về an toàn đường thủy diễn ra khá phổ biến. Rất nhiều hành khách ngồi trên đò không mặc áo phao cứu sinh theo quy định bắt buộc. Cá biệt, có những chuyến đò chở kín hành khách nhưng toàn bộ đoàn người đều không mang thiết bị bảo hộ, trong khi người điều khiển phương tiện cũng không mặc đồng phục do Ban tổ chức quy định.
Khi được hỏi về trách nhiệm quản lý đối với những vi phạm trên tuyến đường thủy, ông Tạ Đình Dũng cho biết: “Luật giao thông nói chung, trong đó có đường thủy thì khi xử phạt là xử phạt chính người không mặc áo phao chứ không phải xử phạt lái đò. Giống như hành khách đi ô tô khách mà không đeo dây an toàn là xử phạt khách. Tuy nhiên với trách nhiệm của Ban tổ chức, đã yêu cầu hợp tác xã là đơn vị quản lý lái đò phải yêu cầu khách mặc áo phao xong mới được di chuyển.”
Mặc dù quy định xử phạt vi phạm hành chính hướng đến cá nhân người vi phạm, nhưng không thể phủ nhận trách nhiệm liên đới của đơn vị cung cấp dịch vụ và cơ quan quản lý bến bãi. Theo nguyên tắc bảo đảm an toàn giao thông, người điều khiển phương tiện hoàn toàn có quyền và có nghĩa vụ từ chối xuất bến nếu hành khách không tuân thủ các điều kiện an toàn tối thiểu. Việc giao phó tính mạng của du khách cho sự tự giác cá nhân trong điều kiện mật độ lưu thông dày đặc là một rủi ro lớn.
Trước những hiện trạng đã được phản ánh, đề nghị chính quyền địa phương, Ban Quản lý khu di tích cùng các lực lượng chuyên trách như Quản lý thị trường, Cảnh sát giao thông đường thủy và Thanh tra Y tế cần vào cuộc phối hợp để giám sát chặt chẽ nguồn gốc hàng hóa, kiên quyết thu giữ các sản phẩm không rõ nguồn gốc và xử lý nghiêm các chủ đò vi phạm an toàn giao thông. Việc thắt chặt quản lý không chỉ nhằm thực thi pháp luật một cách nghiêm minh mà còn là giải pháp cốt lõi để bảo vệ một môi trường du lịch văn minh, an toàn trong suốt thời gian diễn ra mùa lễ hội.
Thành Nam - Tâm An
