Sau hơn 15 năm triển khai Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”, hàng nội địa chiếm vị thế lớn tại các kênh phân phối truyền thống. Tuy nhiên, thương mại điện tử phát triển nhanh cũng làm gia tăng cạnh tranh, rủi ro gian lận và nguy cơ xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng, đòi hỏi xác định rõ trách nhiệm pháp lý của các bên trong chuỗi cung ứng trực tuyến.
Theo Bộ Công Thương, hàng Việt chiếm khoảng 85–90% tại các hệ thống phân phối hiện đại. Tỷ lệ này đạt khoảng 90% tại Co.opmart, WinCommerce, BRG Retail và Go!, 80% tại Lotte, AEON và 95% tại MegaMarket. Ở chợ và cửa hàng tiện lợi, hàng Việt chiếm 60–97%.
Sự hiện diện của hàng Việt góp phần thúc đẩy thị trường nội địa tăng trưởng. Trong 7 tháng năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng ước đạt 4.555,8 nghìn tỷ đồng, tăng 13,1% so với cùng kỳ.
Người tiêu dùng ngày càng chú trọng chất lượng, giá cả, mẫu mã và dịch vụ hậu mãi thay vì chỉ quan tâm xuất xứ sản phẩm.
Tuy nhiên, hàng Việt đang chịu sức ép cạnh tranh từ hàng ngoại nhập và thương mại điện tử. Trong khi hàng Việt chiếm tỷ lệ cao tại các siêu thị, tỷ trọng sản phẩm mang thương hiệu Việt trong nhóm hàng được tìm mua trên các sàn thương mại điện tử lớn chỉ khoảng 20–30%, cho thấy dư địa phát triển còn lớn nhưng cạnh tranh ngày càng gay gắt.
Ông Kiều Tiến Anh, Giám đốc vận hành sàn thương mại điện tử F2C Hi1 Thuần Việt, cho biết doanh nghiệp Việt chịu áp lực từ hàng ngoại, chi phí logistics cao, yêu cầu khắt khe của các chuỗi bán lẻ và khó khăn trong tiếp cận công nghệ. Hạn chế về thiết kế bao bì, xây dựng thương hiệu cùng áp lực chuẩn hóa hoạt động, phòng chống hàng giả cũng là những thách thức, đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Các đối tượng xấu lợi dụng livestream trên mạng xã hội để bán hàng giả, nhái nhãn hiệu Việt với giá rẻ, gây thiệt hại cho người tiêu dùng và làm suy giảm niềm tin vào hàng nội địa. Chị Nguyễn Thu Trang (phường Cầu Giấy, Hà Nội) cho biết, sau khi từng mua phải hàng giả, chị chỉ yên tâm mua tại các gian hàng chính hãng đã được xác thực.
Trên môi trường số, giao dịch liên quan đến nhiều bên như người bán, nền tảng, KOL/KOC, trung gian thanh toán và đơn vị vận chuyển. Khi người bán dễ dàng biến mất sau khi phát sinh đơn hàng, người tiêu dùng gặp khó khăn trong việc xác định trách nhiệm và khiếu nại khi quyền lợi bị xâm phạm.
Trước sự phát triển của thương mại điện tử và AI, việc hoàn thiện Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 cần làm rõ trách nhiệm của người bán, KOL/KOC và nền tảng số, đồng thời bảo đảm người tiêu dùng biết rõ đơn vị chịu trách nhiệm bồi thường khi xảy ra sự cố.
Ông Bùi Thanh Thủy, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam, đề xuất củng cố hệ thống hội, tăng cường nhận diện rủi ro trên không gian số và chia sẻ thông tin giữa cơ quan quản lý, hiệp hội, tổ chức bảo vệ người tiêu dùng và báo chí để kịp thời xử lý vi phạm.
Để giữ thị phần và cạnh tranh trên cả môi trường trực tuyến lẫn truyền thống, doanh nghiệp Việt cần nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng lợi thế cạnh tranh thực chất thay vì chỉ dựa vào tâm lý ưu tiên hàng nội.
Ông Cao Hữu Hiếu, Tổng Giám đốc Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex), cho biết doanh nghiệp đang tìm hướng đi riêng để phát triển sản phẩm thời trang, khai thác tiềm năng thị trường nội địa.
Trong khi đó, ông Nguyễn Đức Minh, Tổng Giám đốc Nutricare, nhấn mạnh việc thấu hiểu nhu cầu khách hàng, mở rộng kênh bán hàng trực tuyến, tăng trải nghiệm và triển khai khuyến mại số để nâng cao sức cạnh tranh.
Chi Chi
