Bức tranh thị trường cuối năm và áp lực điều tiết cung cầu
Giai đoạn cuối năm là thời điểm hoạt động thương mại vận hành với khối lượng lớn nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng tăng cao của người dân. Ghi nhận vào những tháng cuối năm 2026, thị trường bán lẻ nội địa đang có những chuyển biến tích cực, tạo cơ sở cho mùa mua sắm cao điểm Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027.
Số liệu thực tế tại TP.HCM cho thấy doanh thu bán lẻ hàng hóa đạt khoảng 699.429 tỷ đồng, tăng trưởng 17,2% so với cùng kỳ năm trước. Trên quy mô toàn quốc, Bộ Công Thương dự báo sức mua thị trường vào mùa Tết năm nay sẽ tăng từ 3% đến 20% tùy thuộc vào từng nhóm hàng hóa thiết yếu. Sự gia tăng này phản ánh nhu cầu tiêu dùng đang có xu hướng hồi phục ổn định.
Để chuẩn bị cho giai đoạn này, kịch bản nguồn cung chính ngạch đã được Bộ Công Thương cùng các Sở ban ngành địa phương xây dựng. Các tổng công ty thương mại nhà nước và doanh nghiệp bán lẻ lớn đã hoàn tất việc chốt nguồn cung từ tháng 9 và tháng 10/2026. Như tại Tổng Công ty Thương mại Sài Gòn (SATRA), tổng giá trị nguồn hàng dự trữ đạt trên 376 tỷ đồng, tăng 10,8% so với dịp Tết Bính Ngọ 2026.
Bên cạnh nguồn cung, công tác điều tiết dòng hàng giữa các địa phương cũng đặt ra những yêu cầu cụ thể, đặc biệt tại các đô thị lớn có tỷ lệ tự cung ứng thấp. Tại thủ đô Hà Nội, năng lực sản xuất tại chỗ hiện đáp ứng được khoảng 50% - 65% nhu cầu của người dân. Trước thực tế đó, Bộ Công Thương đang phối hợp với các tỉnh, thành lân cận điều tiết dòng luân chuyển hàng hóa liên tỉnh nhằm bảo đảm không xảy ra tình trạng đứt gãy cung ứng hoặc găm hàng tăng giá bất hợp lý trong giai đoạn cao điểm.
Sự gia tăng của sức mua và khối lượng hàng hóa lưu thông lớn mang lại cơ hội phát triển cho các doanh nghiệp chính ngạch, nhưng đồng thời cũng tạo ra áp lực đối với công tác quản lý chất lượng hàng hóa. Khi lưu lượng vận chuyển dồn dập, nguy cơ các mặt hàng kém chất lượng, hàng giả xâm nhập vào thị trường sẽ gia tăng. Do đó, lực lượng chức năng cần thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ: Vừa tạo điều kiện thuận lợi cho hàng hóa chính ngạch tiếp cận người tiêu dùng, vừa tăng cường kiểm soát để ngăn chặn gian lận thương mại và bảo vệ thị trường dịp cận Tết.
Thực trạng công tác kiểm soát và xu hướng dịch chuyển của hàng giả
Song song với việc điều tiết nguồn cung hàng hóa chính ngạch, công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường và xử lý vi phạm hành chính cũng được các cơ quan chức năng thực hiện. Tính đến cuối năm 2026, lực lượng Quản lý thị trường (QLTT) toàn quốc cùng các cơ quan phối hợp liên ngành đã triển khai nhiều đợt kiểm tra cao điểm theo các chuyên đề định kỳ nhằm lành mạnh hóa môi trường kinh doanh.
Số liệu tổng hợp từ các đợt ra quân cho thấy quy mô của các hành vi vi phạm vẫn ở mức cao. Trên phạm vi toàn quốc, theo chỉ đạo của Bộ Công Thương, lực lượng QLTT cả nước đã tiến hành kiểm tra 4.701 vụ việc, qua đó phát hiện và xử lý 3.730 vụ vi phạm hành chính. Tổng số tiền xử phạt vi phạm hành chính đạt 41,4 tỷ đồng, đồng thời tịch thu giá trị tang vật hơn 22,2 tỷ đồng. Trong số các vụ việc bị phát hiện, có 37 vụ việc xuất hiện dấu hiệu tội phạm và đã được cơ quan chức năng chuyển sang cơ quan điều tra hình sự để thụ lý theo quy định của pháp luật.
Tại địa bàn trọng điểm như thủ đô Hà Nội, công tác quản lý cũng thể hiện rõ qua các con số thống kê. Lực lượng QLTT thành phố đã thực hiện kiểm tra và xử lý tổng cộng 4.006 vụ vi phạm. Tính riêng trong Quý III/2026, QLTT Hà Nội đã xử lý 1.181 vụ việc, tập trung vào nhóm hàng lậu, hàng giả và các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ (SHTT). Một trong những vụ việc được ghi nhận là trường hợp xử lý cơ sở kinh doanh gần 18.000 thiết bị định vị giả mạo nhãn hiệu Apple, với giá trị hàng hóa ước tính khoảng 880 triệu đồng.
Phân tích từ thực tế các vụ việc cho thấy, cơ cấu vi phạm về hàng giả, hàng nhái và xâm phạm quyền SHTT chiếm tỷ trọng lớn trong tổng số các vụ xử lý hành chính. Phương thức và thủ đoạn thực hiện của các đối tượng vi phạm ngày càng có xu hướng thay đổi rõ rệt về mặt không gian giao dịch.
Nếu như trước đây, hàng giả chủ yếu được tập kết và tiêu thụ tại các chợ đầu mối hoặc cửa hàng bán lẻ truyền thống, thì hiện nay, phương thức vi phạm đang dịch chuyển sang môi trường mạng và các nền tảng thương mại điện tử. Các đối tượng phân phối hàng hóa thông qua hình thức livestream bán hàng trực tuyến. Các phiên bán hàng này thường được điều hành từ các kho tổng có địa điểm bảo mật hoặc thay đổi vị trí, gây khó khăn cho công tác giám sát, xác minh nơi lưu trữ tang vật của các lực lượng chức năng.
Tiếng nói từ thực địa và góc nhìn của cơ quan quản lý
Sự chuyển dịch của các hành vi gian lận thương mại sang môi trường số đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác quản lý nhà nước. Thực tế đấu tranh trong năm 2026 cho thấy, việc kiểm soát hàng hóa trên không gian mạng đòi hỏi sự thay đổi về cả công cụ lẫn phương thức tiếp cận từ phía các cơ quan chức năng.
Theo báo cáo từ đại diện Bộ Công Thương, trong 6 tháng đầu năm 2026, đơn vị đã phối hợp với các sàn thương mại điện tử để rà soát và gỡ bỏ hơn 9.000 sản phẩm có dấu hiệu vi phạm. Đây là một trong những giải pháp kỹ thuật cần thiết trong bối cảnh các mặt hàng giả, hàng nhái có khả năng tiếp cận người tiêu dùng và tiêu thụ nhanh nhờ các ứng dụng quảng cáo trực tuyến. Việc chủ động ngăn chặn trên các nền tảng số giúp giảm lượng hàng kém chất lượng lưu thông đến tay người mua.
Tuy nhiên, các biện pháp kỹ thuật tình huống cần được kết hợp với các giải pháp dài hạn hơn khi các đối tượng vi phạm liên tục thay đổi phương thức hoạt động. Đánh giá về thực trạng này, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý thị trường (Bộ Công Thương), nhận định cuộc chiến chống hàng giả trong bối cảnh hiện nay không thể duy trì các phương thức kiểm tra truyền thống đơn thuần.
Trả lời phỏng vấn Báo Thanh tra, ông Trần Hữu Linh chỉ rõ công tác thực thi pháp luật hiện nay đòi hỏi phải đổi mới phương thức thực hiện. Trong đó, việc ứng dụng công nghệ, tăng cường phối hợp liên ngành và chủ động hơn trong giám sát, phát hiện là những yếu tố then chốt. Cơ quan quản lý cần tập trung nâng cao năng lực truy vết, thu thập chứng cứ điện tử để có thể xử lý các hành vi vi phạm có tổ chức, quy mô lớn và mang tính chất tái diễn.
Góc nhìn từ cơ quan quản lý cho thấy, một trong những thách thức hiện nay là tính chất tổ chức của mạng lưới phân phối trực tuyến. Các kho hàng tổng thường nằm dưới danh nghĩa các cơ sở sản xuất hợp pháp hoặc phân tán tại các khu vực ngoại thành, kết hợp với hệ thống logistics và giao nhận để vận hành. Điều này cho thấy việc phối hợp giữa lực lượng QLTT, cơ quan an ninh mạng, đơn vị chuyển phát và các nền tảng thương mại điện tử là yêu cầu cần thiết để tối ưu hóa hiệu quả kiểm soát thị trường trong giai đoạn cuối năm.
Giải pháp nâng cao hiệu quả kiểm soát thị trường và ngăn chặn vi phạm
Để giải quyết bài toán chống hàng giả trên môi trường số, đặc biệt trong giai đoạn mua sắm cận Tết Đinh Mùi 2027, việc chuyển đổi sang các giải pháp mang tính chiến lược và đồng bộ là yêu cầu cần thiết. Các nhóm giải pháp cần được tập trung triển khai dựa trên ba trụ cột chính: ứng dụng công nghệ, hoàn thiện cơ chế phối hợp và nâng cao vai trò tự bảo vệ của doanh nghiệp.
Trước hết, việc ứng dụng các giải pháp công nghệ là yếu tố cốt lõi để đối phó với xu hướng vi phạm trên không gian mạng. Các cơ quan quản lý cần ứng dụng hệ thống giám sát, sử dụng các công cụ kỹ thuật để rà soát, phát hiện sớm các tài khoản, hội nhóm hoặc phiên livestream có dấu hiệu kinh doanh hàng giả. Việc áp dụng công nghệ định danh số và quản lý chuỗi cung ứng bằng mã QR truy xuất nguồn gốc cũng cần được chuẩn hóa, giúp lực lượng chức năng có thể truy vết, xác định vị trí kho hàng tổng và nguồn gốc xuất xứ của sản phẩm khi có nghi vấn.
Trụ cột thứ hai là thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành xuyên suốt. Công tác chống hàng giả trực tuyến đòi hỏi sự chia sẻ dữ liệu giữa các đơn vị: QLTT, An ninh mạng, Cơ quan Thuế, Hải quan và các doanh nghiệp bưu chính chuyển phát. Sự liên thông này đảm bảo hàng hóa vi phạm được kiểm soát từ cửa khẩu biên giới, quá trình vận chuyển bưu chính cho đến khi xuất hiện trên sàn thương mại điện tử. Đồng thời, cần xác định rõ trách nhiệm pháp lý đối với các chủ sàn thương mại điện tử và các công ty chuyển phát trong việc sàng lọc, từ chối cung cấp dịch vụ cho các chủ thể vi phạm.
Cuối cùng là sự đồng hành từ phía các doanh nghiệp chính ngạch. Doanh nghiệp cần chủ động phối hợp với cơ quan chức năng bằng cách đăng ký bảo hộ quyền SHTT, áp dụng các giải pháp dán tem chống hàng giả công nghệ cao để người tiêu dùng dễ dàng nhận diện. Khi phát hiện thương hiệu của mình bị giả mạo trên mạng, doanh nghiệp cần kịp thời cung cấp bằng chứng, tài liệu pháp lý cho các cơ quan thực thi pháp luật để tiến hành kiểm tra và xử lý theo quy định, nhằm bảo vệ dòng sản phẩm chính ngạch trong chuỗi cung ứng mùa Tết.
Bảo vệ niềm tin người tiêu dùng và sự phát triển bền vững của thị trường
Công tác quản lý thị trường và kiểm soát chất lượng hàng hóa trong giai đoạn cuối năm không chỉ dừng lại ở nhiệm vụ bình ổn giá cả hay bảo đảm các chỉ số tăng trưởng kinh tế. Đây là nhiệm vụ nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp, sức khỏe của người tiêu dùng và giữ ổn định môi trường đầu tư, kinh doanh của các doanh nghiệp chính ngạch.
Trong bối cảnh phương thức gian lận thương mại dịch chuyển sang môi trường số, việc ngăn chặn hàng giả, hàng lậu đòi hỏi sự kiên trì và cập nhật phương thức từ các lực lượng thực thi pháp luật. Sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan quản lý nhà nước, các nền tảng công nghệ và các doanh nghiệp chính ngạch chính là yếu tố để xây dựng một thị trường minh bạch.
Giữ vững mạch cung ứng hàng hóa chính ngạch và kiểm soát các hành vi vi phạm pháp luật thương mại dịp Tết Đinh Mùi 2027 là nền tảng để củng cố niềm tin của người dân, đồng thời là tiền đề để phát triển một nền kinh tế số an toàn và bền vững trong giai đoạn tiếp theo.
Lê Hằng
