Các khu nhà ở xã hội tại TP.HCM được định hướng phát triển gắn với metro, đường vành đai, cao tốc và quốc lộ. Cách tiếp cận này nhằm giúp người dân vừa có cơ hội tiếp cận nhà ở phù hợp khả năng chi trả, vừa thuận tiện đi làm và sử dụng các dịch vụ thiết yếu.
Theo ông Trần Quang Lâm, Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM, giai đoạn từ nay đến năm 2030 có ý nghĩa quan trọng đối với việc tháo gỡ các điểm nghẽn về giao thông, ngập nước, ô nhiễm môi trường và nhà ở. Để phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, các dự án cần được triển khai đồng bộ, bảo đảm khả năng kết nối và hỗ trợ lẫn nhau.
Với nhà ở xã hội, Chính phủ giao TP.HCM phát triển gần 200.000 căn đến năm 2030. Thành phố đang chuẩn bị nguồn lực, thúc đẩy thủ tục và triển khai các dự án để đáp ứng mục tiêu này.
Một dự án quy mô khoảng 37.000 căn đã được thông qua chủ trương đầu tư. Từ nay đến cuối năm 2026, TP.HCM dự kiến khởi công thêm khoảng 40.000 căn tại các khu vực lân cận. Thành phố cũng phối hợp với các hiệp hội chuyên ngành nghiên cứu rút gọn thủ tục, nhất là đối với những khu đất thuộc sở hữu nhà nước, nhằm đẩy nhanh tiến độ đưa dự án vào thực hiện.
Song hành với việc tăng nguồn cung nhà ở là kế hoạch mở rộng mạng lưới giao thông. TP.HCM đang thúc đẩy đầu tư các tuyến vành đai 2, 3, 4, cao tốc, quốc lộ và đường cửa ngõ; tăng kết nối với cảng biển, sân bay. Cầu Cát Lái cùng các tuyến cao tốc được kỳ vọng bổ sung năng lực liên kết giữa thành phố với các địa phương trong vùng. Mục tiêu đến năm 2030 là cơ bản hoàn thành mạng lưới hạ tầng giao thông khung.
Tuy nhiên, theo ông Lâm, mở rộng đường bộ khó giải quyết căn cơ tình trạng ùn tắc của một siêu đô thị. Đường sắt đô thị vì vậy giữ vai trò quan trọng trong đáp ứng nhu cầu đi lại và tổ chức lại không gian phát triển.
Trên cơ sở định hướng phát triển ít nhất 200 km metro đến năm 2030, TP.HCM đặt mục tiêu riêng khoảng 255 km. Xa hơn, thành phố đề xuất mạng lưới đường sắt đô thị gồm 28 tuyến, tổng chiều dài khoảng 1.500 km, hướng tới mục tiêu giao thông công cộng đáp ứng 55–60% nhu cầu đi lại vào năm 2050.
Mạng lưới này được gắn với mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD). Quanh các nhà ga sẽ hình thành những khu đô thị có đầy đủ chức năng, dịch vụ và tiện ích. Quy hoạch hướng đến khả năng người dân đi bộ khoảng 10 phút để tiếp cận nhà ga, qua đó đưa giao thông công cộng gần hơn với sinh hoạt hằng ngày.
Ở lĩnh vực logistics, TP.HCM đã xây dựng đề án phát triển cảng Cái Mép – Thị Vải gắn với cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, dự kiến triển khai các bước tiếp theo trong năm 2027.
Sản lượng hàng hóa thông qua cảng Cái Mép – Thị Vải hiện đạt khoảng 11 triệu TEU, với định hướng nâng lên khoảng 24 triệu TEU vào năm 2030. Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ đã có chủ trương đầu tư và nhà đầu tư tham gia. Việc phát triển hệ thống cảng được đặt cùng yêu cầu hoàn thiện các tuyến giao thông kết nối.
Khả năng chống chịu của đô thị cũng là vấn đề cần giải quyết khi triển khai những công trình quy mô lớn. TP.HCM đang đẩy nhanh các dự án kiểm soát triều, xây dựng hệ thống thoát nước, hướng đến xử lý 50 điểm ngập lớn hiện nay vào năm 2050.
Trước nguy cơ nước biến đổi khí hậu và sụt lún nền đất, Sở Xây dựng đang rà soát tiêu chuẩn thiết kế, dự báo ngập cho hệ thống metro và các công trình lớn. Thành phố đồng thời chú trọng phát triển hạ tầng số, nghiên cứu ứng dụng bản sao số trong quản lý đô thị.
L.T
