Giữ hồn quê trong từng hương vị
Ẩm thực bản địa luôn là kho tàng vô giá chứa đựng những giá trị văn hóa đặc sắc. Mỗi vùng đất có một cách nêm nếm riêng, một thói quen thưởng thức riêng và những câu chuyện gắn với đời sống, phong tục của cộng đồng cư dân địa phương.
Với những người làm nghề bếp, tạo nên món ăn ngon chưa bao giờ là đích đến cuối cùng. Điều họ theo đuổi chính là giữ được "cái hồn" của nguyên liệu, tôn trọng hương vị nguyên bản, đồng thời làm mới cách thể hiện để phù hợp hơn với nhịp sống và khẩu vị hiện đại.
Anh Nguyễn Hoàng Nghi - Chi hội Phó Chi hội Ẩm thực Bình Thuận chia sẻ: "Món ăn ngon không nằm ở kỹ thuật cầu kỳ, mà nằm ở cách mình hiểu nguyên liệu và tôn trọng hương vị gốc của nó. Ẩm thực bản địa luôn là kho tàng rất lớn. Mỗi vùng có một cách nêm, một cách ăn, một câu chuyện riêng. Điều người làm nghề như mình cố gắng là giữ cái hồn đó, nhưng trình bày và phát triển theo cách phù hợp hơn với thực khách hiện đại".
Theo anh Nghi, làm bếp là hành trình học hỏi không ngừng từ thực khách, đồng nghiệp và cả những bữa cơm dân dã nhất. Và càng đi nhiều, trải nghiệm nhiều, càng nhận ra rằng muốn món ăn có bản sắc thì phải bắt đầu từ gốc rễ văn hóa của vùng đất.
Thanh long Bình Thuận khoác "chiếc áo" mới
Mới đây, workshop do Chi hội Ẩm thực Bình Thuận tổ chức đã mang đến góc nhìn mới về việc phát huy giá trị nguyên liệu địa phương trong xu hướng ẩm thực đương đại.
Dưới bàn tay tài hoa của các đầu bếp chuyên nghiệp, những nguyên liệu quen thuộc đã được biến tấu thành các món Âu, Á đầy sáng tạo, giúp đặc sản quê hương bước ra khỏi giới hạn truyền thống để trở thành những "đại sứ" văn hóa độc đáo.
Trong đó, thanh long - loại trái cây vốn gắn bó với vùng đất Bình Thuận, nay thuộc không gian phát triển Lâm Đồng biển xanh - trở thành điểm nhấn đặc biệt. Khi bước vào thế giới ẩm thực hiện đại, thanh long không còn đơn thuần là món tráng miệng.
Hoa thanh long được sử dụng để tạo hình; nước sốt thanh long mang đến sắc màu tự nhiên cùng vị chua ngọt hài hòa; còn nhụy thanh long trở thành điểm nhấn tinh tế cả về thị giác lẫn hương vị.
"Khi các đặc sản vùng miền được kết hợp vào món Âu, thứ tạo ra không đơn thuần là một món ăn mới mà là một cách kể chuyện mới cho điểm đến. Một đĩa beefsteak dùng nước sốt thanh long thay cho các loại sốt truyền thống, salad kết hợp hoa thanh long hay những lớp nhụy thanh long được xử lý như một nguyên liệu đặc biệt... tất cả đang khoác lên đặc sản địa phương một 'chiếc áo' hoàn toàn khác", anh Nguyễn Hoàng Nghi cho biết.
Không chỉ trái thanh long, hoa thanh long sấy - nguyên liệu từng ít được chú ý - nay cũng trở thành "nàng thơ" của nhiều đầu bếp. Với vị thanh mát, độ giòn ngọt tự nhiên và giá trị dinh dưỡng cao, loại nông sản này đang mở ra những sáng tạo mới cho hành trình khám phá ẩm thực địa phương.
Từ nông sản quê nhà đến sản phẩm du lịch đặc sắc
Theo ông Huỳnh Cảnh, Chủ tịch Hiệp hội Thanh long Bình Thuận, chỉ dẫn địa lý là sự khẳng định của cộng đồng quốc tế đối với chất lượng đặc thù của thanh long Bình Thuận. Sản phẩm đã được bảo hộ tại Liên minh châu Âu theo Hiệp định EVFTA và là nông sản đầu tiên của Việt Nam được Nhật Bản cấp bằng bảo hộ chỉ dẫn địa lý.
Đây không chỉ là "tấm hộ chiếu" giúp thanh long vươn ra thị trường quốc tế mà còn là niềm tự hào về bản sắc của vùng đất nắng gió miền Trung.
Từ những búp hoa thanh long từng bị bỏ đi sau mùa vụ, nhiều doanh nghiệp và hợp tác xã đã nghiên cứu chế biến thành các sản phẩm có giá trị gia tăng. Một doanh nghiệp tại xã Tân Thành đã phát triển thành công sản phẩm búp hoa thanh long sấy đạt chứng nhận OCOP 3 sao, đồng thời được cấp giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu.
Nguyên liệu này được sử dụng để chế biến nhiều món ăn độc đáo như súp hoa thanh long, lẩu hoa thanh long hầm gà hay các món chay mang tên gọi mỹ miều "Hoa Bá Vương".
Trước đó, tại hội thi "Món ngon Bình Thuận", Hợp tác xã Thanh long sạch Hòa Lệ cũng gây ấn tượng với các món búp hoa thanh long chiên giòn, nấu súp và làm gỏi.
Chị Nguyễn Hoàng Thư Hương, Giám đốc HTX Thanh long sạch Hòa Lệ cho biết, những búp hoa thanh long được thu hoạch và sấy theo quy trình khép kín, không sử dụng chất bảo quản hay phụ gia hóa học nên vẫn giữ được màu sắc tự nhiên và giá trị dinh dưỡng.
"Dưới sự sáng tạo của các đầu bếp, hoa thanh long sấy đã trở thành nguyên liệu độc đáo để chế biến nhiều món ăn hấp dẫn, vừa đẹp mắt vừa giàu dinh dưỡng", chị Hương chia sẻ.
Thực tế cho thấy, sự đổi mới trong chế biến và trải nghiệm ẩm thực đang góp phần nâng cao sức hút của các điểm đến. Nhiều du khách sau khi thưởng thức các món ăn đặc trưng đã chia sẻ hình ảnh trên mạng xã hội, góp phần quảng bá hình ảnh du lịch Lâm Đồng đến bạn bè trong và ngoài nước.
Trong xu hướng phát triển du lịch trải nghiệm, ẩm thực ngày càng khẳng định vai trò là một sản phẩm du lịch giàu tiềm năng. Việc sáng tạo trên nền tảng gìn giữ giá trị truyền thống không chỉ nâng tầm đặc sản địa phương mà còn lan tỏa câu chuyện về con người, văn hóa và vùng đất.
Mỗi món ăn vì thế không chỉ là sự kết hợp của nguyên liệu và kỹ thuật chế biến. Đó còn là một lát cắt văn hóa, nơi thực khách có thể cảm nhận được dấu ấn của vùng đất qua từng hương vị. Khi nhớ về một món ăn, du khách cũng sẽ nhớ đến nơi đã tạo nên những nguyên liệu ấy và những con người đã gửi gắm vào đó niềm tự hào về quê hương mình.
Hoàng Phương
