Về mặt công năng nguyên bản, một chiếc lốp địa hình kích thước chuẩn full-size chiếm diện tích rất lớn. Nếu đặt bên trong khoang cabin, nó sẽ cướp đi không gian chở hành lý, các thiết bị dã ngoại hoặc diện tích bố trí hàng ghế sau. Việc đưa bánh xe ra treo ngoài cửa hậu giúp bảo toàn tối đa dung tích sử dụng bên trong xe mà vẫn bảo đảm người lái có sẵn một bánh dự phòng cùng kích cỡ để thay thế, tiếp tục hành trình qua những cung đường khắc nghiệt thay vì phải dùng loại lốp tạm thời kích thước nhỏ vốn chỉ dành cho việc chạy tạm đến xưởng dịch vụ.
Bên cạnh đó, vị trí treo sau đuôi xe mang lại khả năng tiếp cận nhanh chóng hơn so với việc giấu bánh dưới gầm xe, đặc biệt hữu ích khi gặp sự cố thủng lốp ngay giữa vũng bùn lầy hoặc bãi cát sụt lún. Việc không treo lốp dưới gầm còn giúp bảo vệ tối đa khoảng sáng gầm xe và duy trì góc thoát sau lớn, ngăn chặn nguy cơ bánh dự phòng bị cạ quẹt, móp méo hay mắc kẹt vào các gờ đá mấp mô khi vượt dốc cao. Nhờ nguồn gốc từ những chiếc xe Jeep quân sự thời chiến, lốp treo lộ thiên dần trở thành ADN nhận diện thương hiệu, mang lại cảm xúc phiêu lưu dã ngoại cho người cầm lái.
Mặc dù sở hữu nhiều lợi thế off-road, kiểu bố trí này ngày càng bộc lộ nhiều điểm bất tiện đối với các dòng xe có xu hướng chuyển dần sang phục vụ nhu cầu di chuyển đô thị hằng ngày. Chiếc bánh full-size khiến cánh cửa hậu trở nên rất nặng nề, buộc các hãng phải gia cố bản lề và các khớp nối chịu lực phức tạp hơn, đồng thời khiến thao tác đóng mở bằng tay trở nên khó khăn. Bánh xe nhô ra phía sau cũng làm gia tăng chiều dài tổng thể của phương tiện, gây trở ngại khi xoay xở trong bãi đỗ chật hẹp, che khuất một phần tầm nhìn qua gương chiếu hậu bên trong và đòi hỏi khoảng trống đuôi xe rộng hơn khi mở dạng cửa bản lề ngang.
Những bất cập thực tế này lý giải vì sao nhiều nhà sản xuất bắt đầu từ bỏ kiểu dáng truyền thống. Điển hình như Mitsubishi gần đây đã quyết định loại bỏ bánh dự phòng treo ngoài trên dòng xe Pajero thế hệ mới nhằm tối ưu hóa trọng lượng, gia tăng tính tiện dụng cho cốp sau và phù hợp hơn với tệp khách hàng mua xe sử dụng thường nhật.
Dù vậy, xu hướng chuyển đổi này không đồng nghĩa kiểu thiết kế lốp treo sau sẽ biến mất hoàn toàn. Những biểu tượng địa hình thuần chất như Wrangler hay G-Class vẫn sẽ tiếp tục duy trì kết cấu này như một giá trị di sản, trong khi các dòng SUV chú trọng sự êm ái, tiện nghi và sử dụng cửa cốp đóng mở điện sẽ dần chuyển bánh dự phòng sang các vị trí khác kín đáo hơn.
Tâm An
