Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng vừa ký Công điện số 70/CĐ-TTg ngày 15/10/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường các biện pháp quản lý, điều hành giá trong những tháng cuối năm, góp phần kiểm soát lạm phát theo mục tiêu đề ra.
Theo Công điện, bình quân 9 tháng năm 2026, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) cả nước tăng 4,52% so với cùng kỳ năm trước. Mức tăng này cao hơn đáng kể so với mức 3,27% của cùng kỳ năm 2025, cho thấy áp lực đối với mặt bằng giá vẫn hiện hữu trong bối cảnh chi phí đầu vào và giá năng lượng biến động.
Riêng tháng 9/2026, CPI tăng 0,62% so với tháng trước, tăng 4,2% so với tháng 12/2025 và tăng 5,08% so với cùng kỳ năm trước. Lạm phát cơ bản bình quân 9 tháng tăng 4,26%.
Theo bà Nguyễn Thu Oanh, Trưởng ban Thống kê dịch vụ và giá, Cục Thống kê, áp lực tăng giá trong 9 tháng tập trung chủ yếu ở ba nhóm hàng hóa, dịch vụ.
Trong đó, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,72%, tác động làm CPI chung tăng 1,69 điểm phần trăm. Nhóm nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 6,68%, làm CPI tăng 1,52 điểm phần trăm. Nhóm giao thông tăng 6,06%, đóng góp 0,6 điểm phần trăm vào mức tăng CPI chung, trong đó riêng giá nhiên liệu tăng 10,89%, tác động làm CPI tăng 0,52 điểm phần trăm.
Đáng chú ý, trong tháng 9, nhóm giao thông tăng 3,97%, khiến CPI chung tăng khoảng 0,4 điểm phần trăm; riêng giá xăng tăng 9,39%. Diễn biến này phản ánh mức độ tác động nhanh của biến động giá nhiên liệu đến chi phí đi lại, vận chuyển và giá thành hàng hóa, dịch vụ.
Bên cạnh yếu tố giá năng lượng, kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều bất định. Xung đột kéo dài tại Trung Đông, nguy cơ gián đoạn nguồn cung, chi phí vận tải và logistics quốc tế tạo sức ép lên giá hàng hóa nhập khẩu. Với nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam, những biến động này có thể truyền dẫn vào chi phí sản xuất trong nước, nhất là tại các ngành còn phụ thuộc đáng kể vào nguyên vật liệu, nhiên liệu và máy móc nhập khẩu.
Một yếu tố khác cần tính đến là quy luật tăng nhu cầu tiêu dùng và sản xuất vào những tháng cuối năm. Hoạt động mua sắm phục vụ lễ, Tết, nhu cầu nguyên liệu của doanh nghiệp và các dịch vụ liên quan có thể tạo thêm áp lực lên giá một số nhóm hàng hóa, dịch vụ.
Theo Cục Thống kê, nguồn cung hàng hóa trong nước nhìn chung vẫn được bảo đảm, công tác điều hành giá các mặt hàng thiết yếu, đặc biệt là xăng dầu và năng lượng, cùng sự phối hợp giữa chính sách tài khóa, tiền tệ và các giải pháp ổn định thị trường tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế tác động bất lợi từ bên ngoài.
Tuy nhiên, dư địa kiểm soát lạm phát trong những tháng còn lại của năm đòi hỏi sự chủ động cao hơn trong dự báo, điều hành và tổ chức nguồn cung, nhất là đối với các mặt hàng có trọng số lớn trong rổ CPI hoặc có khả năng tác động dây chuyền đến chi phí sản xuất, kinh doanh.
Công điện số 70/CĐ-TTg đặt mục tiêu kiểm soát CPI bình quân năm 2026 tăng khoảng 4,5%, đồng thời yêu cầu các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý giá, bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu và xử lý nghiêm những hành vi lợi dụng biến động thị trường để tăng giá bất hợp lý.
Một nội dung đáng chú ý là yêu cầu tăng cường trách nhiệm quản lý giá tại địa phương. Theo số liệu được nêu trong Công điện, có 14 tỉnh, thành phố có CPI bình quân 9 tháng tăng cao hơn mức bình quân chung cả nước, gồm Sơn La, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Gia Lai, Huế, Tây Ninh, Khánh Hòa, Cà Mau, Đà Nẵng, Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Vĩnh Long, Đồng Tháp và Đắk Lắk.
Đối với các địa phương này, Thủ tướng yêu cầu khẩn trương rà soát, đánh giá diễn biến CPI, phân tích nguyên nhân tăng giá theo từng nhóm hàng hóa, dịch vụ, làm rõ tác động từ nguồn cung, nhu cầu tiêu dùng, chi phí đầu vào, lưu thông, phân phối và việc điều chỉnh giá hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá. Trên cơ sở đó, các địa phương phải xác định nhóm hàng đóng góp chủ yếu vào mức tăng CPI, xây dựng phương án quản lý giá phù hợp và phân công rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị.
Các địa phương có CPI tăng thấp hơn mức bình quân chung cũng không được chủ quan, mà phải tiếp tục theo dõi sát cung cầu, chủ động phương án điều hành giá, đặc biệt đối với hàng hóa thiết yếu và những nhóm hàng có nguy cơ tăng giá theo mùa vụ.
Ở cấp bộ, ngành, Bộ Tài chính được giao chủ trì theo dõi, phân tích, dự báo diễn biến CPI và các yếu tố tác động đến mặt bằng giá để tham mưu giải pháp điều hành. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp với chính sách tài khóa và các chính sách kinh tế vĩ mô khác; theo dõi sát tỷ giá, thị trường ngoại hối, bảo đảm nhu cầu ngoại tệ hợp pháp và hạn chế tác động của lạm phát nhập khẩu.
Bộ Công Thương có trách nhiệm theo dõi cung cầu, giá cả các mặt hàng năng lượng, xăng dầu, điện và hàng hóa thiết yếu thuộc lĩnh vực quản lý; chủ động phương án bảo đảm nguồn cung, điều tiết lưu thông, phân phối giữa các vùng, địa phương. Các bộ quản lý lĩnh vực nông nghiệp, xây dựng, y tế, giáo dục cũng được yêu cầu theo dõi sát nguồn cung và giá cả những mặt hàng thuộc phạm vi quản lý, kịp thời có giải pháp hạn chế tình trạng thiếu hụt hoặc tăng giá bất hợp lý.
Đặc biệt, việc điều chỉnh giá hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá phải được cân nhắc kỹ về sự cần thiết, thời điểm và mức độ, trên cơ sở đánh giá đầy đủ tác động đến CPI, đời sống người dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh. Công điện yêu cầu hạn chế việc điều chỉnh nhiều loại giá cùng thời điểm hoặc tập trung vào những tháng cuối năm nếu có thể chủ động bố trí thời điểm phù hợp hơn.
Cùng với điều hành giá, công tác kiểm tra thị trường cần được tăng cường. Các cơ quan chức năng phải giám sát việc kê khai, niêm yết giá, bán hàng hóa và cung cấp dịch vụ theo giá niêm yết; tập trung vào những lĩnh vực có nguy cơ biến động bất thường như vận tải, lưu trú, du lịch, vật liệu xây dựng, lương thực, thực phẩm, thuốc và vật tư y tế. Những hành vi đầu cơ, găm hàng, thao túng giá hoặc lợi dụng biến động thị trường để tăng giá bất hợp lý phải được phát hiện, xử lý kịp thời.
Về triển vọng lạm phát, TS. Nguyễn Bích Lâm, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê, cho rằng nếu những tháng cuối năm không xuất hiện cú sốc lớn từ bên ngoài, CPI bình quân cả năm 2026 có khả năng tăng khoảng 4,5-4,7%. Theo ông, mức dự báo này cho thấy cần có sự thận trọng trong điều hành, bởi nếu CPI tăng 4,7%, mức tăng sẽ cao hơn mục tiêu khoảng 0,2 điểm phần trăm.
Chuyên gia Nguyễn Bích Lâm nhấn mạnh, điều đáng ghi nhận là lạm phát được kiểm soát trong khi nền kinh tế vẫn theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao. Kết quả này không dễ đạt được khi sức ép từ bên ngoài và bên trong cùng gia tăng.
Theo chuyên gia, việc sử dụng chính sách thuế để giảm áp lực từ xăng dầu, chỉ đạo không tăng giá điện trong năm 2026, bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu và phối hợp chính sách tài khóa - tiền tệ đã góp phần quan trọng vào kết quả kiểm soát lạm phát.
Tuy nhiên, ông Lâm cho rằng, không nên chỉ nhìn nhận thành công của công tác kiềm chế lạm phát qua việc giữ CPI ở mức 4,5-4,7%, yêu cầu quan trọng hơn là tạo nền tảng để nền kinh tế tăng trưởng cao mà không kéo theo áp lực giá cả tương ứng.
Muốn đạt được mục tiêu đó, năng lực cung ứng cần được mở rộng đồng bộ, từ năng lượng, nguyên vật liệu, logistics, hạ tầng đến công nghệ, năng suất lao động và hiệu quả đầu tư. Khi nguồn lực được phân bổ đúng hướng, đầu tư tạo ra năng lực sản xuất mới và năng suất tăng nhanh hơn chi phí, tăng trưởng cao sẽ có cơ sở vững chắc hơn, đồng thời giảm sức ép lên mặt bằng giá.
Trong những tháng cuối năm, Cục trưởng Cục Thống kê Nguyễn Thị Hương cũng cho rằng các bộ, ngành cần tiếp tục theo dõi sát diễn biến giá xăng dầu, năng lượng, lương thực, thực phẩm, vật liệu xây dựng, dịch vụ giáo dục và y tế; chủ động bảo đảm nguồn cung, điều hành giá phù hợp để hạn chế tác động lan tỏa đến mặt bằng giá chung.
Kiểm soát lạm phát trong quý IV/2026 vì vậy không chỉ là nhiệm vụ điều hành giá trong ngắn hạn, đây còn là yêu cầu phối hợp chính sách, bảo đảm lưu thông hàng hóa và nâng cao năng lực sản xuất trong nước. Việc giữ ổn định mặt bằng giá, bảo vệ sức mua của người dân và hạn chế chi phí đầu vào tăng đột biến sẽ góp phần duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh và thực hiện mục tiêu tăng trưởng của cả năm.
Thiên Trường
