Việc công bố các thủ tục hành chính mới nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, tạo hành lang rõ ràng cho việc hình thành và vận hành các Sở Giao dịch hàng hóa theo mô hình hiện đại, tiệm cận thông lệ quốc tế. Đây được xem là bước đi quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy xây dựng các trung tâm tài chính mang tính khu vực và quốc tế, với trọng tâm là TP. HCM và TP. Đà Nẵng.
Theo Quyết định số 3697, có 4 thủ tục hành chính mới được ban hành, áp dụng ở cấp tỉnh và do Cơ quan điều hành tại các thành phố trong Trung tâm tài chính quốc tế thực hiện. Cụ thể gồm: cấp Giấy phép thành lập Sở Giao dịch hàng hóa trong Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam; sửa đổi, bổ sung Giấy phép thành lập Sở Giao dịch hàng hóa; cấp lại Giấy phép thành lập Sở Giao dịch hàng hóa; và chấp thuận tổ chức đủ điều kiện là Trung tâm thanh toán bù trừ.
Đối tượng thực hiện các thủ tục này là thành viên của Trung tâm tài chính quốc tế hoặc công ty do thành viên của Trung tâm tài chính quốc tế sở hữu hoặc kiểm soát, trong đó tỷ lệ vốn góp của công ty thành viên Trung tâm tài chính quốc tế chiếm tối thiểu 49% vốn điều lệ. Trường hợp là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, tổng tỷ lệ vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài không được vượt quá 49%.
Quyết định cũng quy định rõ các điều kiện về năng lực tài chính và tổ chức hoạt động. Theo đó, Sở Giao dịch hàng hóa phải có vốn điều lệ từ 1.500 tỷ đồng trở lên; có mô hình tổ chức, chức năng, nhiệm vụ rõ ràng; dự thảo Điều lệ hoạt động phù hợp với quy định của Chính phủ về mua bán hàng hóa qua Sở Giao dịch hàng hóa và Nghị định số 330/2025/NĐ-CP.
Đáng chú ý, yêu cầu về hệ thống công nghệ thông tin được đặt ra ở mức cao, nhằm bảo đảm an toàn, minh bạch và hiệu quả vận hành. Hệ thống phải bao gồm nền tảng giao dịch điện tử hoạt động thông suốt, có khả năng xử lý và lưu trữ dữ liệu giao dịch theo thời gian thực; hệ thống quản lý ký quỹ và thanh toán bù trừ kiểm soát chính xác các nghĩa vụ tài chính và rủi ro giao dịch; hệ thống giám sát giao dịch có khả năng theo dõi, phát hiện và cảnh báo vi phạm; đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn về an toàn thông tin, an ninh mạng, dự phòng và khôi phục hệ thống khi xảy ra sự cố. Các hệ thống này phải có khả năng kết nối đồng bộ với thành viên và cơ quan quản lý nhà nước, bảo đảm cung cấp dữ liệu đầy đủ, chính xác và minh bạch.
Về thời hạn giải quyết, thủ tục cấp Giấy phép thành lập Sở Giao dịch hàng hóa được thực hiện trong vòng 30 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Trường hợp từ chối, cơ quan có thẩm quyền phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do. Đối với thủ tục sửa đổi, bổ sung Giấy phép thành lập, thời hạn giải quyết là 15 ngày làm việc, tạo điều kiện cho doanh nghiệp kịp thời điều chỉnh hoạt động khi có thay đổi về tổ chức, phạm vi hoặc điều kiện kinh doanh.
Thủ tục cấp lại Giấy phép thành lập được áp dụng trong các trường hợp giấy phép bị mất, rách, hư hỏng hoặc có sai sót, nhầm lẫn, với thời gian xử lý rút ngắn còn 7 ngày làm việc.
Một điểm mới đáng chú ý trong Quyết định số 3697 là việc bổ sung thủ tục chấp thuận tổ chức đủ điều kiện là Trung tâm thanh toán bù trừ. Theo quy định, chỉ công ty con của Sở Giao dịch hàng hóa, có vốn điều lệ tối thiểu 500 tỷ đồng và hệ thống công nghệ thông tin tương thích, mới được xem xét chấp thuận. Thời hạn thẩm định và quyết định chấp thuận là 30 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ; trường hợp không chấp thuận, cơ quan điều hành phải có văn bản trả lời, nêu rõ lý do.
Việc ban hành và công bố các thủ tục hành chính mới trong lĩnh vực Sở Giao dịch hàng hóa được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, chuẩn hóa hoạt động giao dịch hàng hóa, qua đó tạo nền tảng quan trọng cho sự phát triển của thị trường hàng hóa hiện đại và hệ sinh thái tài chính tại các trung tâm tài chính quốc tế của Việt Nam.
Hậu Thạch (t/h)
