Dự thảo tập trung vào việc tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong thực tiễn, nâng cao tính linh hoạt trong tổ chức đấu thầu, rút ngắn thời gian thực hiện dự án nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu công khai, minh bạch và hiệu quả sử dụng vốn.
Mở rộng phạm vi chỉ định thầu, nâng hạn mức mua sắm
Một trong những nội dung đáng chú ý trong dự thảo là đề xuất mở rộng các trường hợp được áp dụng hình thức chỉ định thầu.
Theo đó, Bộ Tài chính đề xuất bổ sung các gói thầu thực hiện theo chỉ đạo tại các nghị quyết, kết luận, văn bản chỉ đạo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, lãnh đạo chủ chốt của Đảng và Nhà nước, cũng như các quyết định của cơ quan có thẩm quyền tại địa phương.
Bên cạnh đó, các gói thầu thuộc dự án đầu tư công cần triển khai nhanh để bảo đảm tiến độ, chất lượng và hiệu quả dự án cũng được đề xuất bổ sung vào nhóm được xem xét áp dụng chỉ định thầu.
Đối với lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, dự thảo điều chỉnh quy định theo hướng mở rộng phạm vi các gói thầu liên quan đến xây dựng, mở rộng, nâng cấp cơ sở dữ liệu. Phạm vi này không chỉ bao gồm gói thầu xây lắp mà còn mở rộng sang các gói thầu hàng hóa, tư vấn và hỗn hợp nhằm phù hợp với đặc thù của lĩnh vực công nghệ.
Bộ Tài chính cũng đề xuất nâng hạn mức áp dụng chỉ định thầu. Cụ thể, đối với gói thầu thuộc dự toán mua sắm không hình thành dự án, hạn mức được đề xuất tăng từ 500 triệu đồng lên 1 tỷ đồng. Đối với các gói thầu thuộc dự án, mức giá trị được nâng từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng.
Ngoài ra, dự thảo bổ sung yêu cầu nhà thầu cung cấp thông tin về giá nhập khẩu dự kiến đối với hàng hóa nhập khẩu, đồng thời cam kết cung cấp tài liệu chứng minh khi hàng hóa được nhập khẩu vào Việt Nam. Quy định này nhằm tăng tính minh bạch trong xác định giá và kiểm soát hiệu quả thực hiện hợp đồng.
Đối với hoạt động mua sắm thường xuyên, Bộ Tài chính đề xuất nâng mức giá trị mà cơ quan, đơn vị được tự quyết định mua sắm từ không quá 50 triệu đồng lên không quá 100 triệu đồng. Việc điều chỉnh nhằm giảm thủ tục hành chính, tiết kiệm thời gian đối với các nhu cầu mua sắm có giá trị nhỏ.
Hoàn thiện quản lý đấu thầu, tăng tính minh bạch trong thực hiện hợp đồng
Bên cạnh việc điều chỉnh về chỉ định thầu, dự thảo cũng đưa ra nhiều quy định nhằm đơn giản hóa quy trình lựa chọn nhà thầu và nâng cao hiệu quả quản lý.
Theo đề xuất, hồ sơ yêu cầu, dự thảo hợp đồng, nội dung làm rõ, sửa đổi hồ sơ yêu cầu, hồ sơ đề xuất và biên bản mở thầu sẽ được thực hiện, công khai trên Hệ thống đấu thầu qua mạng. Điều này nhằm tăng khả năng giám sát và hạn chế các bất cập trong quá trình lựa chọn nhà thầu.
Đối với tổ chuyên gia và tổ thẩm định, dự thảo đề xuất không bắt buộc thành viên phải có chứng chỉ nghiệp vụ chuyên môn về đấu thầu và kinh nghiệm công tác 3 năm đối với các gói thầu có giá trị không quá 5 tỷ đồng.
Ngoài ra, trường hợp cần ý kiến của chuyên gia chuyên ngành trong quá trình lập, đánh giá, thẩm định hồ sơ hoặc kết quả lựa chọn nhà thầu, các chuyên gia này không bắt buộc phải có chứng chỉ nghiệp vụ đấu thầu. Quy định này được đề xuất áp dụng cho tất cả các gói thầu thay vì chỉ giới hạn trong lĩnh vực khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Về hình thức chào giá trực tuyến rút gọn, Bộ Tài chính đề xuất nâng hạn mức áp dụng lên 3 tỷ đồng đối với dự toán mua sắm và 7 tỷ đồng đối với dự án, qua đó mở rộng khả năng áp dụng phương thức lựa chọn nhà thầu điện tử.
Trong quản lý nhà thầu phụ, dự thảo bổ sung quy định yêu cầu chủ đầu tư cập nhật thông tin về danh sách, phạm vi công việc và tỷ lệ sử dụng nhà thầu phụ trong quá trình thực hiện hợp đồng.
Theo hướng mới, chủ đầu tư không phải đánh giá năng lực, kinh nghiệm của nhà thầu phụ thông thường mà trách nhiệm này thuộc về nhà thầu chính. Nhà thầu chính vẫn phải chịu trách nhiệm toàn diện về tiến độ, chất lượng và các nghĩa vụ liên quan đối với phần công việc do nhà thầu phụ thực hiện.
Dự thảo cũng làm rõ các trường hợp không được xem là sử dụng nhà thầu phụ, như việc mua nguyên liệu, vật liệu, nhiên liệu, thiết bị, cấu kiện bán thành phẩm hoặc thuê thiết bị, nhân sự từ nhà cung cấp để phục vụ thực hiện gói thầu.
Đối với hoạt động đặt hàng sản phẩm, dịch vụ công, Bộ Tài chính đề xuất cho phép xác định giá đặt hàng dựa trên giá thực hiện năm gần nhất hoặc giá tại thời điểm lập dự toán. Sau khi cơ quan có thẩm quyền ban hành đơn giá chính thức, các đơn vị sẽ điều chỉnh hợp đồng làm căn cứ thanh toán.
Ngoài ra, dự thảo bổ sung trách nhiệm của UBND cấp tỉnh trong việc ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật, tiêu chí, tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm, dịch vụ công; đồng thời xây dựng cơ chế giám sát, đánh giá và kiểm định chất lượng.
Với những điều chỉnh trên, Bộ Tài chính kỳ vọng các quy định mới sẽ góp phần tháo gỡ vướng mắc trong thực hiện đấu thầu, tạo thuận lợi cho các cơ quan, doanh nghiệp khi triển khai dự án, đồng thời bảo đảm nguyên tắc cạnh tranh, minh bạch và hiệu quả trong quản lý nguồn vốn nhà nước.
Minh Thành (t/h)
