Từ lan rừng quý hiếm đến cây trồng hàng hóa giá trị cao
Trước đây, địa lan Trần Mộng Xuân chủ yếu sinh trưởng tự nhiên trong các cánh rừng già ở độ cao từ 1.500 – 1.800m, phân bố nhiều tại các xã vùng cao của Lào Cai như Tả Phìn, Tả Van, Ngũ Chỉ Sơn. Với dáng hoa thanh thoát, cần hoa dài, bông to, màu sắc trang nhã, hương thơm nhẹ và đặc biệt nở đúng dịp Tết Nguyên đán, Trần Mộng Xuân được giới chơi lan đánh giá là một trong những dòng địa lan đẹp, bền và có giá trị cao của vùng núi phía Bắc.
Nhận thấy giá trị của “món quà từ rừng”, nhiều hộ dân đã mạnh dạn đưa địa lan Trần Mộng Xuân về trồng, thuần dưỡng và nhân giống tại vườn nhà. Từ vài chậu lan trồng thử nghiệm ban đầu, đến nay, nhiều gia đình đã sở hữu hàng trăm chậu địa lan, hình thành các vườn lan quy mô, cho thu nhập ổn định hằng năm.
Thực tế cho thấy, mỗi chậu địa lan Trần Mộng Xuân sau 2 – 3 năm chăm sóc có thể bán với giá từ 1,5 – 4 triệu đồng; những chậu lan đẹp, nhiều cần, dáng chuẩn, hoa nở đồng đều có giá lên tới hàng chục triệu đồng, đặc biệt vào dịp Tết Nguyên đán.
Dễ trồng, phù hợp điều kiện bản địa
Theo kinh nghiệm của các hộ trồng lan lâu năm tại Sa Pa, địa lan Trần Mộng Xuân là loại cây tương đối dễ trồng, dễ chăm sóc, phù hợp với điều kiện tự nhiên sẵn có của địa phương. Người dân chủ yếu tận dụng phân chuồng hoai mục, mùn rừng, trấu ủ làm giá thể trồng lan; mỗi năm chỉ cần bón phân 2 – 3 lần, chi phí đầu tư thấp hơn nhiều so với nhiều loại cây trồng khác.
Tuy nhiên, để lan sinh trưởng tốt và cho hoa đẹp, người trồng cần nắm vững đặc tính của cây, thường xuyên giữ ẩm, tỉa lá già, sang chậu đúng thời điểm và đặc biệt là điều chỉnh ánh sáng, nhiệt độ hợp lý để hoa nở đúng dịp Tết. Chính sự chăm sóc tỉ mỉ, dựa nhiều vào kinh nghiệm thực tiễn đã tạo nên chất lượng và uy tín cho thương hiệu địa lan Trần Mộng Xuân Lào Cai trên thị trường.
Góp phần thay đổi tư duy sản xuất, nâng cao thu nhập
Từ chỗ trồng lan để chơi cảnh, đến nay nhiều hộ dân ở Sa Pa và các xã vùng cao đã coi địa lan Trần Mộng Xuân là cây trồng chủ lực, mang lại thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm. Việc trồng lan theo hình thức gối vụ giúp năm nào cũng có sản phẩm xuất bán, giảm rủi ro và tạo nguồn thu ổn định, bền vững.
Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, mô hình trồng địa lan còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân vùng cao, từng bước chuyển từ canh tác manh mún, phụ thuộc vào cây lương thực truyền thống sang phát triển các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao, phù hợp với lợi thế bản địa.
Đáng chú ý, việc đưa địa lan Trần Mộng Xuân vào trồng đại trà đã góp phần hạn chế tình trạng khai thác lan rừng tự nhiên, qua đó bảo vệ nguồn gen quý và giữ gìn hệ sinh thái rừng. Đồng thời, tại một số địa phương, địa lan còn được gắn với phát triển du lịch cộng đồng, trở thành sản phẩm đặc trưng thu hút du khách tham quan, trải nghiệm và mua sắm.
Những vườn địa lan khoe sắc mỗi dịp xuân về không chỉ tạo điểm nhấn cảnh quan mà còn góp phần quảng bá hình ảnh vùng đất, con người Lào Cai, mở ra hướng đi mới trong phát triển kinh tế nông nghiệp gắn với du lịch bền vững.
Thực tiễn cho thấy, địa lan Trần Mộng Xuân không chỉ là loài hoa mang giá trị văn hóa, thẩm mỹ mà còn đang trở thành cây trồng giảm nghèo hiệu quả tại nhiều xã vùng cao của Lào Cai. Với định hướng đúng đắn, sự hỗ trợ về kỹ thuật, liên kết tiêu thụ và xây dựng thương hiệu, địa lan Trần Mộng Xuân hoàn toàn có thể trở thành sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và thúc đẩy phát triển nông thôn bền vững trên địa bàn tỉnh.
PV
