Hiện nay, Bộ Tài chính đang xây dựng và lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển kinh tế Nhà nước, đồng thời hoàn thiện Chương trình hành động của Chính phủ nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 79-NQ/TW về phát triển kinh tế Nhà nước.
Theo đánh giá của nhiều chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp, Nghị quyết 79 đánh dấu sự thay đổi căn bản trong cách tiếp cận đối với doanh nghiệp Nhà nước (DNNN). Nếu trước đây khu vực này được xác định giữ vai trò chủ đạo trên diện rộng, thì nay được định vị tập trung vào những ngành, lĩnh vực then chốt, có tính chiến lược và nền tảng – nơi Nhà nước giữ vai trò tiên phong, dẫn dắt.
Sự điều chỉnh này đòi hỏi thay đổi đồng bộ về tư duy quản lý, cơ chế đầu tư và tầm nhìn chiến lược của cả cơ quan quản lý lẫn doanh nghiệp. DNNN phải vận hành theo cơ chế thị trường, bảo đảm cạnh tranh lành mạnh nhưng vẫn gắn với mục tiêu phát triển quốc gia dài hạn.
GS.TS Hoàng Văn Cường, thành viên Ủy ban Tài chính – Ngân sách của Quốc hội cho rằng, khu vực Nhà nước cần thực hiện hạch toán đầy đủ theo nguyên tắc thị trường và dựa vào thị trường. Khi dựa vào thị trường thì phải chấp nhận cạnh tranh.
Nếu không xử lý tốt mối quan hệ giữa hai khu vực theo tinh thần của Nghị quyết 68 và Nghị quyết 79, nguy cơ cạnh tranh tiêu cực giữa doanh nghiệp Nhà nước và doanh nghiệp tư nhân sẽ xuất hiện. Sự cạnh tranh này có thể tạo động lực cùng phát triển, nhưng cũng có thể gây tổn hại lẫn nhau nếu thiếu cơ chế phân định rõ ràng. Một khu vực Nhà nước không đủ năng lực cạnh tranh sẽ khó có thể giữ vai trò dẫn dắt.
Ở góc độ thực tiễn, ông Lê Thanh Tuấn – Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) cho biết, đơn vị đang nghiên cứu kinh nghiệm từ nhiều quỹ đầu tư quốc gia như Temasek Holdings, cũng như các mô hình tại Singapore, Trung Quốc, Malaysia và Indonesia.
Định hướng của SCIC là vận hành theo nguyên tắc thị trường, đầu tư chiến lược trong và ngoài nước nhằm gia tăng giá trị tài sản quốc gia. Nếu được xác lập đúng vai trò là nhà đầu tư quốc gia, tiêu chí đánh giá hiệu quả cũng cần thay đổi: không chỉ dựa vào doanh thu hay lợi nhuận hằng năm, mà phải tính đến mức gia tăng giá trị tài sản ròng – tương tự thông lệ của các quỹ đầu tư quốc gia trên thế giới.
Kinh tế Nhà nước và kinh tế tư nhân không phải là cuộc chơi “ai thắng – ai thua”. Trên nền tảng hợp tác, phân công hợp lý và cạnh tranh lành mạnh, hai khu vực hoàn toàn có thể cùng phát triển, cùng gia tăng giá trị, hướng tới mục tiêu cuối cùng: thịnh vượng của đất nước và của người dân Việt Nam.
Hoàng Phương (t/h)
