Theo dõi toàn bộ chu kỳ cơ cấu
Theo Quy chế giám sát tăng cường đối với giao dịch chứng khoán trong các kỳ cơ cấu chỉ số FTSE Russell, phạm vi giám sát được áp dụng đối với các cổ phiếu niêm yết trên HoSE trong thời kỳ cơ cấu danh mục các chỉ số do FTSE Russell xây dựng và quản lý.
Điểm đáng chú ý là hoạt động giám sát không chỉ tập trung vào phiên giao dịch cuối cùng trước khi danh mục mới có hiệu lực. Cơ chế mới được triển khai xuyên suốt ba giai đoạn, từ trước thời điểm công bố thông tin, trong thời gian thị trường tiếp nhận thông tin đến giai đoạn sau khi chỉ số chính thức thay đổi danh mục.
Cách tiếp cận này giúp cơ quan quản lý có thể theo dõi diễn biến giao dịch trong cả quá trình thông tin về danh mục chỉ số được hình thành và công bố. Đây cũng là khoảng thời gian dòng tiền có thể xuất hiện những biến động đáng kể khi nhà đầu tư chủ động điều chỉnh danh mục theo dự báo hoặc thông tin chính thức từ FTSE Russell.
Từ thời điểm chốt dữ liệu đến trước khi FTSE Russell công bố thông tin, các cổ phiếu có khả năng được thêm vào hoặc loại khỏi chỉ số thuộc diện được tăng cường theo dõi. Sau khi kết quả cơ cấu chính thức được công bố, phạm vi giám sát tập trung vào những cổ phiếu thực tế được thêm vào hoặc loại khỏi danh mục.
Việc phân định rõ các giai đoạn giúp hoạt động giám sát phù hợp hơn với đặc điểm từng thời điểm, đồng thời tạo cơ sở để phát hiện những giao dịch bất thường có thể xuất hiện trước khi thông tin chính thức được công bố.
Kiểm soát giao dịch có khả năng tác động giá
Trọng tâm của cơ chế giám sát là nhận diện các tài khoản hoặc nhóm tài khoản có dấu hiệu tác động bất thường đến giá chứng khoán. Trong đó, giao dịch có khả năng ảnh hưởng đến giá đóng cửa tại phiên liền trước ngày chỉ số có hiệu lực được đặc biệt chú ý.
Đây là thời điểm quan trọng bởi hoạt động cơ cấu danh mục thường có thể làm gia tăng thanh khoản và khối lượng giao dịch tại những cổ phiếu chịu tác động. Việc tăng cường theo dõi nhằm kịp thời nhận diện những hành vi có dấu hiệu thao túng giá, tạo cung cầu giả hoặc tác động không bình thường đến diễn biến thị trường.
Bên cạnh rủi ro thao túng, Quy chế cũng tập trung vào các tài khoản, nhóm tài khoản có dấu hiệu sử dụng thông tin nội bộ để mua bán chứng khoán. Việc giám sát đồng thời hai nhóm rủi ro này nhằm bảo đảm các thông tin liên quan đến kỳ cơ cấu chỉ số không bị lợi dụng để tạo lợi thế không công bằng trên thị trường.
Hoạt động giám sát tăng cường được thực hiện song song với các hoạt động giám sát giao dịch theo quy định hiện hành, qua đó tạo thêm một lớp kiểm soát đối với những giai đoạn thị trường có khả năng phát sinh biến động lớn.
Về trách nhiệm, VNX giữ vai trò chỉ đạo, giám sát và đôn đốc HoSE triển khai cơ chế mới; đồng thời chấp thuận quy trình giám sát và tham gia ý kiến đối với các tham số áp dụng cho từng tiêu chí.
HoSE có trách nhiệm xây dựng quy trình, tổ chức giám sát và yêu cầu các thành viên giao dịch cung cấp thông tin, tài liệu khi phát hiện giao dịch có dấu hiệu nghi vấn. Những trường hợp cần làm rõ sẽ được báo cáo theo quy định tới cơ quan quản lý và VNX.
Trong khi đó, các thành viên giao dịch phải cung cấp đầy đủ, chính xác và kịp thời thông tin khi được yêu cầu.
Việc tăng cường giám sát trong các kỳ cơ cấu FTSE Russell không chỉ nhằm xử lý các giao dịch bất thường sau khi phát sinh mà hướng tới nhận diện sớm rủi ro ngay từ đầu. Khi dòng tiền cơ cấu ngày càng có ảnh hưởng tới thanh khoản và diễn biến giá của nhiều cổ phiếu, cơ chế giám sát xuyên suốt sẽ góp phần củng cố kỷ luật thị trường, nâng cao tính minh bạch và bảo vệ sự công bằng giữa các nhà đầu tư.
Minh Thành (t/h)
