Giảm thủ tục để thị trường vận hành hiệu quả hơn
Tại phiên họp ngày 3/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán do Chính phủ trình.
Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn, một trong những mục tiêu trọng tâm của dự án Luật là cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh và chi phí tuân thủ, đồng thời tạo hành lang pháp lý phù hợp với quá trình chuyển đổi số và sự xuất hiện của các sản phẩm, dịch vụ mới.
Dự thảo sửa đổi 23 điều, bổ sung một điều và giữ nguyên 112 điều của Luật hiện hành. Một số quy định liên quan đến đăng ký hoạt động lưu ký, lựa chọn ngân hàng thanh toán, cấp phép tổ chức kinh doanh chứng khoán và hồ sơ chào bán chứng khoán được rà soát theo hướng đơn giản hóa.
Đáng chú ý, việc xử lý hồ sơ trên môi trường điện tử cũng được đưa vào quá trình hoàn thiện pháp luật. Đây là bước cần thiết khi hoạt động giao dịch, cung cấp dịch vụ và quản trị thị trường ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số.
Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra lưu ý rằng cắt giảm thủ tục không đồng nghĩa với nới lỏng các tiêu chuẩn an toàn. Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị phải xác định rõ công cụ hậu kiểm, cơ chế giám sát và quản lý rủi ro sau khi các điều kiện được cắt giảm.
Quan điểm này đặc biệt quan trọng đối với hoạt động lưu ký, nơi việc đơn giản hóa điều kiện cần đi kèm cơ chế bảo vệ tài sản và quyền lợi của nhà đầu tư.
Công nghệ mới cần không gian thử nghiệm nhưng phải kiểm soát rủi ro
Một điểm mới đáng chú ý trong dự thảo là đề xuất bổ sung cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới trong lĩnh vực chứng khoán.
Cơ chế này được thiết kế trong phạm vi, thời gian và đối tượng nhất định, đi kèm các yêu cầu về an toàn, giám sát và trách nhiệm. Nếu được hoàn thiện, đây sẽ là cơ sở để thị trường có thêm không gian thử nghiệm những mô hình mới mà không phải chờ đến khi toàn bộ khung pháp lý được hoàn thiện theo cách truyền thống.
Cùng với đó, dự thảo bổ sung cơ sở pháp lý cho giao dịch điện tử, giao kết hợp đồng điện tử và ứng dụng công nghệ mới trong cung cấp dịch vụ chứng khoán.
Cơ quan thẩm tra cơ bản đồng tình nhưng yêu cầu làm rõ giới hạn thử nghiệm, trách nhiệm của các bên, cơ chế cảnh báo rủi ro, bảo vệ dữ liệu và tài sản khách hàng, cũng như phương án xử lý khi hệ thống gặp sự cố.
Đối với trí tuệ nhân tạo, giao dịch tự động và tư vấn tự động, yêu cầu đặt ra là phải kiểm soát mô hình, bảo đảm khả năng can thiệp của con người và xác định rõ trách nhiệm khi phát sinh rủi ro.
Những thay đổi này diễn ra trong bối cảnh Việt Nam hướng tới nâng cao chất lượng và năng lực thị trường chứng khoán. Vì vậy, mục tiêu của sửa luật không chỉ là giảm giấy tờ cho doanh nghiệp mà còn phải tạo ra một thị trường minh bạch, an toàn, có khả năng tiếp nhận công nghệ và sản phẩm mới.
Theo kết luận phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Luật Chứng khoán, đồng thời yêu cầu tiếp tục rà soát các quy định về chất lượng hàng hóa, minh bạch thông tin, hạ tầng giao dịch - thanh toán và bảo vệ nhà đầu tư.
Dự kiến Luật sửa đổi có hiệu lực từ ngày 1/3/2027; riêng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/3/2028. Việc hoàn thiện các quy định này được kỳ vọng tạo thêm dư địa cho đổi mới, đồng thời củng cố nền tảng để thị trường chứng khoán phát triển lành mạnh và hướng tới các mục tiêu nâng hạng.
Minh Thành (t/h)
