Thời gian qua, thực hiện nghiêm túc các chỉ đạo của Trung ương và của tỉnh về chống khai thác IUU, gắn với mục tiêu gỡ cảnh báo “thẻ vàng” EC, các sở, ngành, địa phương ở Hà Tĩnh tập trung triển khai đồng bộ công tác tuyên truyền, kiểm tra, giám sát tàu cá, góp phần nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành của ngư dân.
Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh về triển khai công tác chống khai thác IUU, địa phương này đã có nhiều chuyển biến rõ nét trong quản lý đội tàu, kiểm soát hoạt động khai thác và thực thi pháp luật trên địa bàn.
Trong quản lý đội tàu, toàn tỉnh hiện có 3.900 tàu cá đã được đăng ký và cập nhật trên cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase), trong đó có 270 tàu có chiều dài từ 12 đến dưới 15m, 62 tàu từ 15m đến 24m và 3 tàu từ 24m trở lên. Về đăng kiểm, có 321/335 tàu cá được đăng kiểm và còn hạn, đạt tỷ lệ 95,82%, còn 14 tàu hết hạn đăng kiểm.
Về cấp phép khai thác, có 3.898/3.900 tàu được cấp giấy phép, đạt tỷ lệ 99,95%, còn 2 tàu chưa được cấp phép. Đối với an toàn thực phẩm, 61/65 tàu cá đang hoạt động đã được cấp giấy chứng nhận, đạt 93,85%, còn 4 tàu chưa được cấp. Đáng chú ý, 100% tàu cá đã được đánh dấu và ghi số đăng ký theo quy định. Từ ngày 1/1/2024 đến nay, tỉnh đã thực hiện xóa đăng ký 1.079 tàu cá.
Công tác kiểm soát hoạt động tàu cá tiếp tục được tăng cường. Tính đến ngày 26/3/2026, toàn tỉnh có 3.883/3.900 tàu cá đủ điều kiện hoạt động, đạt tỷ lệ 99,56%; còn 17 tàu không đủ điều kiện đã được quản lý, giám sát chặt chẽ tại nơi neo đậu.
Hoạt động ra vào cảng được kiểm soát qua 3 cảng cá chỉ định gồm Xuân Hội, Cửa Sót và Cửa Nhượng. Từ đầu năm 2026 đến nay, đã có 1.803 lượt tàu cập cảng (Cửa Sót 1.290 tàu, Xuân Hội 266 tàu, Cửa Nhượng 247 tàu), trong đó 1.697 lượt tàu bốc dỡ với tổng sản lượng 235,94 tấn thủy sản (Cửa Sót 208,27 tấn; Xuân Hội 14,66 tấn; Cửa Nhượng 13,00 tấn). Đồng thời, có 2.591 lượt tàu rời cảng (Cửa Sót 1.348 tàu, Xuân Hội 265 tàu, Cửa Nhượng 978 tàu).
Việc ứng dụng công nghệ trong quản lý được đẩy mạnh. Trên hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử (eCDT), toàn tỉnh ghi nhận 2.176 lượt tàu cập cảng và 2.427 lượt tàu rời cảng, với tổng sản lượng 299,3 tấn thủy sản. Đối với thiết bị giám sát hành trình (VMS), 65/65 tàu cá hoạt động vùng khơi đã lắp đặt, đạt 100%. Qua giám sát, không phát hiện tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài. Tuy nhiên, từ đầu năm 2026 đến nay ghi nhận 2 trường hợp mất kết nối VMS trên biển; trong đó đã xử lý 1 trường hợp, 1 trường hợp đang tiếp tục xác minh.
Trong lĩnh vực truy xuất nguồn gốc, hiện chưa phát sinh hồ sơ xác nhận, chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác cũng như hồ sơ xuất khẩu sang thị trường châu Âu. Tuy nhiên, việc triển khai phần mềm eCDT được thực hiện đồng bộ, với 3.900/3.900 tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên đã hoàn thành cài đặt, đạt tỷ lệ 100%.
Công tác thực thi pháp luật tiếp tục được tăng cường. Năm 2025, lực lượng Bộ đội Biên phòng đã tổ chức 280 đợt tuần tra trên biển với 280 lượt phương tiện và 1.080 lượt cán bộ, chiến sĩ; đồng thời thực hiện 405 đợt tuần tra tại cửa sông, cảng cá với 405 lượt phương tiện và 2.200 lượt cán bộ tham gia.
Qua đó, đã xử lý 52 vụ/57 đối tượng vi phạm, với tổng số tiền xử phạt hơn 1,2 tỷ đồng, trong đó có 23 trường hợp vi phạm mất kết nối VMS bị xử phạt gần 750 triệu đồng. Từ đầu năm 2026 đến nay, đã phát hiện và xử lý 18 trường hợp vi phạm với số tiền hơn 174 triệu đồng.
Lực lượng kiểm ngư cũng tích cực triển khai tuần tra, kiểm soát. Trong năm 2025, đã tổ chức 8 cuộc tuần tra, kiểm tra hơn 60 lượt phương tiện, xử lý 8 trường hợp vi phạm với số tiền gần 200 triệu đồng; đồng thời phối hợp xử lý 1 vụ/2 phương tiện vi phạm trên biển với tổng số tiền xử phạt 125 triệu đồng.
Bên cạnh những kết quả đạt được, Hà Tĩnh vẫn đối mặt với một số khó khăn, đặc biệt là tình trạng bồi lấp luồng lạch tại Cảng cá Xuân Hội và Cảng cá Cửa Sót, gây ảnh hưởng đến an toàn và hoạt động của tàu cá.
Để tạo điều kiện thuận lợi cho bà con ngư dân trong việc khai thác thủy sản, Hà Tĩnh đã có kiến nghị Trung ương xem xét hỗ trợ cơ chế nạo vét định kỳ các luồng lạch, đồng thời ưu tiên bố trí nguồn vốn đầu tư xây dựng Cảng cá Kỳ Ninh nhằm đáp ứng yêu cầu của EC.
Với các giải pháp đồng bộ, quyết liệt, Hà Tĩnh tiếp tục hướng tới mục tiêu kiểm soát chặt chẽ hoạt động khai thác thủy sản, ngăn chặn vi phạm IUU, góp phần phát triển ngành thủy sản theo hướng bền vững và hội nhập quốc tế.
Khánh Trình
