Trong đó, BCE của Công ty Cổ phần Xây dựng và Giao thông Bình Dương, PNC của Công ty Cổ phần Văn hóa Phương Nam, VNG của Công ty Cổ phần Du lịch Thành Thành Công và VNS của Công ty Cổ phần Ánh Dương Việt Nam bị cắt margin do lợi nhuận sau thuế của cổ đông công ty mẹ trên báo cáo tài chính hợp nhất bán niên 2026 sau soát xét là số âm.
Trường hợp còn lại là GIL của Công ty Cổ phần Sản xuất Kinh doanh Xuất nhập khẩu Bình Thạnh. Cổ phiếu này không còn đủ điều kiện giao dịch ký quỹ do báo cáo tài chính bán niên nhận kết luận soát xét không phải ý kiến chấp nhận toàn phần.
Việc bị loại khỏi danh sách margin không đồng nghĩa cổ phiếu bị đình chỉ giao dịch. Nhà đầu tư vẫn có thể mua bán bằng nguồn tiền của mình, nhưng không thể sử dụng khoản vay ký quỹ mới để mua các mã này. Điều đó có thể thu hẹp sức mua sử dụng đòn bẩy và làm thanh khoản chịu thêm áp lực trong ngắn hạn.
BCE ghi nhận mức giảm mạnh nhất trong nhóm mới bị cắt margin. Lợi nhuận sau thuế trên báo cáo công ty mẹ âm hơn 33 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm trước lãi trên 1 tỷ đồng. Trên báo cáo hợp nhất, doanh nghiệp lỗ 33,9 tỷ đồng, đảo chiều so với khoản lãi hơn 466 triệu đồng của nửa đầu năm 2025.
Theo giải trình của BCE, giá vốn tăng mạnh đã thu hẹp hiệu quả kinh doanh. Doanh nghiệp đồng thời phải gánh chi phí lãi vay cao do duy trì dư nợ phục vụ vốn lưu động và thi công các dự án lớn.
PNC cũng chuyển từ lãi sang lỗ. Lợi nhuận sau thuế trên báo cáo công ty mẹ âm hơn 13 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ lãi gần 1,5 tỷ đồng.
Doanh thu của PNC tăng khoảng 1%, nhưng giá vốn hàng bán tăng 11%. Nguyên nhân chủ yếu là doanh nghiệp ghi nhận bổ sung gần 13 tỷ đồng nghĩa vụ thanh toán tiền thuê mặt bằng trong giai đoạn từ tháng 11/2019 đến tháng 6/2026 theo bản án của tòa án.
Bên cạnh khoản chi phí phát sinh, doanh thu tài chính của PNC giảm do số dư tiền gửi thấp hơn cùng kỳ. Công ty đã tiết giảm chi phí bán hàng và chi phí quản lý, song các khoản tiết kiệm chưa đủ bù đắp phần giá vốn gia tăng.
Tại VNG, thua lỗ vẫn kéo dài nhưng quy mô đã thu hẹp. Lỗ sau thuế trên báo cáo công ty mẹ giảm từ 19,2 tỷ đồng xuống còn hơn 5,1 tỷ đồng. Lỗ hợp nhất cũng giảm từ gần 95 tỷ đồng xuống khoảng 40 tỷ đồng.
Kết quả cải thiện nhờ doanh thu thuần tăng 6% trên báo cáo riêng và 16% trên báo cáo hợp nhất. Việc kiểm soát giá vốn, điều chỉnh danh mục đầu tư tài chính ngắn hạn và nâng hiệu quả sử dụng vốn cũng góp phần giảm mức lỗ.
VNS ghi nhận lợi nhuận sau thuế công ty mẹ âm hơn 12 tỷ đồng, đảo chiều từ mức lãi 22,39 tỷ đồng của cùng kỳ. Trên báo cáo hợp nhất, doanh nghiệp lỗ gần 14 tỷ đồng, trong khi nửa đầu năm trước lãi 24,1 tỷ đồng.
Công ty cho biết doanh thu kinh doanh sáu tháng đầu năm giảm 7,1%. Các khoản hỗ trợ dành cho đội ngũ lái xe tiếp tục được duy trì, qua đó ảnh hưởng đến kết quả lợi nhuận.
Khác với bốn doanh nghiệp còn lại, GIL đã chuyển từ lỗ sang lãi trong nửa đầu năm. Lợi nhuận sau thuế trên báo cáo công ty mẹ đạt 37,6 tỷ đồng, so với khoản lỗ 32,5 tỷ đồng cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế thuộc về cổ đông công ty mẹ trên báo cáo hợp nhất đạt 21,2 tỷ đồng, trong khi nửa đầu năm trước lỗ 67,8 tỷ đồng.
Kết quả phục hồi đến từ việc sản lượng xuất bán tăng và cơ cấu sản phẩm chuyển dịch sang nhóm có biên lợi nhuận cao hơn. Các dự án hạ tầng khu công nghiệp của doanh nghiệp cũng đang được tiếp tục đầu tư, hoàn thiện và triển khai kinh doanh theo tiến độ.
Dù vậy, yếu tố khiến GIL mất điều kiện giao dịch ký quỹ lại nằm ở ý kiến của kiểm toán đối với lượng hàng tồn kho liên quan đến vụ kiện với Amazon.
Đến ngày 30/6/2026, vụ kiện chưa có kết quả cuối cùng. GIL cho biết số hàng hóa liên quan vẫn được bảo quản, kiểm soát và duy trì chất lượng phù hợp. Tuy nhiên, doanh nghiệp chưa đủ cơ sở xác định mức tổn thất, khả năng thu hồi cũng như giá trị thuần có thể thực hiện được nên chưa trích lập dự phòng giảm giá cho lượng tồn kho này.
Đơn vị kiểm toán vì vậy chưa thể thu thập đầy đủ cơ sở để đánh giá giá trị có thể thu hồi, dẫn đến ý kiến ngoại trừ trên báo cáo tài chính riêng và hợp nhất bán niên.
Trường hợp GIL cho thấy tiêu chí cấp margin không chỉ dựa vào doanh nghiệp lãi hay lỗ. Chất lượng báo cáo tài chính, mức độ minh bạch và ý kiến của kiểm toán cũng có thể quyết định khả năng một cổ phiếu được phép giao dịch ký quỹ.
Tính đến ngày 3/9, danh sách chứng khoán không đủ điều kiện giao dịch ký quỹ trên HOSE đã tăng lên 69 mã. Nhóm cổ phiếu thuộc diện cảnh báo chiếm nhiều nhất với 29 mã; tiếp theo là 14 mã có lợi nhuận sau thuế âm và tám mã có thời gian niêm yết chưa đủ sáu tháng.
Danh sách còn có bốn cổ phiếu liên quan đến kết luận vi phạm pháp luật thuế gồm GDT, ITD, MDG và STG. Ba mã AAT, GIL và VTB không đủ điều kiện ký quỹ do báo cáo bán niên nhận kết luận soát xét không phải ý kiến chấp nhận toàn phần.
Danh sách cắt margin tiếp tục mở rộng sau mùa công bố báo cáo bán niên cho thấy HOSE đang siết điều kiện đối với các cổ phiếu có rủi ro về lợi nhuận hoặc chất lượng thông tin tài chính. Với nhà đầu tư, đây không phải kết luận trực tiếp về triển vọng giá cổ phiếu, nhưng là tín hiệu cần xem xét kỹ sức khỏe tài chính, các khoản phải thu, hàng tồn kho và nghĩa vụ tiềm ẩn trước khi sử dụng đòn bẩy.
L.T(t/h)
