Sự kiện đánh dấu bước triển khai cụ thể Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh tại cặp cửa khẩu quốc tế Móng Cái – Đông Hưng, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 164/QĐ-TTg ngày 26/1/2026.
Theo Đề án, mô hình cửa khẩu thông minh được xây dựng trên nền tảng ứng dụng khoa học, công nghệ hiện đại, tập trung vào hai luồng hoạt động chính: kiểm soát người xuất nhập cảnh tại khu vực cầu Bắc Luân I và kiểm soát phương tiện vận tải, hàng hóa xuất nhập khẩu tại khu vực cầu Bắc Luân II. Việc triển khai nhằm tạo thuận lợi cho lưu thông qua lại biên giới, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý, kiểm tra, kiểm soát của các lực lượng chức năng.
Mô hình được tổ chức trong phạm vi tách biệt, khép kín và thực hiện thí điểm đối với một số nhóm hàng hóa nhất định; phương thức giao nhận truyền thống vẫn được duy trì song song. Các nhóm hàng hóa thông quan theo mô hình cửa khẩu thông minh gồm nông sản (rau, quả), thủy sản đông lạnh, hàng điện tử và linh kiện điện tử của Việt Nam; hàng điện tử, linh kiện điện tử từ Trung Quốc cùng một số mặt hàng khác phù hợp với mục tiêu, hiệu quả của Đề án.
Trong giai đoạn 1 (năm 2026), tại cầu Bắc Luân I sẽ triển khai luồng kiểm soát người xuất nhập cảnh trên cơ sở hạ tầng hiện có, phục vụ cư dân biên giới và hành khách, dự kiến hoàn thành trong quý I/2026. Tại cầu Bắc Luân II, xây dựng hạ tầng công trình cửa khẩu thông minh; thiết lập luồng chuyên dụng, lắp đặt trang thiết bị phục vụ xe tự hành không người lái IGV hoạt động 24/7 và xây dựng Trung tâm điều hành thông minh (IOC).
Giai đoạn 2 (2027 – 2030), hai bên sẽ mở rộng phạm vi ranh giới cửa khẩu tại cầu Bắc Luân I, tăng số luồng kiểm soát tự động. Tại cầu Bắc Luân II, tiếp tục hoàn thiện mô hình cửa khẩu thông minh, tăng số làn chuyên dụng, nâng cấp năng lực thông quan theo mô hình xe tự hành IGV hoặc nghiên cứu triển khai hệ thống vận chuyển hàng hóa mono-rail (sky-rail) phù hợp với lưu lượng thực tế.
Song song với đó, hai bên phối hợp nghiên cứu xây dựng công trình qua biên giới phục vụ hoạt động cửa khẩu thông minh; mở rộng đầu tư hạ tầng như Công viên logistics Bắc Luân II, Trung tâm thương mại điện tử, khu hàng hóa xuất nhập khẩu và hệ thống kho hậu cần.
Phát biểu tại buổi lễ, lãnh đạo hai địa phương khẳng định việc xây dựng cửa khẩu thông minh không chỉ là đầu tư hạ tầng kỹ thuật mà còn là bước chuyển đổi căn bản về tư duy và phương thức quản lý biên giới, từ mô hình truyền thống sang hiện đại, dựa trên nền tảng số, sự phối hợp chặt chẽ và tin cậy lẫn nhau. Với phương châm “Quy hoạch đồng bộ – xây dựng đồng bộ – vận hành đồng bộ”, hai bên tin tưởng Đề án sẽ được triển khai đúng lộ trình, trở thành hình mẫu tiêu biểu về hợp tác cửa khẩu thông minh giữa Việt Nam và Trung Quốc.
Hậu Thạch (t/h)
